Çeki listesi (packing list), sevk edilen malın hangi kaplarda, kaçar adet ve hangi ağırlık ve ölçülerle paketlendiğini gösteren belgedir. Her kap için kap numarası ve cinsi, içindeki ürün ve miktar, net ve brüt ağırlık ile ölçüler yazılır. Toplam kap adedi, brüt ağırlık ve miktar ihracat faturası, gümrük beyannamesi ve taşıma belgesiyle aynı olmalıdır; fark çıkarsa gümrükte ve bankada sorun yaşanır.
Gümrük muayenesinde memur tırın kapağını açtırıyor ve sayıyor: 13 palet. Beyannamede 12 palet yazıyor. Fazladan palet, son anda boş yer kaldığı için yüklenen bir sonraki siparişin paleti çıkıyor. Fatura 12 palet, çeki listesi 12 palet, araç 13 palet. Araç bekliyor, gümrük müşaviri telefonda, müşteri malını bir gün geç alacak.
Çeki listesi tam da bu durumu önlemek için vardır: araca ne yüklendiğini kap kap gösterir. Ağırlığı, ölçüyü ve içeriği doğru yazılmış bir çeki listesi gümrükte muayeneyi, limanda yüklemeyi, alıcının deposunda mal kabulünü hızlandırır. Bu yazıda çeki listesinin içeriğini, ağırlık ve hacim hesabını bir örnekle ve belgenin fatura ile beyannameyle nasıl eşleştiğini bulacaksınız.
Tam boyutİçindekiler
- Çeki listesi (packing list) nedir, kim ister?
- Çeki listesinde hangi bilgiler olmalı?
- Brüt ağırlık, net ağırlık ve hacim nasıl hesaplanır?
- Çeki listesi fatura ve beyannameyle nasıl eşleşir?
- Çeki listesi adım adım nasıl hazırlanır?
- Kontrol listesi: göndermeden önce
- Sık yapılan hatalar
- PakERP One'da paketleme ve çeki listesine giren bilgiler
- Sık sorulan sorular
Çeki listesi (packing list) nedir, kim ister?
Çeki listesi, bir sevkiyattaki malın kaplara göre dağılımını, her kabın içeriğini, ağırlığını ve ölçüsünü gösteren belgedir. Gümrük idaresi muayenede, taşıyıcı ve forwarder yükleme planında, alıcı mal kabulde, akreditifli satışta da banka belge kontrolünde bu listeyi kullanır.
Fatura "ne satıldı ve kaça?" sorusunu cevaplar; çeki listesi "nasıl paketlendi ve nerede duruyor?" sorusunu. Faturada 120.000 adet braket yazar; çeki listesinde bu braketlerin 12 palete, palet başına 40 koliye nasıl dağıldığı ve hangi koliler hangi lotu taşıdığı yazar. Bu yüzden çeki listesi fiyat içermez ya da içermesi gerekmez; ağırlık ve ölçü içermesi gerekir.
Alıcı ülkenin gümrüğü ve akreditif şartları çeki listesinde ek bilgi isteyebilir: lot ya da döküm numarası, üretim tarihi, alıcının sipariş numarası. Lotun pakete yazılması geri çağırmada da iş görür; konu paket ve palet etiketi yazısında.
Çeki listesinde hangi bilgiler olmalı?
Çeki listesinin başında sevkiyat bilgileri, gövdesinde kap kap içerik, sonunda toplamlar bulunur.
- Başlık: ihracatçı ve alıcı, fatura numarası ve tarihi, sipariş ya da akreditif numarası, taşıma şekli, yükleme ve varış yeri, işaret ve numaralar (shipping marks).
- Satırlar: kap numarası, kap cinsi (palet, sandık, koli, rulo), ürün kodu ve tanımı, kap içindeki miktar, net ağırlık, brüt ağırlık, ölçüler (en × boy × yükseklik).
- Toplamlar: toplam kap adedi, toplam miktar, toplam net ve brüt ağırlık, toplam hacim.
| Kap no | Kap cinsi | İçerik | Miktar (adet) | Net (kg) | Brüt (kg) | Ölçü (cm) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1-12 | Ahşap palet | BRK-210 braket, 40 koli/palet | 10.000 / palet | 1.200 / palet | 1.260 / palet | 120 × 80 × 110 |
| Toplam | 12 palet | 480 koli | 120.000 | 14.400 | 15.120 | 12,67 m3 |
Tablodaki rakamlar örnektir; nasıl hesaplandıkları bir sonraki bölümde. Aynı içerikli kaplar tek satırda "1-12" gibi gösterilebilir; içeriği farklı olan her kap ayrı satır alır.
Çeki listesi en çok sevkiyat sorumlusunun Excel dosyasında yaşar ve her sevkiyatta yeniden yazılır. Koli içi adet, birim ağırlık ve palet tipi stok kartında ya da paket kaydında bir kez tutulduğunda liste her seferinde aynı mantıkla ve aynı hatasızlıkla çıkar.
Brüt ağırlık, net ağırlık ve hacim nasıl hesaplanır?
Net ağırlık malın kendi ağırlığıdır; brüt ağırlık net ağırlığa bütün ambalajın (koli, palet, streç, köşebent) ağırlığının eklenmesiyle bulunur. Hacim ise her kabın dış ölçülerinin çarpımıdır. Formüller düz metinle:
- Koli net = koli içindeki adet × birim net ağırlık
- Koli brüt = koli net + koli darası
- Palet brüt = palet üzerindeki koli brüt toplamı + palet darası + sarf ambalaj
- Hacim (m3) = en × boy × yükseklik (metre)
Örnek, adım adım: bir koliye 250 braket giriyor, braketin birim ağırlığı 0,12 kg.
- Koli net = 250 × 0,12 = 30 kg. Karton darası 0,8 kg, koli brüt = 30,8 kg.
- Palette 40 koli: 40 × 30,8 = 1.232 kg. Palet darası 25 kg, streç ve köşebent 3 kg. Palet brüt = 1.260 kg; palet net = 40 × 30 = 1.200 kg.
- 12 palet: brüt 15.120 kg, net 14.400 kg, miktar 12 × 40 × 250 = 120.000 adet.
- Hacim: 1,20 × 0,80 × 1,10 = 1,056 m3; 12 palet × 1,056 = 12,67 m3.
Havayolunda taşıyıcı, gerçek ağırlık ile hacimsel ağırlıktan büyük olanı ücretlendirir. Yaygın kullanılan hesap, santimetre cinsinden hacmin 6.000'e bölünmesidir. Köpükle paketlenmiş plastik kapak kolisi örneği: 60 × 40 × 40 = 96.000 cm3; 96.000 / 6.000 = 16 kg. Kolinin gerçek brüt ağırlığı 6 kg olsa da navlun 16 kg üzerinden hesaplanır. Kullanılan oranı taşıyıcınızdan teyit edin.
Çeki listesi fatura ve beyannameyle nasıl eşleşir?
Çeki listesindeki toplam kap adedi, kap cinsi, toplam miktar ve brüt ağırlık; ihracat faturası, gümrük beyannamesi ve taşıma belgesindeki bilgilerle birebir aynı olmalıdır. Eşleşmenin kontrol edildiği yerler şunlardır:
| Bilgi | Çeki listesi | İhracat faturası | Gümrük beyannamesi | Taşıma belgesi |
|---|---|---|---|---|
| Kap adedi ve cinsi | Var | Var (e-faturada kap alanları) | Var | Var |
| Miktar | Var | Var | Var | Bazen |
| Brüt ağırlık | Var | Bazen | Var | Var |
| Net ağırlık | Var | Bazen | Var | Hayır |
| Fiyat | Hayır | Var | Var | Hayır |
e-Fatura ile kesilen ihracat faturasında kap cinsi, kap numarası ve kap adedi satır bazında yazılır; bu alanlar çeki listesinden alınır. Faturanın bu alanları için ihracat faturası e-Fatura ile nasıl kesilir, beyannameyle eşleşmesi için gümrük beyannamesi ve fatura yazılarına bakabilirsiniz.
Çeki listesi adım adım nasıl hazırlanır?
Çeki listesi, paketleme bittikten ve yükleme kesinleştikten sonra, gerçek tartım ve sayıma göre son hâlini alır. Tahmini bir taslak daha önce, yükleme planı için hazırlanabilir.
- Paketleme talimatı: koli içi adet, palet başı koli, palet tipi ve istif yüksekliği önceden belirlenir.
- Kap numaralama: her palet ya da sandık bir numara alır; numara kap üzerindeki etikette ve listede aynıdır.
- İçerik ve lot kaydı: her kaba hangi ürünün, hangi lotun, kaç adet girdiği kaydedilir.
- Tartım: kapanan palet tartılır; brüt ağırlık hesapla değil tartıyla doğrulanır.
- Ölçü: palet dış ölçüsü streçten sonra ölçülür.
- Toplamlar ve eşleme: toplamlar faturayla karşılaştırılır, fark varsa yükleme öncesi düzeltilir.
- Dağıtım: liste gümrük müşavirine, forwarder'a ve alıcıya gönderilir, bir nüshası araçla gider.
Yükleme gününün takvimi ve araç planı ihracat sevkiyatı planlama yazısında.
Kontrol listesi: göndermeden önce
- Toplam kap adedi araçta sayılanla aynı mı?
- Kap numaraları etiketlerle ve listeyle tutuyor mu?
- Brüt ağırlık tartıdan mı alındı, hesaptan mı?
- Net ağırlık brüt ağırlıktan küçük mü (formülde dara unutulmadı mı)?
- Miktar ve birim faturayla aynı mı (adet, kg, metre)?
- Mal tanımı fatura ve menşe belgesiyle aynı mı?
- Akreditif ya da alıcı ek bilgi istediyse (lot, sipariş no) yazıldı mı?
- İşaret ve numaralar kapların üzerinde görünür mü?
Sık yapılan hatalar
- Çeki listesini paketlemeden önce kesinleştirmek. Son anda değişen koli sayısı listeye yansımaz.
- Brüt ağırlığı tahminle yazmak. Taşıyıcının tartısı farklı çıkar, navlun ve beyan düzeltilir.
- Palet darasını unutmak. Ahşap paletin ağırlığı brüte eklenmez, ağır yüklerde fark büyür.
- Birim karıştırmak. Faturada kilogram, listede adet; gümrük iki rakamı eşleştiremez.
- Kap numarası vermemek. Hasarlı ya da eksik gelen kap için hangi içeriğin kaybolduğu bulunamaz.
- Son anda eklenen paleti belgeye işlememek. Girişteki örnekte olduğu gibi araç gümrükte bekler.
PakERP One'da paketleme ve çeki listesine giren bilgiler
PakERP One'da çeki listesi adıyla ayrı bir belge yoktur; listeye giren kap, içerik, ağırlık ve kap bilgileri paketleme ve sevkiyat ekranlarında tutulur, oradan PDF ya da Excel olarak alınır.
- 8081 Paketleme İşlemleri: koli, palet ya da kasa kaydı açılır; içerik satırları, bağlı satış siparişi, brüt ve net ağırlık girilir. Net ağırlık 0 bırakılırsa stok kartındaki birim ağırlıktan hesaplanır.
- 8130 Paket / Palet Oluşturma: koliler seçilip palete konur, "Palet İçeriği" ile her paletteki koliler ve kalemler görülür.
- 8131 Paket Etiketleri: seçili paketlerin etiketleri PDF olarak basılır.
- 8141 Sevkiyat Emirleri / Araç Yükleme: paket sayısı ve brüt ağırlıkla sevkiyat emri açılır, "Yükleme Listesi PDF" basılır. Her liste ekranı "Raporlar ▾" ve Excel'e aktarımla çalışır.
- 101 Satış Faturaları: ihracat faturasında satır bazında kap cinsi, kap no ve kap adedi yazılır; eksikse gönderim öncesinde uyarı verilir.
Sevk edilen lotlar 8135 İzlenebilirlik şemasında sevkiyat kartı olarak görünür. Stok ve paketleme ekranları için Stok modülü sayfasına bakabilirsiniz; program ücretsizdir.
Konuyla ilgili: Menşe Şahadetnamesi, A.TR ve EUR.1 Ne Zaman Gerekir?, İhracat Faturası e-Fatura ile Nasıl Kesilir?.