1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Yurt Dışı Müşteri Cari Takibi
İhracat Rehberi · Ödeme ve Döviz

Yurt Dışı Müşteri Cari Takibi: Dövizli Bakiye, Eksik Havale ve Mutabakat

PakERP One Ekibi 9 dk okuma
Kısa cevap

Yurt dışı müşterinin cari hesabı, faturanın kesildiği döviz cinsinden izlenmelidir; TL karşılığı muhasebe içindir, müşteriyle konuşulan bakiye döviz bakiyesidir. Gelen her havale, müşterinin ödeme bildirimine göre ilgili faturalarla eşleştirilir. Muhabir banka masrafı yüzünden eksik gelen tutar ayrıca kapatılır ya da müşteriden istenir. Dönem sonlarında müşteriye döviz cinsinden hesap özeti gönderilerek mutabakat sağlanır.

Ay sonu. İspanyol müşteri e-postasında "we paid all open invoices" diyor. Sizin ekstrenizde ise 35 euro açık duruyor. İki fatura tutarında para göndermiş, ama hesabınıza 35 euro eksik gelmiş; aradaki fark yolda, iki bankanın masrafında kalmış. Tutar küçük, ama kapatılmadığı sürece cari hiç sıfırlanmayacak, yaşlandırma raporunda her ay biraz daha eski görünecek.

Yurt dışı müşterinin cari hesabı yurt içi müşteriden üç noktada ayrılır: bakiye dövizdir, ödeme bankalar zincirinden geçerek eksik gelebilir ve mutabakat başka bir dilde, başka bir muhasebe düzeniyle yapılır. Bu yazı bu üç noktayı ve vadesi geçen yurt dışı alacağın takibini anlatıyor. Kur farkının muhasebe tarafı için ihracatta kur farkı yazısına bakabilirsiniz.

Cari hesap ekstresi (802): Yürüyen bakiye ve FIFO kapanış: vadesi geçmiş açık evrak kırmızı, bugün vadesi dolan sarı.Tam boyut
Cari hesap ekstresi (802) · Yürüyen bakiye ve FIFO kapanış: vadesi geçmiş açık evrak kırmızı, bugün vadesi dolan sarı.

Yurt dışı müşteri cari kartında hangi bilgiler olmalı?

Yurt dışı müşterinin cari kartında unvan ve adresin yanında ülke, ülke kodu, yabancı vergi numarası, çalışma para birimi, ödeme şekli ve vadesi, muhasebe ile sevkiyat için ayrı iletişim kişileri bulunmalıdır.

  • Ülke ve ülke kodu: ISO iki harfli kod (ör. ES, DE, IT). İhracat faturası ve gümrük belgeleri bu bilgiyi ister.
  • Vergi numarası: Türk vergi numarası düzeninde değildir; ülkesinin numarası (ör. AB'de KDV numarası) olduğu gibi yazılır.
  • Para birimi: faturaların kesileceği döviz. Müşteri hem euro hem dolarla çalışıyorsa her para birimi ayrı izlenmelidir.
  • Ödeme şekli ve vade: peşin, mal mukabili, akreditif; vade günü. Ödeme şekillerinin farkı ihracatta ödeme şekilleri yazısında.
  • İletişim: sipariş veren kişi ile ödemeyi yapan muhasebe kişisi çoğu zaman farklıdır. Hatırlatma ve mutabakat yazıları muhasebe kişisine gitmelidir.
  • Kredi limiti: mal mukabili çalışılan müşteride açık bakiyenin üst sınırı.

Yurt dışı müşterinin bakiyesi hangi para biriminde izlenmeli?

Bakiye, faturanın kesildiği döviz cinsinden izlenmelidir. Müşteri size euro borçludur; onun defterinde TL yoktur. TL karşılığı muhasebe ve vergi içindir.

Bu ayrım önemlidir, çünkü aynı cari iki farklı rakam gösterir. Faturalar kesildikleri günün kuruyla, tahsilatlar geldikleri günün kuruyla TL'ye çevrilir. Euro bakiye sıfırlandığında bile TL bakiyede bir tutar kalabilir; bu tutar tahsil edilecek bir alacak değil, henüz kapatılmamış kur farkıdır. Müşteriye "bize 12.400 TL borçlusunuz" demek bu yüzden anlamsızdır. Döviz bakiyesinin güncel kurla değerinin ve kur farkı kalıntısının nasıl ayrıldığı dövizli caride gerçek bakiye yazısında anlatılıyor.

Müşteriyle konuşurken, hatırlatma yazarken ve mutabakatta yalnız döviz bakiyesini kullanın. TL bakiyeyi muhasebe dönem sonu değerlemesinde ve kur farkı kaydında kullanın.

Sahadan not

Yurt dışı carilerde en sık görülen kalıntı, yıllar içinde birikmiş küçük banka kesintileri ve kapatılmamış kur farklarıdır. Her havale geldiği gün eşleştirildiğinde ve fark aynı gün kapatıldığında bu kalıntı oluşmaz.

Eksik gelen havale nasıl kapatılır?

Uluslararası havalede para, gönderen banka, bir ya da birkaç muhabir banka ve alıcı bankadan geçer; her biri masraf kesebilir. Havale talimatındaki masraf seçeneği kesintinin kime ait olduğunu belirler:

  • OUR: bütün masrafları gönderen öder; tutar tam gelmesi beklenir.
  • SHA: masraflar paylaşılır; gönderenin bankası kendi masrafını gönderene, diğer bankalar masrafını tutardan keser. Tutar eksik gelebilir.
  • BEN: bütün masraflar alıcıya aittir; tutar kesintili gelir.

Örnek (rakamlar örnektir): müşteri iki faturayı kapatmak için 21.000 EUR gönderiyor, hesaba 20.965 EUR geçiyor.

TarihHareketBorç (EUR)Alacak (EUR)Bakiye (EUR)
05.08Fatura A12.400,0012.400,00
19.08Fatura B8.600,0021.000,00
02.09Fatura C5.000,0026.000,00
18.09Havale (A + B için)20.965,005.035,00
18.09Muhabir banka kesintisi35,005.000,00

Kesinti için iki yol vardır. Sözleşme ya da proforma "bütün banka masrafları alıcıya aittir" diyorsa 35 EUR açık bırakılır ve müşteriden bir sonraki ödemede istenir. Masrafı üstlenmeye karar verdiyseniz fark gider olarak kapatılır; hangi gider hesabına yazılacağını mali müşavirinizle belirleyin. Yapılmaması gereken tek şey, farkı hiçbir yere bağlamadan bırakmaktır.

Gelen ödeme hangi faturaları kapatır?

Gelen ödeme, müşterinin ödeme bildiriminde (remittance advice) yazdığı faturaları kapatır; bildirim yoksa en eski açık faturadan başlayarak kapatılır. Yurt dışı müşteriler çoğu zaman birkaç faturayı tek havaleyle öder ve banka açıklamasına yalnız bir referans yazar.

  1. Havale geldiğinde banka açıklamasını ve müşterinin ödeme bildirimini isteyin.
  2. Bildirimdeki fatura numaralarını kendi fatura numaralarınızla eşleştirin. Müşteri kendi sipariş numarasını yazdıysa sipariş ile fatura bağlantısına bakın.
  3. Tutarı karşılaştırın; fark varsa banka kesintisi mi, müşterinin yaptığı bir iskonto ya da ret mi, ayırın.
  4. Avans olarak gelen parayı faturadan ayrı tutun ve fatura kesildiğinde mahsup edin. Yöntem sipariş avansı takibi yazısında.
  5. Kapanmayan küçük farkları ay sonunu beklemeden çözün.

Eşleştirme yapılmazsa ekstrede ödeme tek satır, faturalar ayrı satırlar olarak durur ve hangi faturanın açık olduğu anlaşılmaz. Açık kalem mantığı cari ekstrede açık kalem yazısında.

Yurt dışı müşteriyle mutabakat nasıl yapılır?

Yurt dışı müşteriyle mutabakat, belirli bir tarih itibarıyla döviz cinsinden hazırlanan hesap özetinin (statement of account) müşteriye gönderilip onayının alınmasıyla yapılır. Yurt içi mutabakat mektubunun mantığı aynıdır; dil, para birimi ve içerik farklıdır.

  • Para birimi: yalnız döviz. TL karşılığı yazılmaz.
  • İçerik: açık faturalar tek tek (numara, tarih, vade, tutar, kalan), alınmış ama faturaya bağlanmamış ödemeler, toplam bakiye.
  • Kesim tarihi: o tarihte yolda olan havale ya da yolda olan mal farkı açıklar; özetin altına not düşülür.
  • Dil: müşterinin anlayacağı dilde, kısa ve tablolu.

Fark çıktığında en sık nedenler, yolda olan bir ödeme, müşterinin henüz kaydetmediği bir fatura, kesilmiş ama müşteriye ulaşmamış bir iade faturası ya da banka kesintisidir. Farkın adım adım nasıl bulunduğu cari mutabakat nasıl yapılır yazısında.

Vadesi geçen yurt dışı alacak nasıl takip edilir?

Vadesi geçen yurt dışı alacak, vade gününden itibaren düzenli bir hatırlatma takvimiyle ve yaşlandırma raporuyla takip edilir. Bekletmek, yurt içinden daha pahalıdır: mesafe, dil ve hukuk farkı tahsilatı zorlaştırır.

  • Vadeden birkaç gün önce nazik bir ödeme hatırlatması gönderin.
  • Vade geçtiğinde açık faturaları listeleyen bir hesap özeti ekleyin.
  • Gecikme sürdükçe satış sorumlusunu devreye alın, yeni sevkiyatı gözden geçirin.
  • Mal mukabili çalışılan müşteride kredi limitini ve varsa ihracat kredi sigortasının bildirim şartlarını izleyin; sigortalı alacakta gecikmenin sigortacıya zamanında bildirilmesi gerekebilir.

Tahsil edilen dövizin bankaya geldikten sonraki işlemleri ve kambiyo mevzuatının ihracatçıya yüklediği yükümlülükler ihracat bedeli ve döviz tahsilatı yazısında.

Sık yapılan hatalar

  1. Müşteriye TL bakiye göndermek. Müşterinin defteriyle hiçbir zaman tutmaz.
  2. Banka kesintisini açık bırakmak. Küçük farklar birikir, cari hiç kapanmaz.
  3. Ödemeyi fatura bazında eşleştirmemek. Hangi faturanın açık olduğu tartışma konusu olur.
  4. Avansı satış gibi işlemek. Fatura kesilince avans mükerrer görünür.
  5. Euro ve dolar faturayı aynı bakiyede toplamak. İki para birimi ayrı izlenmezse bakiye anlamsızlaşır.
  6. Hatırlatmayı sipariş veren kişiye göndermek. Ödeme muhasebeden yapılır.

PakERP One'da yurt dışı müşteri carisi

PakERP One'da yurt dışı müşteri, dövizli bir cari olarak açılır ve bütün hareketler hem döviz hem TL karşılığıyla izlenir.

  1. 801 Cari Kartlar: ülke, ISO iki harfli ülke kodu (ör. ES), yabancı vergi numarası, para birimi (EUR, USD), ödeme şekli ve vade günü girilir. Satış belgelerine para birimi carinin kartından gelir.
  2. Kur: TCMB kuru her gün kendiliğinden çekilir; dövizli belgeye belge tarihinden önceki iş gününün satış kuru gelir.
  3. 831 Banka Hareketleri ve 855 Tahsilat Fişi: dövizli banka hesabında tutar hesabın para biriminde, TL karşılığı altında görünür; tahsilat cariye işlenir, muhasebe fişi kendiliğinden kesilir. Banka kesintisi gider olarak kapatılacaksa kayıt 852 Genel Fiş ya da 901 Muhasebe Fişi ile yapılır.
  4. 802 Cari Ekstre: açık kalemler FIFO ile kapanır, her satırda kalan tutar ve gecikme günü görünür; vadesi geçen satır kırmızıdır. Ekstre PDF ve Excel olarak alınıp müşteriye hesap özeti gibi gönderilebilir.
  5. 803 Yaşlandırma ve 805 Cari Mutabakat: vadesi geçen alacaklar ve mutabakat aynı yerden izlenir.
  6. 851 Cari Konsol: "Gerçek Bakiye" döviz bakiyesinin güncel kurla değerini, "Kur Farkı Kalıntısı" kapatılmamış farkı ayrı gösterir.

Finans ekranlarının tamamı için Finans modülü sayfasına bakabilirsiniz. Program ve bulut sunucu ücretsizdir.

Konuyla ilgili: İhracatta Kur Farkı Nasıl Hesaplanır ve Kaydedilir?, Dövizli Cari Takip Programı Nasıl Olmalı?.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

Yurt dışı müşteriye bakiye hangi para biriminde bildirilir?
Faturanın kesildiği döviz cinsinden bildirilir. Müşterinin defterinde TL yoktur; TL karşılığı yalnız sizin muhasebeniz ve vergi kayıtlarınız içindir.
Havale eksik geldi, ne yapmalıyım?
Önce eksikliğin banka kesintisinden mi, müşterinin bir indiriminden mi kaynaklandığını öğrenin. Masraf sözleşmeye göre müşteriye aitse açık bırakıp istenir; üstlenilecekse gider olarak kapatılır.
SHA, OUR ve BEN ne demek?
Uluslararası havalede masrafın kime ait olduğunu belirten seçeneklerdir. OUR'da tüm masrafları gönderen, BEN'de alıcı öder; SHA'da masraflar paylaşılır ve alıcıya giden tutar eksik gelebilir.
Statement of account nedir?
Belirli bir tarih itibarıyla müşterinin açık faturalarını, ödemelerini ve bakiyesini döviz cinsinden gösteren hesap özetidir. Yurt dışı müşteriyle mutabakatta ve vadesi geçen alacak hatırlatmasında kullanılır.
Döviz bakiyesi sıfır ama TL bakiye neden kapanmıyor?
Fatura ve tahsilat farklı günlerin kurlarıyla TL'ye çevrildiği için TL tarafında kur farkı kalır. Bu tutar tahsil edilecek bir alacak değildir; kur farkı olarak kapatılması gerekir.
PE
PakERP One Ekibiİhracat ve dış ticaret rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

İhracat faturasını PakERP One ile ücretsiz kesin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.