Fatura kesme programı, satış faturasını doğru alıcıya, doğru belge türünde, doğru vergi bilgisiyle düzenleyip e-Fatura ya da e-Arşiv olarak GİB'in özel entegratörü üzerinden gönderen programdır. Üretim firmasında programın irsaliyeden fatura üretmesi, alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığını sorgulaması, seriyi kendisi seçmesi, döviz kuru, tevkifat ve KDV istisna kodlarını desteklemesi, iade faturasını kaynağına bağlaması ve kesilen faturayı cariye ve muhasebeye işlemesi beklenir.
Fatura dışarıdan bakınca birkaç satırdan ibarettir: kime, ne, kaç adet, kaç lira, ne kadar KDV. Kâğıt fatura döneminde bir dakikalık işti. Elektronik belgeye geçen bir üretim firmasında ise aynı birkaç satırın arkasında bir dizi karar durur. Alıcı e-Fatura kullanıcısı mı, yoksa e-Arşiv mi kesilecek? Hangi seri kullanılacak? Mal ihraç kayıtlı mı, tevkifata mı tabi, teşvik belgesi kapsamında mı? Fatura avro ise hangi günün kuru? Bu fatura hangi irsaliyelere karşılık geliyor?
Fatura kesme programı seçerken bu kararların ne kadarını programın vereceğine, ne kadarını kullanıcının hatırlamak zorunda kalacağına bakılır. Kullanıcının hatırlaması gereken her karar, ay sonunda iptal ve düzeltme olarak geri döner. Elektronik belgede bu düzeltme kâğıttaki kadar kolay değildir: gönderilmiş bir e-Faturanın akıbeti alıcıya ve kurallara bağlıdır.
Tam boyutİçindekiler
- Fatura kesme programı ne yapmalı?
- e-Fatura mı, e-Arşiv mi: program nasıl karar verir?
- Olmazsa olmaz özellikler nelerdir?
- Fatura kesmeden önce hangi kontroller yapılmalı?
- GİB portalı, entegratör ekranı, ön muhasebe, ERP: hangisi?
- Program seçerken hangi sorular sorulmalı?
- Fatura kesiminde sık yapılan hatalar
- PakERP One'da fatura kesimi
- Sık sorulan sorular
Fatura kesme programı ne yapmalı?
Fatura kesme programı, satış faturasını hazırlamakla kalmamalı; onu doğru belge türünde gönderip cari hesaba ve muhasebeye de işlemelidir. Üretim firmasının beklentisi şöyle sıralanabilir:
- İrsaliyeden fatura üretmek: sevk edilen miktar ve fiyat yeniden yazılmadan faturaya geçer.
- Belge türünü seçmek: alıcı e-Fatura kullanıcısıysa e-Fatura, değilse e-Arşiv.
- Seri ve numarayı vermek: numara atlamaz, mükerrer olmaz.
- Vergi bilgisini doğru yazmak: KDV oranı, istisna kodu, tevkifat kodu ve oranı.
- Dövizli faturada kuru belirlemek: firmanın kur kuralına göre.
- Göndermek ve durumunu izlemek: entegratöre gitti mi, alıcıya ulaştı mı, hata mı aldı?
- Cariye ve muhasebeye işlemek: fatura kesildiğinde müşteri borçlanır, satış ve KDV hesapları oluşur.
- İadeyi bağlamak: iade faturası hangi faturaya karşılık geldiğini taşır.
Bu listenin yarısını yapan bir program da fatura keser. Ama kalan yarısı elle yapılır ve hatalar genellikle o yarıdan çıkar.
e-Fatura mı, e-Arşiv mi: program nasıl karar verir?
Program, alıcının vergi numarasını GİB'in e-Fatura kayıtlı kullanıcı listesinde sorgulayarak karar verir. Alıcı listedeyse fatura e-Fatura olarak, değilse e-Arşiv olarak kesilir. Bu sorgu kesim anında yapılmalıdır; cari kartta yıllar önce işaretlenmiş bir bilgiye güvenmek hatalı belgeye yol açar, çünkü firmalar zamanla e-Fatura sistemine geçer.
İki belge türü arasındaki fark yalnız gönderim yolunda değildir. e-Fatura alıcının sistemine düşer; ticari senaryoda alıcı kabul ya da red yanıtı verebilir. e-Arşiv ise alıcıya e-posta ya da kâğıt çıktıyla ulaştırılır ve GİB'e raporlanır. İptal ve itiraz kuralları da farklıdır. Ayrıntılı karşılaştırma e-Fatura ile e-Arşiv farkı yazısında. Program seçerken bakılacak nokta, bu ayrımın kullanıcıya bırakılmamasıdır.
Aynı mantık seri için de geçerlidir. e-Fatura ve e-Arşiv genellikle ayrı serilerden numaralanır; kullanıcı belge türünü yanlış seçerse numara da yanlış seriden çıkar. Belge türünü sorgu sonucuna göre program seçtiğinde, seri de onunla birlikte doğru gelir ve kullanıcı yalnız faturanın içeriğine odaklanır.
Fatura kesiminde en çok zaman kaybettiren iş, gönderilmiş ama hata alan belgenin günler sonra fark edilmesidir. Gönderim durumuna gün sonunda bakmak, bu kaybın çoğunu ortadan kaldırır.
Olmazsa olmaz özellikler nelerdir?
Deneme hesabında aşağıdaki özellikleri kendi carilerinizle ve gerçek bir irsaliyenizle sınayın. Test ortamında gönderim yapılıyorsa canlıya geçmeden her belge türünü bir kez deneyin.
| Özellik | Neden gerekli | Nasıl sınanır |
|---|---|---|
| İrsaliyeden faturalaştırma | Sevk edilen miktar yeniden yazılmaz | İki irsaliyeyi tek faturada toplayın |
| Mükellef sorgulama | Doğru belge türü seçilir | e-Fatura kullanıcısı olan ve olmayan iki cari deneyin |
| Belge serisi yönetimi | Numara atlamaz, çakışmaz | e-Fatura ve e-Arşiv için ayrı seri tanımlayın |
| KDV istisna kodları | İhraç kayıtlı ve istisnalı satış doğru gider | Sıfır KDV'li satıra istisna kodu seçin |
| Tevkifat kodları | Tevkifatlı satış doğru hesaplanır | Tevkifat kodu seçip ödenecek tutara bakın |
| Dövizli fatura ve kur | Kur kuralı tutarlı uygulanır | Avro fatura kesip kurun tarihine bakın |
| İade faturası | İade, faturasıyla eşleşir | Bir faturanın bir satırını iade edin |
| Gönderim durumu ve hata mesajı | Geri dönen belge fark edilir | Bilerek eksik adresli bir belge deneyin |
| Otomatik muhasebeleştirme | Fiş elle kesilmez | Faturadan oluşan muhasebe fişine bakın |
Fatura kesmeden önce hangi kontroller yapılmalı?
Kesim öncesi kontrol, gönderilmiş bir elektronik belgeyi düzeltmeye çalışmaktan her zaman daha kısadır. Program bu kontrollerin bir kısmını kendisi yapar; kalanı için kısa bir rutin yeter:
- Alıcı bilgisi: vergi numarası, vergi dairesi ve adres cari kartta doğru mu?
- Belge türü: alıcı e-Fatura kullanıcısı mı, sorgu güncel mi?
- Kaynak irsaliye: faturalanan miktar sevk edilen miktarla tutuyor mu, aynı irsaliye daha önce faturalandı mı?
- Fiyat: sipariş ya da sözleşme fiyatıyla aynı mı?
- Vergi: KDV oranı doğru mu, istisna ya da tevkifat gerekiyor mu?
- Kur: dövizli faturada firmanın kur kuralına uyuluyor mu?
- Vade: müşterinin ödeme koşulu faturaya doğru yansıdı mı?
- Süre: irsaliye tarihinden itibaren yasal fatura düzenleme süresi içinde mi?
İrsaliye ile fatura arasındaki bağın nasıl kurulacağı irsaliyeyi faturaya bağlama yazısında. Tevkifatın hangi işlerde uygulandığı ise KDV tevkifatı yazısında anlatılıyor.
GİB portalı, entegratör ekranı, ön muhasebe, ERP: hangisi?
Seçim, fatura sayısına ve faturanın irsaliye, stok ve muhasebeyle ne kadar bağlı olması gerektiğine göre yapılır. e-belge zorunluluğu ve yöntemleri GİB'in belirlediği kurallara göre değişebildiği için güncel durumu GİB'in e-belge sayfasından kontrol edin.
GİB'in kendi portalı
Az sayıda faturası olan firma için ek maliyetsiz bir yoldur. Her fatura elle girilir; stok, irsaliye ve muhasebeyle bağ yoktur.
Entegratörün web ekranı
Özel entegratörlerin çoğu tarayıcıdan fatura kesme ekranı verir. Gönderim güvenlidir, ama fatura yine stok ve irsaliyeden ayrı yazılır; muhasebeye aktarım ayrıca yapılır.
Ön muhasebe programı
Fatura, cari ve muhasebe bir aradadır, entegratöre doğrudan gönderilir. Eksisi, üretim, fason ve lot tarafının zayıf olması; irsaliye üretimle bağlı değilse fatura da değildir.
ERP içinde fatura
Sipariş, irsaliye, stok, fatura, cari ve muhasebe aynı kayıttadır; fatura irsaliyeden üretilir ve kendiliğinden muhasebeleşir. Kurulumu emek ister. Her durumda entegratörle ayrı bir sözleşme gerekir; entegratörün seçimi için özel entegratör seçimi yazısına bakın.
Program seçerken hangi sorular sorulmalı?
- Birden çok irsaliyeyi tek faturada toplayabilir miyim, aynı irsaliyenin ikinci kez faturalanması engelleniyor mu?
- Alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığı kesim anında sorgulanıyor mu?
- e-Fatura, e-Arşiv ve iade için ayrı seriler tanımlanabiliyor mu?
- KDV istisna kodları ve tevkifat kodları listeden seçilebiliyor mu?
- Dövizli faturada kur hangi güne göre geliyor, değiştirilebiliyor mu?
- Gönderim hatası anlaşılır bir mesajla gösteriliyor mu?
- Gelen e-faturalar da aynı programa çekilip alış faturasına çevrilebiliyor mu?
- Kesilen fatura cariye ve muhasebeye kendiliğinden işleniyor mu?
Soruların cevabını canlı gönderimden önce test ortamında görün. İlk gerçek faturayı göndermeden önce bir e-Fatura, bir e-Arşiv, bir dövizli ve bir iade faturasını deneme olarak kesmek, ilk haftanın düzeltmelerini büyük ölçüde önler.
Fatura kesiminde sık yapılan hatalar
- Cari kartındaki eski e-Fatura bilgisine güvenmek. Alıcı sisteme geçmişse e-Arşiv olarak kesilen belge sorun çıkarır.
- Faturayı irsaliyeden bağımsız yazmak. Miktar sevkle tutmaz, aynı irsaliye iki kez faturalanabilir.
- Seri numarasını elle değiştirmek. Seride boşluk ya da mükerrer numara oluşur.
- İstisna kodunu boş bırakmak. Sıfır KDV'li satır kodsuz gönderilince belge reddedilir.
- Kuru her seferinde farklı günden almak. Aynı müşterinin faturalarında kur kuralı tutarsız olur, kur farkı tartışması çıkar.
- Gönderim durumuna bakmamak. Hata alan belge gönderilmiş sanılır, müşteri faturayı hiç görmez.
Sevk tarafındaki belge seçimi için irsaliye programı yazısına da bakabilirsiniz.
PakERP One'da fatura kesimi
PakERP One'da fatura irsaliye, stok, cari ve muhasebeyle aynı kayıttadır; e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye programın içinden GİB özel entegratörü üzerinden gönderilir.
- Faturalaştır: 102 Satış İrsaliyeleri listesinde sağ tık; irsaliye satırları faturaya geçer, kaynak bağı korunur. Kaydet'e basılmadan hiçbir şey yazılmaz.
- 101 Satış Faturaları: fatura kaydedilince onaylanır ve "e-fatura gönderilsin mi?" diye sorulur. Mükellef sorgulamasıyla alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığına bakılır.
- 17 Belge Serileri: e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye serileri; numara çakışmasında entegratör tarafında dolu numara atlanır.
- 22 KDV İstisna Kodları ve tevkifat kodları satırda seçilir; teşvik belgeli (YTB) fatura desteklenir.
- Dövizli fatura: kur, bir önceki iş gününün TCMB satış kurudur.
- 104 Satış İade Faturaları ve 961 Gelen e-Faturalar: gelen e-fatura çekilip alış faturasına çevrilir.
Fatura kesildiğinde cari hareket ve muhasebe fişi kendiliğinden oluşur; 940 KDV beyannamesi hazırlığı bu kayıtlardan beslenir. Ayarlar 965 Entegratör Ayarları ekranındadır. Program ücretsizdir; entegratör hizmet bedeli firmanın entegratörle sözleşmesine bağlıdır, e-belge kurulum desteği ayrı bir hizmettir. Ayrıntı e-belge modülü sayfasında.
Konuyla ilgili: Fatura Hesaplama: İskontolu ve KDV'li Fatura Tutarı, İhracat Takip Programı Seçerken Neye Bakılır?.