1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. İrsaliyeyi Faturaya Bağlama
e-Belge Rehberi · e-İrsaliye

İrsaliyeyi Faturaya Bağlama: Faturada İrsaliye Bilgisi, Toplu Faturalama ve 7 Gün Kuralı

PakERP One Ekibi 7 dk okuma
Kısa cevap

İrsaliyeyi faturaya bağlamak, faturanın hangi sevklere karşılık kesildiğini faturada irsaliye numarası ve tarihiyle göstermek ve faturayı irsaliyenin satırlarından oluşturmaktır. Fatura, sevkten itibaren 7 gün içinde düzenlenir (VUK 231/5); bu süre içindeki birden çok irsaliye tek faturada toplanabilir. Bağ kurulunca hangi irsaliyenin faturalandığı ve hangisinin beklediği her an görülür.

Üretim yapan firmalarda satışın akışı çoğu zaman iki belgeyle yürür: mal sevk edilirken irsaliye, ardından fatura. İki belge arasındaki bağ zayıfsa sorunlar sessizce birikir: faturalanmayı unutulan irsaliyeler, iki kez faturalanan sevkler, irsaliyede yazan miktar ile faturadaki miktarın tutmaması, ay sonunda bir türlü kapanmayan sevkiyat ve satış raporları.

Bu yazıda irsaliyeyi faturaya bağlamanın ne demek olduğunu, faturaya hangi irsaliye bilgisinin yazıldığını, birden çok irsaliyenin tek faturada nasıl toplandığını, kısmi faturalamayı, dövizli satışta kur ve vadenin hangi tarihe göre belirlendiğini ve iade irsaliyesinin iade faturasına bağlanmasını anlatıyoruz. e-İrsaliyenin düzenlenmesi için e-İrsaliye nasıl düzenlenir yazısına bakabilirsiniz.

Satış faturası (101): İrsaliyeden faturaya dönüşüm; KDV, vade ve toplamlar otomatik, e-Fatura tek tıkla.Tam boyut
Satış faturası (101) · İrsaliyeden faturaya dönüşüm; KDV, vade ve toplamlar otomatik, e-Fatura tek tıkla.

İrsaliyeyi faturaya bağlamak ne demek?

Bağ iki düzeyde kurulur. Birincisi belge düzeyindedir: faturanın üzerinde, karşılık geldiği irsaliyelerin numarası ve tarihi yazılır. e-Faturada bu bilgi UBL-TR yapısında irsaliye referansı olarak taşınır ve alıcının muhasebesi faturayı kendi aldığı irsaliyelerle bu sayede eşleştirir.

İkincisi kayıt düzeyindedir: ERP'de faturanın her satırı, hangi irsaliye satırından geldiğini bilir. Bu bağ sayesinde irsaliye satırında "faturalanan miktar" tutulur; 1.000 adetlik bir sevkin 600 adedi faturalandıysa kalan 400 adet açık görünür. Kayıt düzeyindeki bağ yoksa faturanın üzerinde irsaliye numarası yazsa bile program hangi sevkin faturalandığını bilemez ve eksik ya da mükerrer faturalama ancak elle karşılaştırmayla bulunur.

Bağın stok ve muhasebe açısından anlamı da açıktır. Stok çıkışı irsaliyeyle yapılmıştır; fatura stoğa yeniden dokunmaz, yalnız cari hesaba alacak ve muhasebeye satış kaydı yazar. Fatura irsaliyeye bağlı değilse program faturayla ikinci kez stok düşebilir ve stok olduğundan az görünür.

İrsaliyeden sonra fatura kaç gün içinde kesilir?

Fatura, malın teslimi ya da hizmetin yapılmasından itibaren 7 gün içinde düzenlenir (VUK 231/5). İrsaliyeli sevklerde süre sevk tarihinden itibaren işler. Süre içinde düzenlenmeyen fatura hiç düzenlenmemiş sayılabilir ve usulsüzlük cezası doğurabilir; ceza tutarları her yıl güncellendiği için güncel rakamları GİB duyurusundan kontrol edin.

Bu kural toplu faturalamanın da sınırını çizer. Bir müşteriye hafta boyunca beş ayrı sevk yapıldıysa beş irsaliye tek faturada toplanabilir, ama en eski irsaliyenin 7 günlük süresi aşılmamalıdır. Ay sonunda tüm ayın irsaliyelerini tek faturada toplamak, ayın ilk haftalarındaki sevkler için süreyi aşar.

Sahada işe yarayan düzen, faturalanmamış irsaliyelerin sevk tarihine göre sıralı bir listesinin her gün görülmesidir. Süresi dolmak üzere olan irsaliye listenin başında durur ve unutulmaz. Kuralın ayrıntılarını ve istisnaları fatura düzenleme süresi: 7 gün kuralı yazısında anlattık.

Sahadan not

Faturalanmayı unutulan irsaliye çoğu zaman ay sonunda müşteri ekstresi karşılaştırılırken bulunur; o noktada 7 günlük süre çoktan geçmiştir. Faturalanmamış irsaliyelerin sevk tarihine göre sıralı listesine her sabah bakmak, bu sorunu bir alışkanlıkla çözer.

Birden çok irsaliye tek faturada toplanabilir mi?

Evet. Aynı alıcıya yapılan ve 7 günlük süre içinde kalan sevkler tek faturada toplanabilir; faturanın üzerinde tüm irsaliyelerin numarası ve tarihi yazılır. Toplu faturalama hem müşterinin muhasebesinin işini kolaylaştırır hem de fatura sayısını azaltır.

Toplu faturalamada dikkat edilecek noktalar şunlardır:

  • Aynı alıcı: farklı carilere yapılan sevkler tek faturada birleşmez; aynı firmanın farklı şubelerine sevkte hangi carinin faturalanacağı önceden belirlenir.
  • Aynı para birimi ve koşul: farklı fiyat listesi, para birimi ya da ödeme koşuluyla yapılan sevkleri ayrı faturalamak, hesap karışıklığını önler.
  • Satırların izlenmesi: aynı stok kodunun farklı irsaliyelerden gelen satırları faturada ayrı satır olarak kalmalıdır; birleştirilirse hangi miktarın hangi sevke ait olduğu kaybolur.
  • Süre: en eski irsaliyenin tarihi esas alınır.

Bazı firmalar müşterinin isteğiyle her irsaliyeyi ayrı faturalar; bu da doğrudur. Önemli olan seçimin müşteri bazında tutarlı olması ve sevkiyat ile muhasebe arasında yazılı bir kurala bağlanmasıdır.

Otomotiv yan sanayisinde sık görülen bir durum da müşterinin kendi sipariş numarasının faturada istenmesidir. Ana sanayi, faturayı kendi sipariş ve teslimat numarasıyla eşleştirir; numara yoksa fatura ödeme sırasına girmez. Toplu faturalamada farklı sipariş numaralarına yapılan sevkler aynı faturada birleşecekse her satırın kendi sipariş numarasını taşıdığından emin olun. Bu bilgi irsaliyeden faturaya satırla birlikte geliyorsa elle yazmaya gerek kalmaz.

İrsaliyenin bir kısmı faturalanabilir mi?

Evet. Sevk edilen malın bir kısmı faturalanabilir; kalan kısım irsaliyede açık kalır ve sonraki faturaya girer. Kısmi faturalamanın en sık nedenleri şunlardır: alıcının irsaliye yanıtında eksik teslim bildirmesi, malın bir kısmının kalite kontrolde reddedilmesi, sözleşmede teslim edilen değil onaylanan miktarın faturalanması.

Kısmi faturalamada iki hata sık görülür. Birincisi alıcının irsaliye yanıtını görmeden tam miktarın faturalanmasıdır; eksik teslim bildirilmiş bir sevkin tam faturası alıcı tarafından reddedilir. Yanıtın nasıl okunacağını e-İrsaliye yanıtı nedir yazısında anlattık. İkincisi kalan miktarın unutulmasıdır: kısmi faturalanan irsaliye "faturalandı" diye işaretlenirse kalan kısım hiç faturalanmaz.

Kayıt düzeyindeki bağ bu iki hatayı da önler. İrsaliye satırında sevk edilen, faturalanan ve kalan miktar ayrı ayrı tutulur; irsaliyenin durumu "kısmen faturalandı" olarak kalır ve kalan miktar bir sonraki faturalaştırmada kendiliğinden gelir. Malın bir kısmı geri döndüyse ise kısmi faturalama değil iade irsaliyesi gerekir.

Dövizli satışta kur ve vade hangi tarihe göre belirlenir?

Dövizli satışta faturanın kuru, çoğu firmanın uyguladığı düzende bir önceki iş gününün TCMB döviz satış kurudur. İrsaliyeden faturaya geçişte hangi tarihin esas alınacağı önemlidir: fatura, irsaliyeden birkaç gün sonra kesildiyse kur fatura tarihine göre mi, sevk tarihine göre mi alınacak? Bu, firmanın muhasebe politikası ve müşteriyle yapılan anlaşma konusudur; seçimi mali müşavirinizle yapın ve tüm faturalarda tutarlı uygulayın.

Sevk tarihine göre kur almak, sevk edilen malın değerini sevk anında sabitler ve fatura birkaç gün gecikse de tutar değişmez. Fatura tarihine göre kur almak ise faturanın kendi tarihindeki değeri yansıtır. Kur farkının sonradan nasıl izlendiğini dövizli cari ve kur farkı yazısında, dövizli faturanın genel kurallarını dövizli e-Fatura nasıl kesilir yazısında anlattık.

Vade ise faturanın tarihinden ve müşterinin ödeme koşulundan hesaplanır. İrsaliyeden faturaya geçişte vadenin belge tarihinden değil faturalaştırma işleminin yapıldığı günden hesaplanması, sahada sık görülen bir yazılım hatasıdır; fatura tarihi geriye çekildiğinde vadenin de buna göre yeniden hesaplandığını kontrol edin.

İade irsaliyesi iade faturasına nasıl bağlanır?

İade akışı satış akışının aynasıdır. Müşteri malı geri gönderdiğinde iade irsaliyesi düzenlenir ve stok girişi bu belgeyle yapılır. Ardından iade faturası kesilir ve iade irsaliyesine bağlanır; fatura stoğa ikinci kez dokunmaz, yalnız cari ve muhasebe kaydını düzeltir.

Bağın kurulmaması iadede de aynı sorunları doğurur: iade faturası stoğu ikinci kez artırır, iade irsaliyesi faturalanmamış görünür. Ayrıca iade faturasının hangi satış faturasına karşılık geldiği de belgede gösterilir; bu bağın nasıl kurulduğunu iade faturası nasıl kesilir yazısında anlattık.

Faturalandıktan sonra iptal edilen bir faturada da bağ önemlidir. Fatura iptal edildiğinde bağlı irsaliyeler yeniden "faturalanmayı bekliyor" durumuna dönmelidir; aksi halde iptal edilen faturanın yerine yenisi kesilirken irsaliye listede bulunamaz. e-Arşiv faturanın iptal kuralları e-Arşiv fatura iptali yazısında.

PakERP One'da irsaliyeyi faturaya bağlama

PakERP One'da fatura irsaliyeden oluşturulur ve bağ satır düzeyinde kurulur. Program ve bulut sunucu ücretsizdir; e-Fatura ve e-Arşiv gönderimi firmanın Digital Planet ya da Sovos ile yaptığı entegratör sözleşmesiyle yürür.

  1. 102 Satış İrsaliyeleri: listede sağ tık ya da üst çubukta "Faturalaştır" ile irsaliyenin kalan satırlarından fatura formu açılır. Form Kaydet'e basılana kadar hiçbir şey yazmaz: kapatırsanız ne taslak kalır ne numara harcanır.
  2. 101 Satış Faturaları: "İrsaliyeden Satır Al" ile aynı carinin birden çok irsaliyesinden satır alınır; arama belge no, stok kodu, stok adı ve depoya göre yapılır. Her satır kaynak irsaliye satırını bilir.
  3. Sayaçlar: irsaliye satırındaki faturalanan miktar ve irsaliyenin durumu yalnız fatura onaylandığında değişir; fatura iptal edilince irsaliye yeniden faturalanmayı bekleyen duruma döner.
  4. Kur ve vade: dövizli caride faturanın kuru, kaynak irsaliyenin tarihinden önceki iş gününün TCMB satış kurudur ve fatura tarihi değişse de değişmez; vade, fatura tarihi değiştiğinde ödeme koşulundan yeniden hesaplanır.
  5. 120 Satış İade İrsaliyeleri: iade irsaliyesi de "Faturalaştır" ile 104 Satış İade Faturası'na çevrilir; iade faturası stok hareketi yazmaz.
  6. Belge Akışı: sipariş, irsaliye ve fatura arasındaki bağ her belgeden görülür.

Ayrıntılar satış kılavuzunda, e-belge tarafı e-Belge modülü sayfasında, genel akış e-Fatura ve e-İrsaliye rehberinde.

Konuyla ilgili: Fatura Hesaplama: İskontolu ve KDV'li Fatura Tutarı.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

İrsaliyeden kaç gün sonra fatura kesilmeli?
Fatura malın teslimi ya da sevkinden itibaren 7 gün içinde düzenlenir (VUK 231/5). Toplu faturalamada en eski irsaliyenin tarihi esas alınır.
Faturada irsaliye numarası yazmak zorunlu mu?
İrsaliyeli sevkin faturasında karşılık gelen irsaliyelerin numarası ve tarihi faturada gösterilir; e-Faturada bu bilgi irsaliye referansı olarak taşınır. Alıcının faturayı sevklerle eşleştirmesi bu bilgiyle yapılır.
Birden fazla irsaliye tek faturada birleştirilebilir mi?
Evet, aynı alıcıya yapılan ve 7 günlük süre içinde kalan sevkler tek faturada toplanabilir. Farklı para birimi ya da ödeme koşulu olan sevkleri ayrı faturalamak hesap karışıklığını önler.
İrsaliyenin bir kısmı faturalanırsa kalan ne olur?
Kalan miktar irsaliyede açık kalır ve sonraki faturaya girer. İrsaliye satırında sevk edilen, faturalanan ve kalan miktarın ayrı tutulması bunu izlemeyi sağlar.
Fatura iptal edilince irsaliye ne olur?
Bağlı irsaliye yeniden faturalanmayı bekleyen duruma döner; stok irsaliyeyle düşüldüğü için fatura iptali stoğa dokunmaz. Yeni fatura aynı irsaliyeden yeniden oluşturulur.
PE
PakERP One Ekibie-Fatura ve e-Belge rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

e-Faturayı PakERP One ile ücretsiz kesin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.