1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. e-Faturada KDV İstisna Kodları
e-Belge Rehberi · Teşvik ve İstisna

e-Faturada KDV İstisna Kodları: Kod Grupları, Sık Kullanılanlar ve Doğru Seçim

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

KDV istisna kodu, e-faturada KDV tutarı sıfır olan satırın neden vergisiz olduğunu gösteren GİB kodudur. Kod satır bazında yazılır ve beyannamedeki istisna satırıyla eşleşir. Üretim firmalarında en sık kullanılanlar 301 mal ihracatı, 302 hizmet ihracatı, 701 ihraç kayıtlı teslim, 350 diğer istisnalar ve 351 istisna olmayan diğer sıfır KDV'li işlemlerdir. Güncel listeyi GİB yayımlar.

e-Fatura kesen her muhasebeci bir gün şu mesajla karşılaşır: KDV tutarı sıfır olan satırda istisna kodu bulunmalıdır. Fatura entegratörden geri döner, kimse hangi kodun yazılacağını hatırlamaz, bir önceki faturaya bakılır ve çoğu zaman aynı kod kopyalanır. Kod doğruysa sorun yoktur; yanlışsa fatura gider ama beyanname yanlış satıra yazılır.

Bu yazı istisna kodlarının mantığını anlatıyor: kod nedir, gruplar nasıl okunur, bir üretim firması hangi kodları kullanır, 350 ile 351 nasıl ayrılır, tevkifat koduyla neden karıştırılmamalıdır. Kodların her birinin hangi işleme uygulanacağı vergi kararıdır; mali müşavirinizle teyit edin. Güncel liste her zaman GİB'in e-belge portalındaki kod listesidir.

Satış faturası (101): İrsaliyeden faturaya dönüşüm; KDV, vade ve toplamlar otomatik, e-Fatura tek tıkla.Tam boyut
Satış faturası (101) · İrsaliyeden faturaya dönüşüm; KDV, vade ve toplamlar otomatik, e-Fatura tek tıkla.

KDV istisna kodu nedir, neden zorunludur?

e-Fatura UBL-TR biçiminde bir dosyadır ve her satırın vergisi ayrı ayrı tanımlanır. Satırın KDV tutarı sıfırsa dosyada bu sıfırın nedeni de yazılmalıdır: istisna sebebi kodu ve açıklaması. Kodu olmayan sıfır KDV'li satırı GİB'in doğrulama kuralları kabul etmez; entegratör faturayı göndermeden reddeder.

Kodun iki işlevi vardır. Birincisi faturanın kendisiyle ilgilidir: alıcı, KDV'nin neden alınmadığını faturadan okur. İkincisi beyannameyle ilgilidir: istisnalı satışlar KDV beyannamesinde istisna türüne göre ayrı satırlarda gösterilir ve faturadaki kod bu satırla aynı dili konuşur. Faturada 301 yazan bir satışın beyannamede başka bir istisna satırında görünmesi, ilk kontrolde fark edilen bir uyumsuzluktur.

Kod satır bazındadır, fatura bazında değil. Aynı faturada farklı istisna kodlu satırlar teknik olarak bulunabilir; pratikte ise farklı istisnaları aynı faturada toplamak alıcının ve sizin muhasebenizi karıştırır. Bir faturada tek tür istisna, sahada en az hata üreten düzendir.

Kod ile fatura tipi de birbirini tamamlar. İstisna satırları içeren fatura çoğu zaman istisna tipinde, ihraç kayıtlı teslim kendi tipinde düzenlenir. Tip ile kod uyumsuzsa doğrulama yine faturayı durdurur.

KDV istisna kod grupları nasıl okunur?

GİB'in listesinde kodlar yüzlü gruplar hâlinde düzenlenmiştir ve grup, istisnanın türü hakkında fikir verir. Kodun tam karşılığını her zaman listeden okuyun; aşağıdaki tablo yalnız genel bir yön verir.

GrupGenel içerikSatıcıya etkisi
200'lü kodlarÇoğunlukla KDV Kanunu 17. madde kapsamındaki kısmi istisnalarYüklenilen KDV indirilemez, iade yoktur
300'lü kodlarTam istisnalar: ihracat, teşvikli yatırım teslimi, uluslararası taşımacılık gibiYüklenilen KDV indirilir, şartları varsa iade
700'lü kodİhraç kaydıyla teslim (KDV 11/1-c)KDV hesaplanır, tahsil edilmez
800'lü kodlarÖzel matrah şekilleriMatrah farklı hesaplanır

Bu gruplamanın pratik değeri şudur: kodu seçerken önce tam istisna mı kısmi istisna mı olduğunu bilirseniz yanlış grup seçme ihtimaliniz azalır. Tam ve kısmi istisnanın farkı satıcının KDV iadesini doğrudan etkiler; ayrıntısı tam istisna ile kısmi istisna farkı yazısında. Tevkifat kodları ise bu listede değil, ayrı bir listede durur; aşağıda anlatılıyor.

Sahadan not

Fason hizmet ve hurda satan bir atölyede yıl sonu kontrolünde en çok çıkan hata, sıfır KDV'li satırlara kendiliğinden yazılmış 351 kodudur. Kodun stok kartında tanımlı olması ve faturada görünür bir sütun olması, bu satırların ay içinde fark edilmesini sağlar.

Üretim firmasının en sık kullandığı istisna kodları hangileri?

Bir metal, plastik ya da kalıp üreticisinin yıl boyunca kullandığı istisna kodları birkaç tanedir. Aşağıdaki tablo bunları ve tipik kullanımlarını gösteriyor:

KodDayanakTipik kullanımAyrıntı
301KDV 11/1-a mal ihracatıYurt dışındaki alıcıya gümrük beyannamesiyle mal satışıihracat faturası
302KDV 11/1-a hizmet ihracatıYurt dışındaki müşteriye tasarım, kalıp revizyonu gibi hizmetHizmetten yurt dışında yararlanılması şartıyla
701KDV 11/1-c ihraç kaydıyla teslimİhracatçıya, ihraç edilmek şartıyla mal satışıihraç kayıtlı fatura
308KDV 13/d teşvikli yatırım malı teslimiTeşvik belgesi sahibine listedeki makine ve kalıpGüncel listeden kontrol edin
350Diğer istisnalarListede kendi kodu bulunmayan istisnalarSeçmeden önce özel kod olup olmadığına bakın
351KDV istisna olmayan diğerKDV tutarı sıfır olan ama istisna olmayan satırlarAşağıda ayrıca anlatılıyor

Bu tablonun dışında kalan bir işlem yaptığınızda, ör. hurda satışı ya da serbest bölgeye teslim, kodu ezberden değil GİB'in güncel kod listesinden ve mali müşavirinizin görüşüyle seçin. Listedeki açıklamalar madde numarasıyla başlar; maddeyi bilen biri için doğru satırı bulmak kolaydır.

350 ile 351 kodu arasındaki fark nedir?

İkisi de diğer diye başladığı için sık karışır, ama anlamları zıttır. 350 bir istisnadır: işlem kanunda istisna olarak sayılmıştır, yalnız GİB listesinde kendine ait ayrı bir kodu yoktur. 351 ise istisna değildir: satırda KDV tutarı sıfırdır ama bunun nedeni bir istisna değil, işlemin başka bir nedenle KDV hesaplanmayan bir işlem olmasıdır.

  • 350 seçmeden önce: işleminizin listede kendi kodu olup olmadığına bakın. Kendi kodu varken 350 yazmak, beyannamede yanlış satır demektir.
  • 351 seçmeden önce: satırın gerçekten KDV'siz olması gerektiğinden emin olun. 351, yanlış oranla kesilmiş bir satırı geçirmenin yolu değildir. KDV'si olması gereken bir satışa 351 yazmak vergi kaybına yol açar.

Programlarda sık görülen bir davranış, istisna kodu girilmemiş sıfır KDV'li satıra kendiliğinden 351 yazılmasıdır. Bu, faturanın doğrulamadan geçmesini sağlar ama satırın vergi açısından doğru olduğunu göstermez. Sıfır KDV'li her satırda kodu bilinçli olarak seçmek daha güvenlidir. Hangi işlemlerin KDV'siz kesilebileceği KDV'siz fatura ne zaman kesilir yazısında.

İstisna kodu ile tevkifat kodu neden karıştırılmamalı?

Tevkifatlı faturada KDV vardır; istisnalı faturada yoktur. Bu tek cümle iki kod listesinin neden ayrı tutulduğunu açıklar. Tevkifatlı satışta KDV hesaplanır ve faturada görünür; bir kısmını alıcı sorumlu sıfatıyla kendisi beyan eder, kalanı satıcıya ödenir. İstisnalı satışta ise KDV hesaplanmaz, satıcı tahsil etmez, alıcı da beyan etmez.

e-Faturada tevkifat kodları ayrı bir listede durur; kısmi tevkifat kodları 600'lü numaralardır. 2/10'dan 9/10'a kadar kısmi tevkifat oranları KDV Genel Uygulama Tebliği'nde iş türüne göre belirlenmiştir; hangi işe hangi oranın uygulanacağını tebliğden ve mali müşavirinizden kontrol edin. Aynı satırda hem istisna hem tevkifat kodu bulunmaz; tevkifat kodlu satırda KDV tutarı sıfır değildir.

Karışıklık en çok demir çelik, hurda ve fason hizmet satışlarında yaşanır, çünkü bu işlemlerde tevkifat da istisna da gündeme gelebilir. Tevkifatın ayrıntısı KDV tevkifatı yazısında ve programdaki karşılığı tevkifatlı fatura yazısında anlatılıyor.

Yanlış istisna koduyla gönderilen faturada ne olur?

Kodun yanlış olması iki farklı şekilde ortaya çıkar. Doğrulamaya aykırı bir kod, ör. fatura tipiyle uyuşmayan kod, entegratör tarafından reddedilir ve fatura GİB'e hiç ulaşmaz. Bu iyi senaryodur: kod düzeltilir, fatura yeniden gönderilir, aynı numara kullanılabilir.

Kötü senaryo, doğrulamadan geçen ama vergi açısından yanlış koddur. Fatura gider, alıcıya ulaşır ve hata beyanname hazırlığında ya da bir iade incelemesinde fark edilir. Bu noktada gönderilmiş e-fatura düzenlenemez; düzeltme yeni bir belgeyle yapılır:

  1. Ticari fatura senaryosundaysa ve 8 gün geçmediyse alıcıdan faturayı sistem üzerinden reddetmesini isteyin, doğru kodla yeni fatura kesin.
  2. Süre geçtiyse ya da temel faturaysa iptal, itiraz ve iade faturası yollarından hangisinin uygun olduğunu mali müşavirinizle belirleyin; ayrıntılar e-fatura iptali nasıl yapılır yazısında.
  3. Beyanname verilmişse düzeltme beyannamesi gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilir.

Bu yolların hepsi zahmetlidir. Önleyici yol, kodu stok ve cari kartında varsayılan olarak tanımlayıp her faturada kontrol etmektir.

PakERP One'da KDV istisna kodlarının yönetimi

PakERP One'da istisna kodu bir satır alanıdır ve GİB listesi programda hazırdır. Program ücretsizdir; e-fatura gönderimi firmanın Digital Planet ya da Sovos entegratör sözleşmesiyle yapılır, entegratör bedeli ona aittir.

  1. 22 KDV İstisna Kodları: GİB'in kod listesi tam istisna, kısmi istisna, ihraç kayıtlı ve özel matrah grupları ayrılmış olarak gelir. Kullanılmayan kodlar pasif yapılabilir.
  2. 301 Stok Kartları: Fiyat / KDV sekmesindeki Varsayılan KDV İstisna Kodu, o malın satırına öneri olarak gelir.
  3. 801 Cari Kartları: E-Belge sekmesindeki Varsayılan KDV İstisna Kodu, örneğin yalnız ihraç kayıtlı alım yapan bir müşteri için öneri olur. Stok kartının önerisi önce gelir.
  4. 101 Satış Faturaları: satırda KDV sıfırsa ve fatura e-belge kapsamındaysa istisna kodu zorunludur; kod girilmeden fatura onaylanmaz. KDV oranı sıfırdan büyükken istisna kodu girilemez; teşvikli fatura bunun tek istisnasıdır.
  5. Tevkifat: tevkifat kodu ayrı sütunda, kendi listesinden seçilir; iki liste karışmaz.
  6. 940 KDV beyannamesi hazırlığı: istisnalı satışlar kod bazında ayrı toplanır.

e-Belge tarafının tamamı e-Belge modülü sayfasında, ekran ekran anlatım e-Belge kılavuzunda.

Konuyla ilgili: KDV Hesaplama: KDV Dahil ve Hariç Tutar Hesabı, Dahilde İşleme Rejimi (DİR) Nedir, Nasıl Takip Edilir?, GTİP Kodu Nedir, Ürünün GTİP'i Nasıl Bulunur?.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

e-Faturada KDV istisna kodu nedir?
KDV tutarı sıfır olan satırın neden vergisiz olduğunu gösteren GİB kodudur. Kod satır bazında yazılır, faturanın doğrulanması ve beyannamede istisna satırıyla eşleşmesi için gereklidir.
351 istisna kodu ne zaman kullanılır?
Satırda KDV tutarı sıfır olduğu ama bunun bir istisnadan kaynaklanmadığı durumlarda kullanılır. 351 bir istisna değildir; KDV'si olması gereken bir satışı geçirmek için kullanılmamalıdır.
350 ile 351 arasındaki fark nedir?
350 diğer istisnalar kodudur: işlem istisnadır ama listede kendine ait ayrı kodu yoktur. 351 ise istisna olmayan, başka nedenle KDV hesaplanmayan işlemler içindir.
İhracat faturasında hangi istisna kodu yazılır?
Mal ihracatında 301, hizmet ihracatında 302 kodu kullanılır. İhracatçıya ihraç edilmek şartıyla yapılan yurt içi teslimde ise ihraç kayıtlı teslim kodu 701 kullanılır.
İstisna kodu yanlış yazılan e-fatura nasıl düzeltilir?
Entegratör reddettiyse kod düzeltilip yeniden gönderilir. Fatura gittiyse ticari faturada alıcı 8 gün içinde reddedebilir; aksi hâlde iptal, itiraz ya da iade faturası yollarından uygun olanı mali müşavirle belirlenir.
PE
PakERP One Ekibie-Fatura ve e-Belge rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

e-Faturayı PakERP One ile ücretsiz kesin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.