1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. İrsaliye Programı
Program Rehberi · Satış

İrsaliye Programı: Kesim, Yazdırma ve e-İrsaliye İçin Neye Bakılır?

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

İrsaliye programı, malın fabrikadan çıkışını ve girişini belgeleyen sevk irsaliyesini kesen, yazdıran ve gerekiyorsa e-İrsaliye olarak entegratör üzerinden gönderen programdır. Üretim firmasında irsaliye satırlarını sipariş kaydından almalı, stoktan doğru depo ve lotu düşmeli, araç ve şoför bilgisini hatırlamalı, fason ve iade irsaliyesini ayırmalı, sonra tek tıkla faturaya dönüşmelidir. Yalnız kâğıt basan bir program sevkiyatı hızlandırır ama stok ve fatura tarafında ikinci bir kayıt bırakır.

Saat beşe çeyrek var. Tır yüklenmiş, şoför kabinde bekliyor. İrsaliye hâlâ kesilmedi, çünkü sevkiyat sorumlusu sipariş kaydındaki parça numarasını stok kartında bulamıyor, lot numarasını depodan telefonla soruyor, plakayı da geçen haftaki irsaliyeden kopyalamaya çalışıyor. Bir de e-İrsaliye gönderilecek. Kapıdaki bekleme çoğu fabrikada üretimden değil, bu son on beş dakikadan doğar.

İrsaliye programı seçerken bakılacak yer burasıdır: belgeyi ne kadar hızlı ve doğru kesebildiğiniz. Bir irsaliye tek başına basit bir belgedir; zorluk, onu sipariş, stok, lot, araç bilgisi ve sonradan kesilecek faturayla bağlamaktadır. Yalnız kâğıda yazı basan bir program bu bağların hiçbirini kurmaz. Bağ kurulmayınca da aynı bilgi önce irsaliyeye, sonra stok çıkışına, sonra faturaya ayrı ayrı yazılır ve her yazımda hata ihtimali tekrar doğar.

Satış irsaliyesi (102): Siparişten aktarılan satırlar, lot seçimi, araç ve şoför bilgisiyle e-İrsaliye'ye hazır sevk belgesi.Tam boyut
Satış irsaliyesi (102) · Siparişten aktarılan satırlar, lot seçimi, araç ve şoför bilgisiyle e-İrsaliye'ye hazır sevk belgesi.

İrsaliye programı ne işe yarar, faturadan farkı nedir?

İrsaliye malın yer değiştirdiğini, fatura ise alacak ve borcu belgeler. İrsaliye programı, malın kimden kime, hangi araçla, hangi miktarda ve hangi tarihte gittiğini kayda geçirir; fatura bu kaydın üzerine sonradan kesilir. Mal taşınırken yanında irsaliye bulunur, fatura ise yasal süresi içinde ayrıca düzenlenir. Sürenin nasıl sayıldığı fatura düzenleme süresi yazısında var.

Fabrikada irsaliyenin taşıdığı bilgi faturadan fazladır: lot numarası, ambalaj, araç plakası, şoför, teslim adresi, sevk zamanı. Faturada çoğu zaman yalnız miktar ve tutar önemlidir. Bu yüzden irsaliyesi düzgün kesilen bir firmada fatura neredeyse kendiliğinden çıkar; irsaliyesi dağınık olan firmada ay sonu fatura kesimi günler sürer.

Fabrikada kaç çeşit irsaliye kesilir?

Üretim yapan bir firmada en az beş tür irsaliye hareketi vardır ve her birinin stoğa etkisi farklıdır. Programın bunları ayırması gerekir:

İrsaliyeNe zamanStok etkisiDikkat
Satış irsaliyesiMamul müşteriye giderMamul deposundan çıkarSevk edilen lot satıra yazılmalı
Alış irsaliyesi (mal kabul)Tedarikçiden mal gelirHammadde deposuna girerNumara tedarikçinindir, her partiye lot açılır
Fason sevk irsaliyesiParça kaplama, ısıl işlem için giderFasoncu deposuna geçer, satış sayılmazSatış irsaliyesiyle karışmamalı
Fasondan gelişİşlenmiş parça dönerYeni aşamada geri girerFire ve eksik ayrıca yazılmalı
Satış iade irsaliyesiMüşteri malı geri gönderirMamul ya da karantina deposuna girerHangi sevkiyattan döndüğü bağlanmalı

Fason irsaliyesi en çok karıştırılan türdür. Satış gibi kesilirse mal stoktan düşer, geri geldiğinde yeni alış gibi girer ve fasoncudaki bakiye hiçbir yerde görünmez. Ayrıntısı fason irsaliyesi yazısında.

Sahadan not

Kapıdaki bekleme süresi çoğu fabrikada irsaliye satırının elle yazılmasından gelir. Sipariş satırının irsaliyeye çekilmesi ve şoför bilgisinin hatırlanması kurulduğunda irsaliye kesimi dakikalar içine iner.

İrsaliye programında olmazsa olmaz özellikler nelerdir?

Kapıdaki bekleme süresini kısaltan ve sonradan düzeltme gerektirmeyen özellikler olmazsa olmazdır. Deneme sırasında her birini kendi siparişinizle sınayın:

ÖzellikNe kazandırır
Sipariş satırını irsaliyeye çekmeParça, miktar ve fiyat sipariş kaydından gelir, yeniden yazılmaz
Birden çok siparişin satırları tek irsaliyedeAynı müşteriye aynı araçla giden işler tek belgede toplanır
Stoktan depo ve lot düşümüSevk edilen parti kayda geçer, eksi stok erken görülür
Araç, dorse ve şoför hafızasıPlaka ve kimlik bilgisi her seferinde yazılmaz
İrsaliye türü ayrımı (satış, fason, iade)Stok doğru depoya gider
Kâğıt çıktı ve e-İrsaliye birlikteMüşterinin durumuna göre doğru belge kesilir
Belge serisi ve numara düzeniNumara atlamaz, mükerrer olmaz
Faturalaştırmaİrsaliye tek adımda faturaya dönüşür, bağ korunur
Kısmi sevkSipariş satırında kalan miktar açık kalır

Bu listedeki maddeler tek tek küçük görünür. Ama her biri eksik olduğunda kapıda bekleyen araca birkaç dakika ekler ve ay sonunda düzeltilecek bir kayıt bırakır.

Bir de çıktı tarafı vardır. Müşteri kâğıt irsaliyede kendi parça numarasını, sipariş numarasını ve lot bilgisini görmek isteyebilir. Çıktı şablonu değiştirilemeyen bir program, bu istek geldiğinde irsaliyenin yanına elle yazılmış bir liste eklemeye zorlar.

Kâğıt irsaliye mi, e-İrsaliye mi?

Bu seçim firmanın tercihine değil, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) belirlediği zorunluluk sınırlarına ve firmanın e-belge durumuna bağlıdır. Sınıra giren firma e-İrsaliyeye geçmek zorundadır; sınırın altındaki firma isterse gönüllü geçebilir. Güncel sınırları GİB'in e-belge sayfasından kontrol edin; sınırlar zaman içinde değişebiliyor.

İki yol arasındaki farklar programdan beklenecekleri de değiştirir:

  • Kâğıt irsaliye: matbaada basılmış seri numaralı form ya da yazıcıdan basılan belge kullanılır. Programın çıktıyı forma oturtması, kopya sayısını ve seri numarasını doğru vermesi gerekir.
  • e-İrsaliye: belge elektronik olarak GİB'in özel entegratörü üzerinden alıcıya gider. Fiili sevk zamanı, taşıyıcı bilgisi ve teslim adresi doğru doldurulmazsa belge geri döner. Program gönderim durumunu ve alıcı yanıtını göstermelidir.

Alanların nasıl doldurulacağı e-İrsaliye nasıl düzenlenir yazısında adım adım var. Program seçerken asıl soru, aynı ekranda hem kâğıt hem e-İrsaliye kesilip kesilemediğidir; bazı müşterileriniz e-belge kullanıcısı olmayabilir.

Hazır şablon, ön muhasebe, ayrı program, ERP: hangisi?

Seçim, irsaliyenin stok ve siparişle ne kadar bağlı olması gerektiğine göre yapılır. Ayda birkaç sevk yapan bir atölye ile günde on araç çıkaran bir yan sanayi firmasının ihtiyacı aynı değildir; ikincisinde her tekrar yazım, gün sonunda saatlere dönüşür.

Word ya da Excel şablonu

Hemen basılır. Stoktan düşmez, siparişi kapatmaz, e-İrsaliye gönderemez. Her bilgi yeniden yazılır. Çok seyrek sevk yapan küçük atölye dışında yük getirir.

Ön muhasebe programı

İrsaliyeyi faturaya bağlar, çoğu zaman e-İrsaliye de gönderir. Eksisi, fason sevki ve lot düşümünde zayıf kalmasıdır; fasona giden mal satış gibi görünebilir.

Ayrı sevkiyat ya da irsaliye programı

Araç planlama ve etiket tarafında güçlü olabilir. Ama sipariş ve fatura başka programdaysa her irsaliye iki yerde kayıt bırakır.

ERP içinde irsaliye

Satırları sipariş kaydından alır, stoktan lotu düşer, fason ve iadeyi ayırır, faturaya dönüşür. Kurulumu emek ister; üretim yapan firmada tekrar yazımı en aza indiren yol budur.

Seçerken hangi sorular sorulmalı?

Deneme sırasında şu soruların cevabını ekranda görün:

  1. İki farklı siparişin satırlarını tek irsaliyede toplayabilir miyim?
  2. Stok kodunu bilmeden parça adıyla ya da müşterinin parça numarasıyla satır bulabilir miyim?
  3. Sevk edilen lotu seçebilir miyim, program en eski lotu önerir mi?
  4. Aynı müşteriye geçen hafta giden şoför ve plaka kendiliğinden gelir mi?
  5. Fason sevk irsaliyesi satıştan ayrı tutuluyor mu, fasoncudaki bakiyeyi görebilir miyim?
  6. Aynı ekrandan e-İrsaliye gönderip durumunu izleyebilir miyim?
  7. Bir irsaliyeyi ya da birkaç irsaliyeyi tek adımda faturaya çevirebilir miyim?
  8. İrsaliye çıktısının düzeni ve fiyatın basılıp basılmayacağı ayarlanabiliyor mu?

Soruların cevabını satıcının anlatımından değil, kendi siparişinizle yaptığınız denemeden alın. Özellikle fason irsaliyesini ve kısmi sevki deneyin; sorun çoğu zaman bu iki durumda ortaya çıkar.

İrsaliye kesiminde sık yapılan hatalar

  • Malı yüklemeden irsaliye kesmek. Yükleme sırasında miktar değişir, irsaliye düzeltilir ya da iptal edilir. e-İrsaliyede bu daha zahmetlidir.
  • Fasonu satış irsaliyesiyle göndermek. Stok düşer, fasoncudaki mal kayıptan sayılır.
  • Lotu boş bırakmak. Şikayet geldiğinde hangi partinin gittiği bulunamaz.
  • İrsaliyeyi faturalamayı unutmak. Faturalanmamış irsaliyeler haftalık listede izlenmezse yasal süre kaçar.
  • Teslim adresini cari kartından almak. Müşterinin fabrika adresi ile fatura adresi farklıysa mal yanlış adrese yazılır.
  • Plakayı her seferinde elle yazmak. Bir harf yanlış yazılan plaka e-İrsaliyede sorun çıkarır.

Sevkiyatın plan ve takip tarafı sevkiyat takip programı yazısında.

PakERP One'da irsaliye kesimi

PakERP One'da irsaliye sipariş, stok, lot ve faturayla aynı kayıttadır.

  1. 102 Satış İrsaliyeleri: "Satır Al" penceresiyle açık sipariş satırları belge no, stok kodu ya da stok adıyla aranıp birden çok siparişin satırları aynı irsaliyeye alınır.
  2. Lot Seç: satır sağ tıkla açılır; yalnız o depo ve nitelikteki bakiyeli lotlar listelenir, "FIFO Ayarla" giriş tarihine göre dağıtır.
  3. Araç ve şoför kayıtları: cari seçilince o cariye kesilen son irsaliyenin şoför, plaka, TC kimlik no ve taşıyıcı bilgisi gelir; yeni plaka ve şoför kendiliğinden kayda eklenir.
  4. İrsaliye türü: satış ve fason ayrı seçilir. Fason irsaliyesi fasoncu deposuna transfer olur ve açık iş emrinin fason operasyonuna bağlanır.
  5. Kaydet: satış irsaliyesi kaydedilince onaylanır ve "e-İrsaliye gönderilsin mi?" diye sorulur. Gönderim 965 Entegratör Ayarları'ndaki GİB özel entegratörü üzerinden yapılır.
  6. Faturalaştır: irsaliye listesinde sağ tık; kaynak bağları korunur, Kaydet'e basılmadan hiçbir şey yazılmaz.

202 Alış İrsaliyesi'nde Çoklu Lot Girişi, 120'de satış iade irsaliyesi vardır. Her formda "Yazdır ▾", her listede "Raporlar ▾"; formda Önceki / Sonraki (Alt+PgUp / Alt+PgDn). Program ücretsizdir; entegratör hizmet bedeli firmanın entegratörle sözleşmesine bağlıdır. Ayrıntı e-belge modülü sayfasında.

Konuyla ilgili: Dış Ticaret Programı: Teklif, Proforma, Sevk, Fatura.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

İrsaliye programı ile fatura programı aynı mı?
Çoğu programda ikisi bir aradadır ama işleri farklıdır. İrsaliye malın sevkini, fatura alacak ve borcu belgeler. İyi bir programda irsaliye kesildikten sonra fatura irsaliyeden üretilir, bilgiler yeniden yazılmaz.
e-İrsaliye kimler için zorunlu?
Zorunluluk Gelir İdaresi Başkanlığı'nın belirlediği ciro ve sektör sınırlarına göre belirlenir ve zaman içinde değişebilir. Güncel sınırlar için GİB'in e-belge sayfasına bakın. Sınırın altındaki firmalar gönüllü olarak da geçebilir.
Fason irsaliyesi nasıl kesilir?
Fasoncuya giden mal satış değil, transfer sayılır. Programda irsaliye türü fason seçilmeli, mal fasoncu deposuna geçmeli ve iş emrine bağlanmalıdır. Geri dönüşte gelen miktar, fire ve eksik ayrı ayrı yazılır.
Birden fazla irsaliye tek faturada birleştirilebilir mi?
Evet, aynı alıcıya kesilen irsaliyeler yasal süre içinde tek faturada toplanabilir. Programın irsaliye satırlarını faturaya taşırken bağları koruması, faturalanmamış irsaliyeleri de ayrıca listelemesi gerekir.
İrsaliyede fiyat yazmak zorunlu mu?
Sevk irsaliyesinde fiyat zorunlu bir bilgi değildir; birçok firma irsaliyeyi fiyatsız basar, fiyat faturada yer alır. Programın çıktıda fiyatın gösterilip gösterilmeyeceğini firmanın tercihine göre ayarlaması işe yarar.
PE
PakERP One Ekibiİş programı seçim rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

PakERP One'ı ücretsiz indirip kendi verinizle deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.