1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. İhracat Süreci Adım Adım
İhracat Rehberi · Temel

İhracat Süreci Adım Adım: Tekliften Sevkiyata, Faturadan Tahsilata

PakERP One Ekibi 9 dk okuma
Kısa cevap

Üretici bir firmada ihracat süreci şu sırayla işler: talep ve teklif, proforma fatura, sipariş ve ödeme şeklinin netleşmesi, üretim planı, paketleme ve çeki listesi, navlun ve araç rezervasyonu, ihracat faturası, gümrük müşavirinin hazırladığı beyanname, yükleme ve gümrük çıkışı, belgelerin alıcıya gönderilmesi, döviz tahsilatı ve son olarak KDV iadesi ile dosyanın kapatılması. Her adımın sorumlusu bellidir; zincir bir yerde koparsa mal limanda bekler.

İlk yurt dışı siparişi geldiğinde hangi işi kimin yapacağını biliyor musunuz? Yurt içi satışta sipariş, irsaliye ve fatura üçlüsü yeter. İhracatta bu üçlünün arasına gümrük müşaviri, nakliyeci, banka ve bazen ihracatçı birliği girer; her biri sizden belirli bir anda belirli bir bilgi bekler.

Bu rehber, üretim yapan bir firmanın bakış açısıyla süreci baştan sona sıralıyor. Adımların her biri için ayrı ve derin yazılar var; burada amaç bütün resmi görmek, hangi bilginin hangi adımda doğduğunu ve kime aktığını göstermek.

Satış faturası (101): İrsaliyeden faturaya dönüşüm; KDV, vade ve toplamlar otomatik, e-Fatura tek tıkla.Tam boyut
Satış faturası (101) · İrsaliyeden faturaya dönüşüm; KDV, vade ve toplamlar otomatik, e-Fatura tek tıkla.

İhracata başlamadan önce ne gerekir?

Önce yasal ve operasyonel altyapı hazır olmalıdır. Güncel mevzuata göre ihracat yapacak firmanın bir ihracatçı birliğine üye olması gerekir; üyelik şartlarını ve hangi birliğe bağlı olacağınızı Ticaret Bakanlığı ve TİM'in güncel düzenlemelerinden kontrol edin.

  • Gümrük müşaviri: beyannameyi sizin adınıza hazırlayacak ve verecek kişi ya da firma. Yetki belgesi ve vekâlet işlemleri baştan yapılır.
  • Banka: döviz hesabı ve yurt dışı ödemeleri alabilecek hesap bilgileri.
  • e-Fatura: mükellefseniz ihracat faturası e-Fatura sisteminde ayrı bir senaryoyla kesilir; entegratörünüzün bu senaryoyu desteklediğini kontrol edin.
  • Ürün bilgileri: her ürünün GTİP'i, net ve brüt ağırlığı, ambalaj ölçüsü ve menşei.
  • Nakliyeci ya da taşıma organizatörü: düzenli çalışacağınız bir firma, fiyat ve süre tahmini için şarttır.

Ürün kodları için GTİP kodu nedir yazısı başlangıç noktasıdır.

İhracat süreci adım adım nasıl işler?

Süreç on iki adımda ilerler. Sıra firmadan firmaya biraz değişir ama mantık aynıdır: önce ticari şartlar, sonra üretim ve paketleme, sonra belge ve gümrük, en son para ve vergi.

  1. Talep ve teklif: müşteri ürün, miktar ve teslim yeri sorar. Teklif dövizli, teslim şekli (Incoterms) ve geçerlilik süresiyle verilir.
  2. Proforma fatura: anlaşılan şartlar proforma ile yazıya dökülür; müşteri bunu kendi ithalat ve ödeme işleri için kullanır.
  3. Sipariş ve ödeme şekli: peşin, vesaik mukabili, akreditif ya da mal mukabili; ödeme şekli belgelerin hangi kanaldan gideceğini belirler.
  4. Üretim planı: termin, yükleme haftasına göre geriye doğru planlanır; hammadde ve fason süreleri hesaba katılır.
  5. Paketleme ve çeki listesi: kap sayısı, kap cinsi, net ve brüt ağırlık kesinleşir.
  6. Navlun ve rezervasyon: tır, konteyner ya da uçak yeri ayrılır; yükleme günü belirlenir.
  7. İhracat faturası: paketleme kesinleştikten sonra kesilir; e-Fatura mükellefinde ihracat senaryosuyla.
  8. Gümrük beyannamesi: gümrük müşaviri faturaya ve çeki listesine dayanarak beyanı hazırlar; gerekiyorsa menşe belgeleri düzenlenir.
  9. Yükleme ve çıkış: mal yüklenir, gümrükten çıkar, beyanname kapanır.
  10. Belgelerin gönderimi: konşimento ya da taşıma belgesi, fatura, çeki listesi ve menşe belgesi ödeme şekline göre alıcıya ya da bankaya gider.
  11. Tahsilat: döviz bankaya gelir, ilgili ihracatla eşleştirilir, gerekirse TL'ye çevrilir.
  12. KDV iadesi ve dosya kapanışı: ihracata yüklenen KDV'nin iadesi istenir; tüm belgeler tek dosyada saklanır.
Sahadan not

İhracata yeni başlayan üreticilerde süreç çoğu zaman bir kişinin e-posta kutusunda yürür: teklif, çeki listesi, müşavir yazışması ve banka dekontu aynı yerde durur. O kişi izne çıktığında hangi sevkiyatın hangi aşamada olduğunu kimse bilmez. Her sevkiyat için tek bir dosya ve belgeye eklenmiş evrak bu bağımlılığı azaltır.

İhracatta hangi işi kim yapar?

Ana sorumluluk ihracatçı firmadadır; diğer taraflar belirli işleri sizin verdiğiniz bilgiyle yapar. Bilgi eksik ya da geç giderse gecikme sizden başlar.

TarafYaptığı işSizden beklediği
SatışTeklif, proforma, siparişFiyat, teslim şekli, termin
Üretim ve planlamaTermin, yükleme haftasıKesin sipariş, öncelik
SevkiyatPaketleme, çeki listesi, yüklemeAraç günü, kap bilgisi
MuhasebeFatura, kayıt, KDV iadesiKesin miktar, kur, beyanname bilgisi
Gümrük müşaviriBeyanname, menşe belgeleriFatura, çeki listesi, GTİP
NakliyeciTaşıma, taşıma belgesiYükleme adresi, ağırlık, ölçü
BankaTahsilat, vesaik, dövizBelgeler, ihracat bilgisi

Küçük firmada bu satırların çoğunu aynı iki kişi yapar. Yine de tabloyu bilmek, işin hangi adımda tıkandığını görmeyi kolaylaştırır.

Üretim yükleme gününe göre nasıl planlanır?

İhracatta üretim, müşterinin istediği teslim tarihinden değil yükleme gününden geriye doğru planlanır. Denizyolunda gemi kalkış günü, karayolunda tırın kapıya geleceği gün sabittir; ürün o gün paketlenmiş ve faturası kesilmiş olmalıdır.

Örnek (temsili süreler): yükleme günü G olsun. Paketleme ve çeki listesi G-1'de biter. Final kontrol G-2'de yapılır. Isıl işlem fasondan G-4'te döner, fasona G-8'de gider. Pres ve kesme operasyonları G-12 ile G-8 arasında tamamlanır. Hammadde en geç G-14'te depoda olmalıdır. Hammaddenin tedarik süresi üç hafta ise satınalma siparişi siparişin onaylandığı hafta verilmelidir.

Bu geriye sayım, "müşteri ay sonu istiyor" bilgisinden çok daha kullanışlıdır: hangi işin hangi gün bitmesi gerektiğini herkes görür. Tır yerine konteyner kullanılıyorsa limana kapanış saatini de hesaba katın; konteynerin limana teslim saati gemi kalkışından önce dolar.

İhracatta hangi belgeler hazırlanır?

Temel belgeler proforma fatura, ihracat faturası, çeki listesi, taşıma belgesi ve gümrük beyannamesidir. Alıcı ülkeye ve ürüne göre menşe belgeleri, analiz ya da uygunluk sertifikaları eklenir.

  • Proforma fatura: teklif ile kesin fatura arasındaki ön belge. Ayrıntısı proforma fatura nedir yazısında.
  • Çeki listesi: hangi kapta ne olduğunu, ağırlıkları ve ölçüleri gösterir; çeki listesi nasıl hazırlanır.
  • İhracat faturası: satışın kesin belgesi.
  • Taşıma belgesi: denizyolunda konşimento, karayolunda CMR, havayolunda hava yük senedi.
  • Menşe belgeleri: menşe şahadetnamesi, A.TR, EUR.1 gibi belgeler; hangisinin gerektiği alıcı ülkeye ve ürüne bağlıdır.

İhracat en çok hangi adımda gecikir?

Gecikmelerin çoğu paketleme ile fatura arasında olur. Paketleme kesinleşmeden fatura kesilirse miktar ya da kap sayısı değişir, fatura yeniden düzenlenir ve beyanname bekler. Tersi de olur: araç kapıya gelir, fatura hâlâ hazır değildir.

İkinci sık nokta, ürün bilgisinin eksik olmasıdır: GTİP yok, net ağırlık bilinmiyor, menşe belgesi için gereken bilgi ilk kez soruluyor. Bu bilgiler ürün kartına bir kez yazılırsa her sevkiyatta yeniden aranmaz.

Üçüncüsü tahsilat tarafıdır: döviz bankaya gelir ama hangi faturaya ait olduğu belli değildir. Tahsilat ve dövizin nasıl yönetileceği ihracat bedeli nasıl tahsil edilir yazısında.

İlk ihracatta sık yapılan hatalar

  • Teslim şeklini yazmadan teklif vermek: fiyata navlun dahil mi değil mi belirsiz kalır. Teslim şekilleri Incoterms nedir yazısında.
  • Yükleme haftasını üretime söylememek: sipariş termini değil yükleme günü esas alınmalıdır.
  • Faturayı paketlemeden önce kesmek: beyannameyle uyuşmazlığın ana kaynağıdır.
  • Ödeme şeklini belgeyle bağlamamak: vesaik mukabili satışta belgeleri doğrudan müşteriye göndermek tahsilat güvencesini ortadan kaldırır.
  • Kur farkını izlememek: dövizli carinin TL bakiyesi yanıltıcı görünür.
  • KDV iadesini sona bırakmak: belgeler dağıldıktan sonra iade dosyası zor hazırlanır.

PakERP One'da ihracat zinciri nasıl yürür?

PakERP One'da ihracat, yurt içi satışla aynı belge zincirinde ilerler; ihracata özgü bilgiler cari kartında ve faturada tutulur. Program ücretsizdir.

  1. 801 Cari Kartlar: yabancı müşteride Ülke ve Ülke Kodu (ör. DE), yabancı vergi numarası ve çalışma para birimi (EUR, USD).
  2. 111 Satış Teklifleri → 103 Satış Siparişleri → 102 Satış İrsaliyeleri → 101 Satış Faturaları: teklif siparişe, sipariş irsaliyeye, irsaliye "Faturalaştır" ile faturaya dönüşür. 103'te satır bazında termin izlenir.
  3. 101 İhracat faturası: Fatura Türü "İhracat" seçilince Teslim Şekli, Gönderilme Şekli, satırda GTİP, Kap Cinsi, Kap No ve Kap Adedi açılır; KDV %0 ve 301 istisna kodu kendiliğinden gelir. e-Fatura İHRACAT senaryosuyla Digital Planet üzerinden gider.
  4. Dövizli belge: kur, belge tarihinden önceki iş gününün TCMB satış kuru olarak kendiliğinden gelir; toplamlarda "Toplam Ödenecek (TL)" görünür.
  5. Evrak ekleri: çeki listesi, taşıma belgesi ve beyanname PDF'leri faturanın "Ekler" sekmesine konur.
  6. 831 Banka ve 851 Cari Konsol: dövizli tahsilat banka hesabının para biriminde işlenir; cari konsolda gerçek bakiye ve kur farkı kalıntısı ayrı görünür.

Ayrıntı: Satış modülü.

Konuyla ilgili: İhracatta KDV İadesi Nasıl Alınır?, İhracat Yapan Üretici ERP'de Neye Bakmalı? Deneme Senaryosu, İhracatta Ödeme Şekilleri: Akreditif, Vesaik Mukabili, Peşin.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

İhracat yapmak için ne gerekir?
Güncel mevzuata göre bir ihracatçı birliğine üyelik, beyannameyi verecek bir gümrük müşaviri, döviz alabilecek bir banka hesabı ve ürünlerin GTİP, ağırlık ve menşe bilgileri gerekir. e-Fatura mükellefi firmalar ihracat faturasını e-Fatura sisteminde keser.
İhracat faturası ne zaman kesilir?
Paketleme ve miktar kesinleştikten sonra, gümrük beyannamesinden önce kesilir. Beyanname bu faturaya dayanarak hazırlanır; fatura ile beyannamedeki miktar ve tutar uyuşmalıdır.
İhracatta gümrük müşaviri zorunlu mu?
Beyannameyi firmanın kendisi de verebilir, ancak üretici firmaların çoğu bu işi gümrük müşavirine yaptırır. Beyan işlemleri ve yetki şartları Ticaret Bakanlığı'nın güncel düzenlemesine tabidir.
İlk ihracat ne kadar sürer?
Süreyi üretim termini, taşıma türü ve ödeme şekli belirler; tek bir süre vermek doğru olmaz. İlk sevkiyatta en çok zaman, ürün bilgilerinin ve belgelerin ilk kez hazırlanmasına gider.
İhracatta KDV ödenir mi?
Mal ihracatı KDV'den istisnadır; ihracat faturasında KDV hesaplanmaz. İhracat için alınan mal ve hizmetlerde ödenen KDV ise şartları sağlandığında iade olarak geri istenebilir.
PE
PakERP One Ekibiİhracat ve dış ticaret rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

İhracat faturasını PakERP One ile ücretsiz kesin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.