1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. İhracatta Kur Farkı Nasıl Hesaplanır ve Kaydedilir
İhracat Rehberi · Ödeme ve Döviz

İhracatta Kur Farkı Nasıl Hesaplanır ve Muhasebeye Nasıl Kaydedilir?

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

İhracatta kur farkı, döviz cinsinden kesilen faturanın TL karşılığı ile aynı dövizin tahsil edildiği gün bulduğu TL karşılığı arasındaki farktır. Hesap basittir: tahsil edilen döviz × (tahsilat kuru − fatura kuru). Fark olumluysa 646 Kambiyo Kârları'na, olumsuzsa 656 Kambiyo Zararları'na yazılır. Yabancı müşteri borcunu dövizle öder ve döviz tutarı değişmediği için ihracatta kur farkı için müşteriye ayrıca fatura kesilmesi genellikle gerekmez; uygulamayı mali müşavirinizle teyit edin.

Müşteri faturayı kuruşu kuruşuna ödedi. Döviz ekstresinde bakiye sıfır. Ama TL ekstresinde aynı müşteri hâlâ borçlu görünüyor, üstelik bir önceki ay alacaklı görünüyordu. Satış müdürü "ödemeyi eksik mi yaptılar?" diye sorar; muhasebe "hayır, kur farkı" der ve konu orada kalır. Kalmamalı, çünkü o fark ya kârdır ya zarar ve bir hesaba yazılması gerekir.

Yurt içi dövizli satışta kur farkının nasıl ele alındığı başka yazılarda anlatılıyor. İhracatta durum biraz farklıdır: alıcı yurt dışındadır, borcunu dövizle öder, KDV yoktur. Bu rehber ihracata özgü hesabı, kaydı ve sık karışan noktaları anlatıyor.

Cari konsol (851): Bakiye, risk, limit, açık sipariş, faturalanmamış irsaliye ve portföydeki çekler tek ekranda.Tam boyut
Cari konsol (851) · Bakiye, risk, limit, açık sipariş, faturalanmamış irsaliye ve portföydeki çekler tek ekranda.

İhracatta kur farkı nedir, neden oluşur?

Kur farkı, aynı döviz tutarının iki farklı günde iki farklı TL değerine sahip olmasından doğar. Fatura kesildiği gün TL'ye çevrilip kaydedilir; para haftalar sonra başka bir kurla gelir. Döviz tarafında borç kapanır, TL tarafında fark kalır.

Bu fark bir satış fiyatı değişikliği değildir; müşteri ne fazla ne eksik ödemiştir. Fark sizin defterinizde, dövizin değer değiştirmesinden doğar. Kur yükseldiyse aynı döviz daha çok TL eder ve kâr yazılır, kur düştüyse zarar.

Kur farkı yalnız tahsilatta değil üç anda ortaya çıkar: tahsilatta, dönem sonunda henüz tahsil edilmemiş alacağın değerlemesinde ve dövizin TL'ye bozdurulmasında. Bozdurma tarafı ihracat bedeli nasıl tahsil edilir yazısında.

İhracatta kur farkı nasıl hesaplanır?

Formül: kur farkı = tahsil edilen döviz tutarı × (tahsilat günü kuru − alacağın kayıtlı kuru). Sonuç artıysa kâr, eksiyse zarardır. Kısmi tahsilatta her tahsilat kendi kuruyla ayrı hesaplanır.

Örnek (kurlar ve tutarlar temsili, şirket verisi değil):

  1. 20.000 USD ihracat faturası kesildi, fatura kuru 40,00. Kayıtlı alacak: 800.000 TL.
  2. Birinci tahsilat 12.000 USD, kur 40,60: 12.000 × (40,60 − 40,00) = 7.200 TL kur farkı kârı.
  3. İkinci tahsilat 8.000 USD, kur 39,80: 8.000 × (39,80 − 40,00) = −1.600 TL kur farkı zararı.
  4. Toplam etki: 7.200 − 1.600 = 5.600 TL net kâr; ama iki ayrı kayıt yapılır, biri 646'ya, biri 656'ya.

Arada bir ay sonu geçtiyse ve alacak o ay sonunda değerlendiyse, sonraki tahsilatta "kayıtlı kur" artık fatura kuru değil değerleme kurudur. Bu ayrıntı hesabın en sık yanlış yapılan yeridir.

Sahadan not

Dövizli müşterisi çok olan firmalarda kur farkı çoğu zaman yıl sonuna kadar 120 hesabında birikir ve tek seferde kapatılır. O noktada hangi farkın hangi tahsilattan doğduğunu bulmak saatler sürer. Tahsilatı girerken farkı aynı anda kaydetmek bu yükü ortadan kaldırır.

Kur farkı hangi hesaplara nasıl kaydedilir?

Kur farkı kârı 646 Kambiyo Kârları'na alacak, kur farkı zararı 656 Kambiyo Zararları'na borç yazılır; karşı taraf banka ile alıcı hesabıdır. Yukarıdaki örneğin satış ve iki tahsilat kaydı (tutarlar örnek):

KayıtHesapBorçAlacak
Satış120 Alıcılar800.000
Satış601 Yurt Dışı Satışlar800.000
1. tahsilat102 Bankalar (USD) 12.000 × 40,60487.200
1. tahsilat120 Alıcılar 12.000 × 40,00480.000
1. tahsilat646 Kambiyo Kârları7.200
2. tahsilat102 Bankalar (USD) 8.000 × 39,80318.400
2. tahsilat656 Kambiyo Zararları1.600
2. tahsilat120 Alıcılar 8.000 × 40,00320.000
Toplam1.607.2001.607.200

İki tahsilattan sonra 120 hesabı hem dövizde hem TL'de sıfırlanır. Kâr ve zararın gelir tablosunda nasıl göründüğü kambiyo kârı ve zararı yazısında.

Ay sonunda tahsil edilmemiş ihracat alacağı ne olur?

Dönem sonunda açık duran döviz cinsinden alacak, Vergi Usul Kanunu'nun değerleme hükmüne göre değerleme günündeki kurla yeniden TL'ye çevrilir; uygulamada TCMB'nin ilan ettiği döviz alış kuru kullanılır. Kayıtlı değer ile yeni değer arasındaki fark da 646 ya da 656'ya yazılır.

Örnek: 20.000 USD fatura ay sonuna kadar tahsil edilmedi, ay sonu kuru 40,30. Değerleme farkı 20.000 × 0,30 = 6.000 TL kâr. Ertesi ay tahsilat 40,60 ile gelirse tahsilattaki fark artık 20.000 × (40,60 − 40,30) = 6.000 TL'dir; iki kayıtta toplam 12.000 TL eder, tek kayıtla yapılsa da sonuç aynı olurdu. Değerlemenin hangi dönemlerde yapılacağı ve kullanılacak kur güncel düzenlemeye göredir; ayrıntısı ay sonu kur değerlemesi yazısında.

Yabancı müşteriye kur farkı faturası kesilir mi?

Genellikle hayır. Yurt içinde TL ödenen dövizli satışta müşteri faturadakinden farklı TL öder ve aradaki fark için kur farkı faturası tartışılır. İhracatta ise alıcı borcunu faturadaki döviz cinsinden öder; döviz tutarı değişmez, fark yalnız sizin TL kayıtlarınızda oluşur. Müşteriye fatura edilecek ek bir bedel yoktur.

Durum, ihracat faturası TL kesilip dövize endekslendiğinde ya da sözleşmede kur farkının alıcıya yansıtılacağı yazıldığında değişebilir. Bu istisnai durumlarda belgenin türünü mali müşavirinizle belirleyin. Yurt içi uygulama için kur farkı faturası ne zaman kesilir yazısına bakın.

Peşin ödemeli ihracatta kur farkı olur mu?

Olabilir. Avans faturadan önce gelir ve 340 Alınan Sipariş Avansları hesabında izlenir; fatura kesilince avans faturaya mahsup edilir. Avansın geldiği günün kuru ile faturanın kuru farklıysa aradaki farkın nasıl ele alınacağı konusunda uygulamada farklı yaklaşımlar vardır: bazıları faturayı avans kuruyla değerler, bazıları fatura kuruyla değerleyip farkı kambiyo hesabına yazar.

Hangisini seçeceğinize mali müşavirinizle bir kez karar verin ve tüm peşin ihracatlarda aynı yaklaşımı uygulayın. Tutarsızlık, KDV beyannamesindeki ihracat bedeli ile satış kaydı arasında açıklanamayan farklar doğurur.

Kur farkının etkisi nasıl küçültülür?

Kur farkı ortadan kaldırılamaz ama büyüklüğü yönetilebilir. Üretici ihracatçı için en sade yöntemler fiyatlamaya ve nakit akışına dayanır, finansal ürünlere değil.

YöntemNe yapar?Dikkat
Döviz borcunu döviz alacağıyla eşlemekDövizle alınan hammaddeyi aynı dövizle gelen tahsilatla ödemek kur etkisini dengelerVade ve tutarların yakın olması gerekir
Vadeyi kısaltmakFatura ile tahsilat arası daraldıkça kurun oynayacağı süre kısalırMüşteri ilişkisine göre
Teklifte kur geçerlilik süresiUzun süren tekliflerde fiyatın hangi kura göre verildiği yazılırTeklif şablonunda zorunlu alan yapın
Bankayla vadeli işlemGelecekteki tahsilatın kurunu bugünden sabitlerMaliyeti ve şartları bankayla konuşulur

Hangisi seçilirse seçilsin, kur farkının her ay ayrı satırda görülmesi gerekir; görülmeyen risk yönetilemez.

İhracatta kur farkında sık yapılan hatalar

  • Tahsilatı fatura kuruyla kaydetmek: 646 ve 656 hiç çalışmaz, fark 120'de birikir.
  • Değerleme sonrası eski kuru kullanmak: ay sonu değerlenmiş alacakta tahsilat farkı fatura kuruna göre hesaplanırsa aynı fark iki kez yazılır.
  • Net yazmak: kâr ve zararı birbirinden düşüp tek satır yazmak, raporlamada kur riskini gizler.
  • Cariyi yalnız TL izlemek: dövizde kapanmış müşteri TL'de borçlu görünür; tahsilat ekibi gereksiz arama yapar.
  • Kalıntıyı yıllarca açık bırakmak: kapatılmamış kur farkı cari ekstrede anlamsız bakiye olarak kalır. Bunun nasıl bulunacağı dövizli caride gerçek bakiye yazısında.

PakERP One'da ihracat kur farkı nasıl izlenir?

PakERP One dövizli cariyi hem döviz hem TL olarak tutar ve kapatılmamış kur farkını ayrıca gösterir. Program ücretsizdir.

  1. 101 Satış Faturaları: dövizli faturada kur, belge tarihinden önceki iş gününün TCMB satış kuru olarak gelir; irsaliyeden faturalaştırmada irsaliye tarihine göre çözülür. Fatura kuru belgede görünür.
  2. 831 Banka: dövizli tahsilat banka hesabının para biriminde işlenir, TL karşılığı altta görünür.
  3. 851 Cari Konsol: "Gerçek Bakiye" döviz bakiyesini güncel kurla gösterir; "Kur Farkı Kalıntısı" defter bakiyesi ile gerçek bakiye arasındaki farktır. Dövizde kapanmış ama TL'de bakiyesi kalan cari kırmızı uyarıyla görünür.
  4. Kur Farkı Kalıntısı raporu: tüm dövizli carilerde defter bakiyesi, gerçek bakiye ve kalıntı tek listede; PDF ve Excel.
  5. 901 Muhasebe Fişleri: kalıntının 646 ya da 656'ya kapatılması mali müşavirin kararıyla fişle yapılır.

Ayrıntı: Finans modülü.

Konuyla ilgili: Dövizli Caride Gerçek Bakiye: Kur Farkı Kalıntısı, Yurt Dışı Müşteri Cari Takibi: Dövizli Bakiye ve Mutabakat.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

İhracatta kur farkı hangi hesaba yazılır?
Kur farkı kârı 646 Kambiyo Kârları hesabına alacak, kur farkı zararı 656 Kambiyo Zararları hesabına borç olarak yazılır. Karşı taraf genellikle 102 Bankalar ve 120 Alıcılar hesabıdır.
İhracatta kur farkı faturası kesilir mi?
Alıcı borcunu faturadaki döviz cinsinden ödediği için ihracatta kur farkı yalnız ihracatçının TL kayıtlarında oluşur ve genellikle müşteriye ayrıca fatura edilmez. Sözleşmede farklı bir düzen varsa mali müşavirinize danışın.
Kur farkı nasıl hesaplanır?
Tahsil edilen döviz tutarı, tahsilat günü kuru ile alacağın kayıtlı kuru arasındaki farkla çarpılır. Alacak daha önce ay sonu değerlemesine girdiyse kayıtlı kur değerleme kurudur.
Kısmi tahsilatta kur farkı nasıl kaydedilir?
Her tahsilat kendi günündeki kurla ayrı hesaplanır ve ayrı kaydedilir. Bir tahsilat kâr, diğeri zarar doğurabilir; ikisi birbirinden düşülmeden 646 ve 656'ya ayrı yazılır.
Ay sonunda tahsil edilmemiş dövizli alacak değerlenir mi?
Evet, dönem sonunda açık döviz cinsinden alacaklar değerleme günündeki kurla yeniden TL'ye çevrilir ve fark kambiyo kârı ya da zararı olarak kaydedilir. Kullanılacak kur ve dönemler güncel düzenlemeye göredir.
PE
PakERP One Ekibiİhracat ve dış ticaret rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

İhracat faturasını PakERP One ile ücretsiz kesin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.