Fatura tutarı şu sırayla hesaplanır: satır net tutarı = miktar × birim fiyat × (1 − iskonto); matrah = satır netleri toplamı − genel iskonto; genel toplam = matrah + KDV; tevkifat varsa ödenecek tutar = genel toplam − tevkifat. Örnek: 500 × 24 TL, %5 iskontoyla 11.400 TL eder; %20 KDV ile genel toplam 13.680 TL olur.
Müşteri telefonda soruyor: "500 braket ile 100 kapak, iskontolu ve KDV'li ne tutar?" Satış temsilcisi hesap makinesine uzanır, iskontoyu bir satırda unutur, KDV'yi yanlış tutara uygular ve teklif ile fatura arasında fark çıkar. Yukarıdaki araç beş satıra kadar faturayı programın yaptığı sırayla hesaplar: miktar, birim fiyat, satır iskontosu, genel iskonto, KDV ve isteğe bağlı tevkifat. Aşağıda bu sıranın neden önemli olduğunu, örnek bir faturayı adım adım ve muhasebe kaydını bulacaksınız.
İçindekiler
- Fatura tutarı hangi sırayla hesaplanır?
- Örnek: iki satırlı iskontolu fatura
- Satır iskontosu ile genel iskonto arasında fark var mı?
- Genel toplam ile ödenecek tutar neden farklı olur?
- Farklı oranlı ve dövizli faturada tutar nasıl hesaplanır?
- Satış faturası muhasebede nasıl kaydedilir?
- Fatura hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- Bu hesap kimin işine yarar?
- PakERP One'da fatura toplamları kendiliğinden hesaplanır
- Sık sorulan sorular
Fatura tutarı hangi sırayla hesaplanır?
Fatura tutarı her zaman aynı sırayla bulunur: önce satır tutarları, sonra iskontolar, en son vergiler. Sıra değişirse sonuç değişir; KDV iskontodan önce hesaplanırsa vergi fazla çıkar.
- Her satırın brüt tutarı: miktar × birim fiyat.
- Satır iskontosu düşülür: brüt × (1 − iskonto / 100).
- Satır net tutarları toplanır, genel (fatura altı) iskonto bu toplamdan düşülür. Kalan tutar KDV matrahıdır.
- KDV = matrah × KDV oranı.
- Genel toplam = matrah + KDV.
- Tevkifatlı işte tevkifat = KDV × tevkifat oranı; ödenecek tutar = genel toplam − tevkifat.
Araç her satırı ve her ara toplamı kuruşa yuvarlar. Programlar arasında birkaç kuruşluk fark genellikle yuvarlamanın satır bazında mı toplamda mı yapıldığından gelir.
Örnek: iki satırlı iskontolu fatura
Aracın açılışta gösterdiği rakamlar bu örnektir; KDV oranı örnek olarak %20 alınmıştır. Bir pres atölyesi aynı müşteriye iki kalem satıyor.
| Satır | Miktar | Birim fiyat | Brüt | İskonto | Net |
|---|---|---|---|---|---|
| Braket | 500 | 24,00 | 12.000,00 | %5 = 600,00 | 11.400,00 |
| Kapak | 100 | 15,50 | 1.550,00 | - | 1.550,00 |
| Toplam | 13.550,00 | 600,00 | 12.950,00 |
Satır netleri toplamı 12.950 TL'dir. Fatura altında %2 genel iskonto verilince 259 TL düşer ve KDV matrahı 12.691 TL olur. KDV 12.691 × %20 = 2.538,20 TL, genel toplam 15.229,20 TL'dir. Aynı faturada 5/10 tevkifat olsaydı alıcı 1.269,10 TL'yi kendisi beyan eder, satıcıya 13.960,10 TL öderdi.
Satır iskontosu ile genel iskonto arasında fark var mı?
Toplam etkisi açısından fark yoktur ama iki iskonto üst üste uygulanınca yüzdeler toplanmaz, çarpılır. 1.000 TL'lik bir satırda %10 satır iskontosu ve %5 genel iskonto, %15 değil %14,5 indirim eder.
| Uygulama | Hesap | Net tutar |
|---|---|---|
| Önce %10, sonra %5 | 1.000 × 0,90 × 0,95 | 855,00 TL |
| Tek seferde %15 | 1.000 × 0,85 | 850,00 TL |
| Eşdeğer tek iskonto | 1 − (0,90 × 0,95) | %14,5 |
Satır iskontosu kaleme özel pazarlıkta (örneğin yüksek adetli kalem), genel iskonto ise ödeme koşulu ya da yıllık anlaşma gibi faturanın tamamını ilgilendiren durumlarda kullanılır. Zincirleme iskontoyu ayrı ayrı görmek için iskonto hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Genel toplam ile ödenecek tutar neden farklı olur?
Fark tevkifattan gelir. Tevkifatlı işte KDV'nin bir kısmını alıcı vergi dairesine kendisi öder; satıcıya genel toplamdan bu kısım düşülerek ödeme yapılır. Tevkifat yoksa iki tutar aynıdır.
Nakliye, bakım-onarım, fason dikim ya da demir-çelik teslimi gibi işlerde oran işin türüne göre kod listesinden seçilir. Kod ve oranı bulmak için KDV tevkifat hesaplama aracını kullanın. Tahsilat planını kurarken ödenecek tutarı esas alın; müşteri genel toplamı değil ödenecek tutarı gönderecektir.
Farklı oranlı ve dövizli faturada tutar nasıl hesaplanır?
Farklı KDV oranlı kalemler
Her oran için matrah ayrı toplanır ve KDV her oran grubunda ayrı hesaplanır. Fatura altında da oranlar ayrı satırlarda gösterilir: örneğin bir satırda genel orana giren makine parçası, diğerinde indirimli orana giren bir kalem varsa iki ayrı KDV satırı çıkar.
Genel iskonto bu durumda her oran grubuna, grubun net tutarı oranında dağıtılır. 10.000 TL'lik genel oranlı ve 2.000 TL'lik indirimli oranlı kalemin bulunduğu bir faturada %5 genel iskonto, birinci gruptan 500 TL, ikinciden 100 TL düşer. Bu araç tek oran kullandığı için böyle bir faturayı iki kez hesaplayıp sonuçları toplayın.
Dövizli fatura
Satır tutarları ve iskontolar döviz cinsinden aynı sırayla hesaplanır. Fark vergide çıkar: KDV, matrahın Türk lirası karşılığı üzerinden hesaplanır ve faturada hem döviz hem TL karşılığı gösterilir. Kullanılacak kurun hangi tarihe ait olacağını güncel mevzuata ve mali müşavirinizin uygulamasına göre belirleyin.
Örnek: 2.000 EUR matrahlı bir faturada kur 50 TL alınırsa TL matrah 100.000 TL, %20 örnek oranla KDV 20.000 TL olur. Fatura tarihi ile ödeme tarihi arasında kur değişirse oluşan fark ayrı bir kur farkı faturasının konusudur.
Satış faturası muhasebede nasıl kaydedilir?
Faturada gösterilen iskontolar satıştan düşülmüş olarak işlenir; 600 Yurt İçi Satışlar hesabına iskontolu net tutar yazılır. Örnek faturanın kaydı (tevkifatsız, örnek tutarlar):
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 120 Alıcılar | 15.229,20 | |
| 600 Yurt İçi Satışlar | 12.691,00 | |
| 391 Hesaplanan KDV | 2.538,20 | |
| Toplam | 15.229,20 | 15.229,20 |
Fatura kesildikten sonra verilen iskontolar ise ayrı bir belgeyle ve farklı bir kayıtla işlenir; bu durumda mali müşavirinizin yöntemini izleyin. e-Fatura ile kesilen faturanın kaydı için e-faturanın muhasebeleştirilmesi yazısına bakabilirsiniz.
Fatura hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- KDV'yi iskontodan önce hesaplamak: KDV her zaman iskontolu tutar üzerinden hesaplanır.
- İskonto yüzdelerini toplamak: %10 ve %5 birlikte %15 değil %14,5'tir.
- Birim fiyatı KDV dahil yazmak: Teklifteki fiyat KDV dahilse önce matraha çevirin; yoksa KDV iki kez eklenir.
- Genel toplamı tahsil etmeye çalışmak: Tevkifatlı faturada müşteri ödenecek tutarı öder.
- Farklı KDV oranlı satırları tek oranla hesaplamak: Bu araç faturanın tamamına tek oran uygular; oranı farklı kalemleri ayrı hesaplayıp toplayın.
Bu hesap kimin işine yarar?
Satış temsilcisi teklif verirken, sevkiyat irsaliyeye fiyat yazarken ve muhasebe gelen alış faturasını kontrol ederken kullanır. Tedarikçi faturasındaki toplam bu araçla aynı çıkmıyorsa ya iskonto sırası ya oran ya da yuvarlama farklıdır; hangisi olduğunu satır tablosundan görebilirsiniz. Patron için de işe yarar: büyük bir siparişte verilecek ek iskontonun faturanın son tutarını ne kadar düşürdüğünü pazarlıktan önce görmek, masada yanlış rakam söylemeyi önler. İrsaliyeden fatura kesme akışı için irsaliyeyi faturaya bağlama yazısı faydalı olur.
PakERP One'da fatura toplamları kendiliğinden hesaplanır
PakERP One'da fatura toplamlarını elle hesaplamazsınız: satır girildikçe matrah, KDV, tevkifat ve ödenecek tutar alt panelde güncellenir.
- 101 Satış Faturaları ve 201 Alış Faturaları: satırda miktar, birim fiyat, iskonto, KDV oranı ve tevkifat kodu; fiyat ve tutar hücrelerinde açılır hesap makinesi bulunur. Alış faturasında tutar yazılırsa birim fiyat ondan hesaplanır.
- Belge zinciri: teklif, sipariş ve irsaliyedeki fiyat ve iskontolar "Faturalaştır" ile faturaya taşınır; yeniden yazılmaz.
- Dövizli fatura: toplamların yanında Toplam Ödenecek (TL) karşılığı da görünür.
- Muhasebe: fatura onaylanınca 120, 600, 391 (alışta 320, 191 ve stok ya da gider hesabı) satırlarıyla fiş kendiliğinden kesilir.
Program ve bulut sunucu ücretsizdir; satış modülünü inceleyebilirsiniz.