1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Proforma Fatura Nedir, İhracatta Nasıl Hazırlanır
İhracat Rehberi · Temel

Proforma Fatura Nedir, İhracatta Nasıl Hazırlanır? İçerik, Kullanım ve Hatalar

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

Proforma fatura, satıştan önce alıcıya gönderilen ve malın tanımını, miktarını, fiyatını, teslim şeklini ve ödeme şartlarını gösteren ön faturadır. Vergi belgesi değildir, muhasebe kaydı doğurmaz ve e-fatura olarak kesilmez. İhracatta alıcı proformayla avans gönderir, akreditif açtırır ya da kendi ülkesinde ithal izni ve döviz transferi için başvurur. Mal sevk edildiğinde asıl satış faturası ayrıca kesilir.

Proforma fatura, adında "fatura" geçen ama fatura olmayan bir belgedir. Ne satış kaydı doğurur ne de vergi hesaplatır; buna rağmen ihracatta çoğu zaman siparişten önce istenen ilk resmî görünümlü belge odur. Alıcının bankası onu okur, alıcının gümrüğü ve döviz idaresi bazen onu ister, akreditif onun üzerine açılır.

Yanlış hazırlanmış bir proforma, aylar sonra yanlış açılmış bir akreditife ya da eşleşmeyen bir ihracat faturasına dönüşebilir. Bu yazıda proformanın ne olduğunu, ticari faturadan ve tekliften farkını, içermesi gereken bilgileri ve üretici firmanın onu adım adım nasıl hazırlayacağını bulacaksınız.

Satış faturası (101): İrsaliyeden faturaya dönüşüm; KDV, vade ve toplamlar otomatik, e-Fatura tek tıkla.Tam boyut
Satış faturası (101) · İrsaliyeden faturaya dönüşüm; KDV, vade ve toplamlar otomatik, e-Fatura tek tıkla.

Proforma fatura nedir, ticari faturadan farkı ne?

Proforma fatura, yapılacak satışın şartlarını önceden gösteren bir ön faturadır; ticari fatura ise malın teslim edildiğini ve borcun doğduğunu gösteren vergi belgesidir. Proforma bir taahhüt metni gibi çalışır, satış kaydı yerine geçmez.

KonuTeklifProforma faturaTicari (satış) fatura
Ne zaman?Pazarlık aşamasındaFiyat ve şartlar netleşinceMal sevk edildiğinde
Vergi belgesi mi?HayırHayırEvet
Muhasebe kaydıYokYok (alınan avans ayrıca kaydedilir)Satış ve alacak kaydı
e-FaturaHayırHayırEvet (ihracatta IHRACAT senaryosu)
Alıcı ne yapar?DeğerlendirirÖdeme, akreditif, ithal izni başvurusuGümrük ve ödeme

Teklif ile proforma arasındaki çizgi her firmada aynı yerden geçmez. Bazı alıcılar teklifi kabul edip doğrudan sipariş gönderir, bazıları proformayı sipariş teyidi gibi kullanır. Önemli olan, proformadaki her bilginin sonra kesilecek ihracat faturasında aynı şekilde yer alabilmesidir.

Proforma fatura ne işe yarar?

Proforma fatura ihracatta en çok dört iş için kullanılır: avans ödemesi, akreditif açılması, alıcı ülkede ithal izni ya da döviz transferi başvurusu ve siparişin yazılı teyidi.

  • Avans ya da peşin ödeme: alıcı, proformadaki tutar ve banka bilgileriyle ödeme yapar. Avansın nasıl izleneceği sipariş avansı takibi yazısında.
  • Akreditif: alıcının bankası akreditifi proformadaki mal tanımı, tutar, teslim şekli ve belgeler üzerine açar. Proformadaki bir yanlış akreditife de taşınır.
  • Alıcı ülkenin işlemleri: bazı ülkelerde ithalatçı, bankasından döviz alabilmek ya da ithal lisansı almak için proforma sunar.
  • Sipariş teyidi: alıcının imzalayıp geri gönderdiği proforma, iki tarafın aynı şartlarda anlaştığını gösterir.

Ödeme şekillerinin hangisinde proformanın nasıl kullanıldığı akreditif, vesaik mukabili ve peşin ödeme yazısında karşılaştırılıyor.

Sahadan not

İhracatta sorunların bir kısmı proforma ile ihracat faturasının ayrı ayrı, farklı kişilerce yazılmasından çıkar. Proforma siparişe, sipariş de faturaya aynı satırlarla dönüştürüldüğünde mal tanımı, miktar ve teslim şekli zincir boyunca değişmeden taşınır.

Proforma faturada hangi bilgiler olmalı?

Proforma, ihracat faturasının taslağı gibi düşünülmelidir: faturada yer alacak her ticari bilgi proformada da bulunmalıdır. Asgari içerik şöyledir:

  • Satıcının ve alıcının tam unvanı, adresi, ülkesi; alıcının vergi ya da şirket numarası.
  • Proforma numarası, tarihi ve geçerlilik süresi.
  • Mal tanımı, ürün kodu, GTİP, miktar ve birim.
  • Birim fiyat, toplam tutar ve para birimi.
  • Teslim şekli ve yeri (ör. FOB İzmir, DAP Lyon); Incoterms sürümüyle birlikte yazmak karışıklığı önler.
  • Ödeme şekli ve vadesi, satıcının banka ve hesap bilgileri.
  • Tahmini sevk tarihi, taşıma şekli, kısmi sevkiyata ve aktarmaya izin.
  • Ambalaj şekli, tahmini brüt ve net ağırlık.
  • Gerekli belgeler: menşe belgesi, çeki listesi, sertifikalar.

Teslim şeklinin anlamı ve masrafların kime ait olduğu Incoterms teslim şekilleri yazısında anlatılıyor. Fiyatın teslim şekline göre nasıl kurulduğu ise ihracat fiyatı hesaplama yazısında.

İhracatta proforma adım adım nasıl hazırlanır?

Proforma, kabul edilen teklifin şartları üretim ve sevkiyat tarafıyla doğrulandıktan sonra hazırlanır. Sıra şöyledir:

  1. Teklifi teyit edin: alıcının kabul ettiği fiyat, miktar ve teslim şeklini yazılı alın.
  2. Termini üretime sorun: hammadde durumu ve üretim planı tahmini sevk tarihini belirler. Akreditifte son yükleme tarihi bu tarihten türetilir; gerçekçi olmayan bir tarih, sonradan akreditif değişikliği demektir.
  3. Ürün bilgilerini karttan alın: GTİP, mal tanımı ve birim stok kartından gelsin; elle yazılmasın.
  4. Ağırlık ve ambalajı tahmin edin: palet ve kap sayısını yaklaşık hesaplayın; taşıma teklifi ve yükleme planı buna dayanır.
  5. Ödeme şartını ve banka bilgisini yazın: hesap numarası ve banka kodu hatası, havalenin geri dönmesine yol açar.
  6. Numaralayın ve geçerlilik süresi verin: her proformanın kendi numarası olsun; revizyon numarası ayrıca izlensin.
  7. Alıcının onayını alın: imzalı ya da e-postayla teyit edilmiş proforma siparişin dayanağıdır.

Proformanın ihracat sürecinin genel akışı içindeki yeri ihracat süreci adım adım yazısında görülebilir.

Proforma fatura e-fatura olarak kesilir mi, muhasebeye işlenir mi?

Hayır. Proforma fatura vergi belgesi olmadığı için e-fatura olarak düzenlenmez ve muhasebeye satış kaydı olarak işlenmez. Satış kaydı ve e-fatura, mal sevk edildiğinde kesilen ihracat faturasıyla oluşur.

Proformaya dayanarak avans alındıysa durum değişir: gelen para bir satış değil, alınan sipariş avansıdır ve genellikle 340 Alınan Sipariş Avansları hesabında izlenir. Mal sevk edilip ihracat faturası kesildiğinde avans alıcının borcuna mahsup edilir. Dövizli avansta kur farkının nasıl ele alınacağı ve kaydın ayrıntısı için mali müşavirinizle çalışın; konu ihracatta kur farkı yazısında da geçiyor.

Proforma değişirse ne yapılır?

Fiyat, miktar, teslim şekli ya da sevk tarihi değişirse proforma yeniden düzenlenir ve revizyon numarasıyla alıcıya gönderilir. Eski proforma iptal edildiği yazılarak saklanır.

Akreditif açılmışsa proformadaki değişiklik tek başına yetmez; alıcının akreditifte de değişiklik (amendment) yaptırması gerekir. Akreditif değiştirilmeden yapılan sevkiyat, belgelerin akreditifle uyuşmaması nedeniyle ödemeyi riske atar. Bu yüzden akreditifli satışta proforma üzerinde çalışırken akreditif metni de yan yana okunmalıdır.

Kısmi sevkiyatta proforma nasıl izlenir?

Büyük bir sipariş birkaç sevkiyata bölünüyorsa her sevkiyatta kesilen ihracat faturası aynı proformaya dayanır. Bu durumda proformanın toplam miktarından ne kadarının sevk edildiğini ve ne kadarının kaldığını izlemek gerekir. Örnek: 40.000 adetlik proformanın ilk sevkiyatında 15.000, ikincisinde 15.000 adet gittiyse son sevkiyatta en çok 10.000 adet faturalanabilir; fazlası ya yeni bir proforma ya da akreditifte tolerans gerektirir. Alınan avans da sevkiyat oranında mahsup edilir; örnek olarak yüzde 30 avans alındıysa her faturadan yüzde 30 düşmek, son sevkiyatta avansın tamamen kapanmasını sağlar. Hangi yöntemin uygulanacağı proformada yazılı olursa ileride tartışma çıkmaz.

Sık yapılan hatalar

  1. Teslim şeklini yerle birlikte yazmamak. "FOB" tek başına yetmez; hangi liman olduğu belirsiz kalır.
  2. Geçerlilik süresi vermemek. Aylar sonra gelen bir ödeme, eski fiyatla satış yapmak zorunda bırakır.
  3. Ürün tanımını faturadan farklı yazmak. Akreditifli satışta tanım farkı uyumsuzluk sayılabilir.
  4. Gerçekçi olmayan sevk tarihi vermek. Akreditifte son yükleme tarihi kaçırılır.
  5. Banka bilgisini kontrol etmemek. Yanlış IBAN ya da banka kodu ödemeyi geciktirir.
  6. Proformayı satış kaydı gibi işlemek. Avans ile satış karışır, cari bakiye yanlış görünür.

PakERP One'da proforma fatura

PakERP One'da proforma, satış belge zincirinin bir halkasıdır: teklif, proforma, sipariş, irsaliye ve fatura aynı satırlarla birbirine dönüşür.

  1. 111 Satış Teklifleri: teklif yurt dışı müşterinin para biriminde hazırlanır. Onaylanan teklif "Dönüştür" ile Proforma Faturaya çevrilir; proforma kendi serisinden numaralanır (17 Belge Serileri).
  2. Yazdır ▾: proforma "PROFORMA FATURA" başlıklı PDF olarak basılır; alıcıya e-postayla gönderilebilir. Proforma e-belge olarak GİB'e gitmez.
  3. 103 Satış Siparişleri: proformadan sipariş açılır; satırlar ve fiyatlar aynen taşınır. Sipariş satırı bazında teslim takibi yapılır, geciken satır kırmızı görünür.
  4. 101 Satış Faturaları: sevkiyattan sonra kesilen ihracat faturasında teslim şekli, gönderilme şekli, GTİP ve kap bilgileri alanları açılır.
  5. Belge akışı ve ekler: belgenin hangi tekliften, hangi proformadan geldiği belge akışında görünür; alıcının imzalı proforması ve akreditif metni "Ekler" sekmesine eklenir.

Satış belgelerinin tamamı için Satış modülü sayfasına bakabilirsiniz. Program ve bulut sunucu ücretsizdir.

Konuyla ilgili: İhracat Süreci Adım Adım: Tekliften Tahsilata, Belge Akışı: Tekliften Tahsilata Hangi Belge Ne Zaman?.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

Proforma fatura resmi belge midir?
Proforma fatura vergi belgesi değildir; satış kaydı doğurmaz ve KDV hesaplatmaz. Ancak ticari bir belge olarak alıcı bankasında, akreditif açılmasında ve bazı ülkelerde ithal izni başvurularında kullanılır.
Proforma fatura e-fatura olarak kesilir mi?
Hayır. Proforma vergi belgesi olmadığı için e-fatura sistemine gönderilmez. e-Fatura, mal sevk edildiğinde kesilen ihracat faturası için düzenlenir.
Proforma faturanın geçerlilik süresi ne kadardır?
Yasal bir süre yoktur; satıcı belirler ve proformaya yazar. Hammadde fiyatı, kur ve navlunun oynaklığına göre kısa ya da uzun tutulur; süresi geçen proforma için yeniden fiyat teyidi alınır.
Proforma faturaya göre gelen avans nasıl kaydedilir?
Proformaya dayanarak gelen para satış değil avanstır; genellikle 340 Alınan Sipariş Avansları hesabında izlenir ve ihracat faturası kesilince mahsup edilir. Dövizli avansın kaydı için mali müşavirinize danışın.
Proforma fatura ile ihracat faturası farklı olabilir mi?
Kısmi sevkiyat ya da revizyon olursa tutar ve miktar farklı olabilir. Mal tanımı, teslim şekli ve para birimi ise tutarlı kalmalıdır; akreditifli satışta farklılık ödeme riskini artırır.
PE
PakERP One Ekibiİhracat ve dış ticaret rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

İhracat faturasını PakERP One ile ücretsiz kesin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.