e-Fatura mükellefi ihracatçı, mal ihracatı faturasını e-Fatura sisteminde IHRACAT senaryosuyla düzenler. Fatura yabancı alıcıya değil gümrük idaresinin sistemine iletilir, yabancı alıcının bilgileri ayrı alanlara yazılır. Satırlarda GTİP, teslim şartı, gönderim şekli ve kap bilgileri bulunur; KDV mal ihracatı istisnası nedeniyle sıfırdır ve istisna kodu 301'dir. Dövizli faturada kur bilgisi zorunludur.
Yurt içi satışta e-fatura alıcının posta kutusuna gider. İhracatta alıcı yurt dışındadır ve e-Fatura sisteminde kayıtlı değildir; fatura yine de elektronik düzenlenir ama başka bir yoldan ilerler. Bu farkı bilmeyen bir muhasebeci ilk ihracat faturasını yurt içi fatura gibi kesmeye çalışır, entegratörden ret alır ya da daha kötüsü, faturayı yanlış senaryoyla gönderip gümrükte eşleşmeyen bir belge üretir.
Bu yazı mal ihracatı faturasının e-faturada nasıl kesildiğini üretici bir firmanın gözünden anlatıyor. İhracatçıya yurt içinde satış yapıyorsanız konu farklıdır; ihraç kayıtlı fatura nasıl kesilir yazısına bakın. Zorunlu alanların tam ve güncel listesi GİB'in e-belge portalında yayımlanan ihracat kılavuzundadır; entegratörünüz de kendi doğrulama kurallarıyla bunu uygular.
Tam boyutİçindekiler
- İhracat faturası neden e-Fatura ile kesilir, nereye gider?
- İhracat e-faturasında hangi bilgiler istenir?
- İhracat faturası ile gümrük beyannamesi nasıl eşleşir?
- İhracat faturasında döviz ve kur nasıl yazılır?
- Hizmet ihracatı ve numune gönderimi farklı mı faturalanır?
- İhracat faturasında sık yapılan hatalar
- PakERP One'da ihracat satışının akışı
- Sık sorulan sorular
İhracat faturası neden e-Fatura ile kesilir, nereye gider?
e-Fatura mükellefi bir firma, gümrük beyannamesine konu mal ihracatı faturasını kâğıtta değil e-Fatura sisteminde düzenler. Bunun için e-Faturada ayrı bir senaryo vardır: IHRACAT. Bu senaryoda fatura yabancı alıcıya gitmez; e-Fatura sistemi üzerinden gümrük idaresinin sistemine iletilir. Yabancı alıcının adı, adresi ve ülkesi faturada alıcı bilgisi olarak ayrı alanlarda yer alır.
Bu yolun pratik sonucu şudur: fatura ile gümrük beyannamesi aynı elektronik zincirde birbirine bağlanır. İhracatçı ya da gümrük müşaviri beyannameyi hazırlarken e-fatura bilgisini kullanır; fatura ile beyanname arasındaki tutar, miktar ve GTİP uyumu bu sayede kontrol edilir. Kâğıt fatura döneminde elle yapılan eşleştirme büyük ölçüde sistem içine taşınmıştır.
Senaryo seçimi faturanın başında yapılır ve sonradan değiştirilemez. Yurt içi bir alıcıya kesilen normal faturanın senaryoları için e-fatura tipleri ve senaryoları yazısına bakabilirsiniz. İhracatta yanlış senaryo seçimi, faturanın gümrük tarafında görünmemesi demektir; düzeltmek yeni bir fatura gerektirir.
Bir not: e-Fatura mükellefi olmayan bir firmanın ihracat faturası kuralları farklıdır. Firmanızın hangi kapsamda olduğunu bilmiyorsanız e-fatura zorunluluğu ve geçiş sınırları yazısı yol gösterir.
İhracat e-faturasında hangi bilgiler istenir?
İhracat faturası yurt içi faturadan daha fazla bilgi taşır, çünkü gümrük beyannamesinin ihtiyaç duyduğu bilgilerin önemli bir kısmı faturadan gelir. Üretici firma için önemli alanlar şunlardır:
| Bilgi | Nereden gelir | Not |
|---|---|---|
| Yabancı alıcı | Cari kart | Unvan, adres, ülke; yurt içi vergi numarası yoktur |
| Teslim şartı | Satış sözleşmesi | FOB, CIF, EXW gibi uluslararası teslim şekli |
| Gönderim şekli | Sevkiyat planı | Karayolu, denizyolu, havayolu |
| GTİP | Stok kartı | Gümrük tarife pozisyonu; beyannameyle aynı olmalı |
| Kap bilgileri | Paketleme listesi | Kap cinsi, adedi, numarası |
| Para birimi ve kur | Fatura başlığı | Dövizli faturada kur zorunlu |
| İstisna kodu | Satır | 301, mal ihracatı (KDV 11/1-a) |
Bu alanlardan hangilerinin zorunlu olduğu ve hangi kodlarla yazılacağı GİB'in ihracat kılavuzunda belirlenmiştir. Teslim şartı ve gönderim şekli gibi bilgiler kod listesinden seçilir. İlk faturanızı canlıya göndermeden önce entegratörünüzün test ortamında denemek, eksik alan retlerini önceden görmenin en ucuz yoludur.
İlk ihracatını yapan bir plastik enjeksiyon firmasında fatura iki kez yeniden kesildi: önce senaryo yanlış seçildi, sonra kap adedi paketleme listesiyle uyuşmadı. İkinci ihracattan itibaren fatura, paketleme listesi kesinleşmeden açılmadı ve sorun tekrar etmedi.
İhracat faturası ile gümrük beyannamesi nasıl eşleşir?
Sıra şöyledir: fatura önce düzenlenir, sonra gümrük beyannamesi bu faturaya dayanarak hazırlanır. Mal gümrükten çıktıktan sonra beyanname kapanır ve ihracat gerçekleşmiş sayılır. Fatura tarihi ile fiili ihracat tarihi bu yüzden farklı olabilir.
- Proforma ve sipariş: müşteriyle fiyat, teslim şartı ve miktar netleşir.
- Paketleme: kap sayısı, brüt ve net ağırlık belli olur; paketleme listesi hazırlanır.
- e-Fatura: IHRACAT senaryosuyla düzenlenir ve gönderilir.
- Gümrük beyannamesi: gümrük müşaviri faturayı esas alarak beyannameyi hazırlar.
- Çıkış ve kapanış: mal yurt dışına çıkar, beyanname kapanır.
- Dosya: fatura, beyanname bilgisi, paketleme listesi ve taşıma belgesi aynı dosyada saklanır.
Faturadaki miktar ve tutar beyannameyle uyuşmazsa sorun gümrükte çıkar; mal bekler. Bu yüzden faturayı kesmeden önce paketleme listesinin kesinleşmesi beklenir. Bir sevkiyatta birden fazla fatura, ya da bir faturada birden fazla kap bulunabilir; eşleşmeyi gümrük müşavirinizle birlikte kurun. Fatura ve gümrük evrakının eşleştirilmesine dair saha deneyimleri ihracat yapan firma için ücretsiz ERP yazısında.
İhracat faturasında döviz ve kur nasıl yazılır?
İhracat faturaları çoğunlukla döviz cinsinden kesilir. e-Faturada döviz cinsinden faturada kur bilgisinin bulunması zorunludur; kursuz dövizli fatura entegratör tarafından reddedilir. Kur faturada ayrı bir alanda yazılır ve faturanın TL karşılığı bu kurla hesaplanır.
Hangi tarihin kurunun kullanılacağı, muhasebe kaydı ve KDV beyannamesindeki ihracat bedeli açısından önemlidir. Fatura tarihinin kuru mu, fiili ihracat tarihinin kuru mu, gümrük beyannamesindeki kur mu esas alınacak; bu soruyu mali müşavirinizle bir kez netleştirin ve her faturada aynı kuralı uygulayın. Programda kurun hangi kaynaktan ve hangi tarihten geldiği belgede görünür olmalıdır; sonradan yapılan kontrolde ilk sorulan budur.
Tahsilat genellikle faturadan haftalar sonra ve başka bir kurla gelir. Fatura kuru ile tahsilat kuru arasındaki fark kur farkıdır ve cari hesabın TL bakiyesini etkiler. Dövizde kapanmış bir carinin TL bakiyesinin kapanmaması bu yüzdendir. Konunun ayrıntısı dövizli cari ve kur farkı yazısında, dövizli faturanın genel kuralları dövizli e-fatura nasıl kesilir yazısında.
Hizmet ihracatı ve numune gönderimi farklı mı faturalanır?
Evet. IHRACAT senaryosu gümrük beyannamesine konu mal ihracatı içindir. Diğer durumlar başka kurallarla ilerler:
- Hizmet ihracatı: yurt dışındaki müşteriye verilen ve yurt dışında yararlanılan hizmet, ör. kalıp tasarımı ya da mühendislik, KDV 11/1-a kapsamında istisnadır ve istisna kodu 302'dir. Gümrük beyannamesi olmadığı için fatura IHRACAT senaryosuna girmez; yabancı alıcı e-Fatura kullanıcısı olmadığından fatura genellikle e-Arşiv olarak düzenlenir. Hizmetten yurt dışında yararlanıldığının belgelenmesi gerekir.
- Bedelsiz numune: satış olmadığı için ihracat faturası kesilmez; gümrük işlemleri ayrı kurallarla yürür. Numunenin nasıl belgeleneceğini gümrük müşavirinize sorun.
- Serbest bölgeye satış: serbest bölgedeki alıcıya yapılan teslimin ihracat istisnasından yararlanma şartları ayrıca düzenlenmiştir. Faturanın türü ve kodu için mali müşavirinizin görüşünü alın.
- Yurt içindeki ihracatçıya satış: ihracat faturası değil, ihraç kayıtlı faturadır.
Hangi istisna koduyla çalışacağınızı bilmiyorsanız e-faturada KDV istisna kodları yazısındaki tablo yol gösterir.
İhracat faturasında sık yapılan hatalar
İhracat faturasının hataları çoğunlukla gümrükte ya da tahsilatta ortaya çıkar; o noktada düzeltmek pahalıdır.
- Yanlış senaryo: yabancı alıcıya temel ya da ticari senaryoyla fatura kesmek. Fatura gümrük sistemine ulaşmaz.
- GTİP eksik ya da farklı: stok kartında GTİP tutulmuyorsa her faturada elle yazılır ve hata yapılır.
- Teslim şartı uyuşmazlığı: sözleşmede CIF yazarken faturada FOB yazması, navlun ve sigortanın beyanını bozar.
- Kursuz dövizli fatura: entegratör reddeder; kur kaynağı belli değilse muhasebe kaydı da tartışmalı olur.
- Miktar ve tutarın beyannameyle uyuşmaması: paketleme kesinleşmeden fatura kesmek.
- Kur farkını izlememek: dövizde kapanmış cari, TL'de açık görünür; tahsilat varmış gibi değerlendirilir.
Bu hataların hepsi kesim öncesi kısa bir kontrolle önlenir: senaryo IHRACAT mı, her satırda GTİP var mı, teslim şartı sözleşmeyle aynı mı, kur yazılı mı, paketleme listesi kesin mi?
PakERP One'da ihracat satışının akışı
PakERP One'da ihracat satışı normal satış zinciriyle yürür; ihracata özgü bilgiler kartlarda ve fatura başlığında tutulur. Program ve bulut sunucu ücretsizdir; e-fatura gönderimi firmanın Digital Planet ya da Sovos entegratör sözleşmesiyle yapılır ve entegratör bedeli ona aittir.
- 801 Cari Kartları: yabancı müşterinin unvanı, adresi, ülkesi ve çalışma para birimi. Para birimi faturaya kendiliğinden gelir.
- 301 Stok Kartları: GTİP Kodu ve Menşei alanları bir kez girilir, her ihracatta tekrar yazılmaz.
- 103 Satış Siparişleri ve 102 Satış İrsaliyeleri: sipariş satır bazında izlenir, sevk irsaliyeyle yapılır; paketleme bilgileri irsaliyede ve eklerde durur.
- 101 Satış Faturaları: dövizli faturada kur, bir önceki iş gününün TCMB satış kuru olarak gelir; irsaliyeden faturalaştırmada kur irsaliye tarihine göre çözülür. Kur bilgisi e-faturaya yazılır; kur yoksa e-fatura dosyası oluşturulmaz. 301 istisna kodu 22 KDV İstisna Kodları listesinde hazırdır.
- e-Belge profili: program e-belge profilleri arasında IHRACAT'ı tanır. İhracat senaryosunun ek alanlarını entegratörler farklı doğrulayabildiği için ilk ihracat faturanızı göndermeden önce entegratörün test ortamında birlikte deneyin.
- 802 Cari Ekstre ve 851 Cari Konsol: dövizli carinin gerçek bakiyesi ve kapatılmamış kur farkı ayrı görünür.
Modüller: e-Belge, Satış ve Finans.
Konuyla ilgili: İhracatta Ödeme Şekilleri: Akreditif, Vesaik Mukabili, Peşin, İhracat Süreci Adım Adım: Tekliften Tahsilata, Menşe Şahadetnamesi, A.TR ve EUR.1 Ne Zaman Gerekir?.