1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Dış Ticaret Programı
Program Rehberi · Satış

Dış Ticaret Programı: Teklif, Proforma, Sevk ve Fatura Aynı Veriden Nasıl Çıkar?

PakERP One Ekibi 7 dk okuma
Kısa cevap

Dış ticaret programı, yurt dışı satış ve alımın belgelerini aynı kayıttan üretir: teklif ve proforma, sipariş onayı, çeki listesi, ihracat faturası, alış tarafında dövizli sipariş ve fatura. İyi bir programda miktar, ağırlık, GTİP ve tutar bir kez girilir, sonraki belgelere aktarılır. Seçerken belgelerin birbirine bağlı olmasına, dövizli kurun doğru tarihten gelmesine ve ithalat maliyetinin izlenebilmesine bakılır.

"Dış ticaret programı" diye arama yapan iki farklı kişi vardır. Biri gümrük müşaviridir; beyanname yazan, gümrük sistemine bağlanan bir yazılım arar. Diğeri ihracat ya da ithalat yapan firmanın satış veya satınalma sorumlusudur; teklifi, proformayı, faturayı her seferinde Word ve Excel'de yeniden yazmaktan yorulmuştur. Bu rehber ikinci kişi için.

Firmanın dış ticaret programından beklentisi gümrük işlemi değil, kendi belgelerinin tutarlı ve hızlı çıkmasıdır. Proformada 1.200 adet yazan bir satırın çeki listesinde 1.150, faturada 1.200 olarak görünmesi gümrükte de, müşterinin bankasında da sorun çıkarır. Aşağıda hangi belgelerin aynı veriden çıkması gerektiği, ithalat tarafında neye bakılacağı ve program seçerken sorulacak sorular var.

Satış irsaliyesi (102): Siparişten aktarılan satırlar, lot seçimi, araç ve şoför bilgisiyle e-İrsaliye'ye hazır sevk belgesi.Tam boyut
Satış irsaliyesi (102) · Siparişten aktarılan satırlar, lot seçimi, araç ve şoför bilgisiyle e-İrsaliye'ye hazır sevk belgesi.

Dış ticaret programı ne yapar, gümrük yazılımından farkı ne?

Firmanın kullandığı dış ticaret programı ticari belgeleri üretir ve izler; gümrük beyannamesini ise gümrük müşavirinin kendi yazılımı hazırlar. İki sistem birbirine veri verir ama birbirinin yerine geçmez.

Firma tarafındaki programın kapsadığı işler:

  • Dövizli teklif ve proforma hazırlamak, geçerlilik ve ödeme şeklini yazmak,
  • Siparişi kaydetmek, satır bazında yükleme tarihini izlemek,
  • Yükleme için kap, ağırlık ve miktar bilgisini toplamak,
  • İhracat faturasını gerekli alanlarla düzenlemek,
  • Yurt dışı müşteri ve tedarikçinin dövizli cari hesabını tutmak,
  • İthalatta dövizli satınalma siparişini, faturayı ve maliyeti izlemek.

Gümrük müşavirinin işi ise firmadan gelen fatura, çeki listesi ve GTİP bilgisiyle beyannameyi hazırlamaktır. Firmanın programı bu bilgileri temiz ve tutarlı verebiliyorsa müşavirle yazışma kısalır.

Aynı ayrım ithalatta da geçerlidir. Gümrükte malın çekilmesini müşavir yürütür; firmanın programı ise tedarikçiye verilen siparişi, gelen faturayı, dövizli borcu ve depoya giren malı izler. Müşavirin beyannamede kullandığı kıymet ile firmanın kayıtlarındaki fatura tutarı aynı belgeye dayanmalıdır.

Hangi belgeler aynı veriden üretilmeli?

Ürün, miktar, birim fiyat, para birimi, teslim şekli ve GTİP bir kez girilmeli; teklif, proforma, sipariş, çeki listesi ve fatura bu kayıttan türemelidir. Her belge ayrı yazıldığında aralarındaki farkı yakalamak kişinin dikkatine kalır.

BelgeNe zaman düzenlenirHangi veriden gelirDikkat edilecek nokta
TeklifMüşteri fiyat istediğindeStok kartı, fiyat listesiGeçerlilik süresi ve kur varsayımı
ProformaMüşteri sipariş vermeden ya da ön ödeme yapmadan önceOnaylanan teklifTeslim şekli, ödeme şekli, banka bilgisi
Sipariş onayıSipariş kesinleştiğindeProforma ya da teklifSatır bazında yükleme tarihi
Çeki listesiYükleme hazırlanırkenSipariş satırları, kap bilgisiKap sayısı, brüt ve net ağırlık
İhracat faturasıMal yola çıkarkenSevk edilen satırlarGTİP, teslim şekli, istisna bilgisi
Menşe ve dolaşım belgesiFatura sonrasıFatura bilgileriÜrün tanımı ve miktarın faturayla aynı olması

Proformanın yapısı proforma fatura yazısında, çeki listesinin hazırlanışı çeki listesi (packing list) yazısında, menşe belgeleri menşe şahadetnamesi, A.TR ve EUR.1 yazısında ayrıca anlatılıyor.

Sahadan not

Dış ticarette en sık düzeltme isteyen belge proforma ile fatura arasındaki farktır. Bu fark çoğunlukla proformanın siparişten değil, eski bir proformadan kopyalanmasından doğar.

Belgeler arasında bilgi nasıl tutarlı kalır?

Tutarlılık, her belgenin bir öncekinden türetilmesi ve türetilen belgenin kaynağına bağlı kalmasıyla sağlanır. Belge kopyalanıp değiştirildiğinde bağ kopar; bağlı türetildiğinde hangi satırın ne kadarının ilerlediği görünür.

Örnek bir zincir:

  1. Teklif 3 kalemle EUR olarak hazırlanır, müşteriye gönderilir.
  2. Müşteri iki kalemi kabul eder; teklif siparişe çevrilir, kabul edilmeyen kalem siparişe alınmaz.
  3. Ön ödeme istendiği için siparişten proforma çıkarılır ve bankaya bu belge verilir.
  4. İlk yüklemede birinci kalemin tamamı, ikinci kalemin yarısı yüklenir; sevk belgesi sipariş satırlarından seçilerek hazırlanır.
  5. Fatura sevk edilen satırlardan kesilir; ikinci kalemin kalan yarısı siparişte açık kalır.
  6. İkinci yüklemede kalan yarı aynı yoldan sevk edilir ve faturalanır.

Bu zincirde hiçbir belge sıfırdan yazılmaz. Müşteri "ikinci kalemden kaç adet kaldı" diye sorduğunda cevap siparişin açık miktarıdır. Yurt içi satışta aynı mantığın nasıl işlediği belge akışı: tekliften tahsilata yazısında anlatılıyor; dış ticarette farkı döviz, teslim şekli ve belge sayısıdır.

İthalat tarafında program neyi izlemeli?

İthalatta program dövizli satınalma siparişini, tedarikçi faturasını, kuru ve malın firmaya gelene kadar oluşan masrafları izlemelidir. Hammaddenin gerçek maliyeti yalnız tedarikçi faturası değildir; navlun, sigorta, gümrük vergisi ve müşavirlik bedeli de maliyete girer.

  • Dövizli sipariş ve sözleşme fiyatı: yıllık anlaşmalı EUR fiyatın siparişe kendiliğinden gelmesi.
  • Kur: siparişte, faturada ve ödemede hangi tarihin kurunun kullanıldığı. Ayrıntısı dövizli satınalmada kur yazısında.
  • Masraf faturaları: taşıma, sigorta ve müşavirlik faturalarının hangi ithalata ait olduğunun not edilmesi.
  • Mal kabul: gelen miktarın, lot ve sertifika bilgisinin siparişle karşılaştırılması.
  • Dövizli borç: tedarikçiye döviz cinsinden borcun ve ödeme vadesinin izlenmesi.

Masrafların stok maliyetine nasıl yükleneceği bir muhasebe kararıdır; program seçerken bu yüklemenin programda nasıl yapıldığını ya da hangi raporla mali müşavire verileceğini sorun.

Word şablonu, ön muhasebe, ayrı yazılım ya da ERP: hangisi uygun?

Yılda birkaç yükleme yapan firma Word ve Excel şablonlarıyla çalışabilir; düzenli ihracat ya da ithalat yapan üretim firmasında belgelerin sipariş ve stokla aynı kayıttan çıkması daha az hata üretir.

  • Word ve Excel şablonları: esnektir, her müşteriye göre düzen değiştirilir. Her belge elle yazılır; miktar ve tutar farkları yalnız dikkatle yakalanır.
  • Ön muhasebe programı: dövizli fatura ve cari vardır. Proforma, çeki listesi ve satır bazlı yükleme takibi çoğunlukla yoktur.
  • Ayrı dış ticaret yazılımı: belge düzenleri ve dil seçenekleri güçlü olabilir. Stok, üretim ve muhasebe başka yerde kaldığı için veri iki kez girilir.
  • ERP içinde dış ticaret: teklif, sipariş, sevk, fatura, satınalma ve cari aynı veritabanındadır. Belge düzenlerinin firmanın ihtiyacını karşılayıp karşılamadığı denenmelidir.

Karar verirken bir yıl içinde kaç belge düzenlediğinizi sayın: teklif, proforma, fatura ve alış siparişlerinin toplamı birkaç yüzü geçiyorsa elle yazılan her belge bir hata fırsatıdır. Bir de belgeyi kimin yazdığına bakın; dış ticaret bilgisi tek bir kişide toplanmışsa, o kişi izindeyken belgeyi kimin, hangi şablondan çıkaracağı sorusu programla çözülür.

Seçerken hangi sorular sorulmalı?

  • Teklifi siparişe, siparişi sevk belgesine ve faturaya satır seçerek dönüştürebiliyor muyum?
  • Kısmi yüklemede siparişin açık kalan miktarını görebiliyor muyum?
  • İhracat faturasında GTİP, teslim şekli, gönderilme şekli ve kap bilgileri var mı?
  • Proforma ve çeki listesi programdan çıkıyor mu, çıkmıyorsa hangi rapordan hazırlanıyor?
  • Belgeler hangi dillerde basılabiliyor, müşteri adresi yabancı biçimde yazılabiliyor mu?
  • Dövizli belgede kur hangi tarihten alınıyor, elle değiştirilebiliyor mu?
  • Tedarikçiyle yıllık anlaşmalı dövizli fiyat siparişe kendiliğinden geliyor mu?
  • Belgelere konşimento, sertifika ve beyanname gibi dosyalar eklenebiliyor mu?

Sık yapılan hatalar

  • Proformayı kopyalayıp faturaya çevirmek: Son dakika değişen miktar bir belgede güncellenir, diğerinde kalır.
  • Çeki listesini faturadan ayrı hazırlamak: Kap sayısı ve ağırlık iki belgede farklı çıkar.
  • Ürün tanımını her belgede yeniden yazmak: Menşe belgesi ile faturadaki tanım uyuşmaz.
  • İthalat masraflarını genel gidere atmak: Hammaddenin maliyeti eksik görünür, ürün kârı olduğundan yüksek hesaplanır.
  • Kur tarihini belirsiz bırakmak: Aynı belge iki kişi tarafından farklı kurla TL'ye çevrilir.

PakERP One'da dış ticaret belgeleri

PakERP One'da dış ticaret, satış ve satınalma zincirinin dövizli kullanımıdır; belgeler birbirinden türetilir. Program ve bulut sunucu ücretsizdir.

  1. 111 Satış Teklifleri: dövizli teklif, Yazdır ▾ ile teklif / proforma formu PDF; teklif siparişe dönüştürülür.
  2. 103 Satış Siparişleri: satır bazında teslim tarihi, sevk edilen ve kalan miktar.
  3. 102 Satış İrsaliyeleri: "Siparişten Satır Al" ile yüklenen satırlar seçilir; irsaliye sağ tık "Faturalaştır" ile faturaya çevrilir. Dövizli faturada kur irsaliye tarihine göre alınır.
  4. 101 Satış Faturaları: "İhracat" türünde teslim şekli, gönderilme şekli, satırda GTİP, kap cinsi, kap no, kap adedi; e-Fatura ihracat senaryosuyla gönderim, eksik bilgide göndermeden önce uyarı.
  5. 203 Satınalma Siparişleri, 208 Alış Sözleşmeleri, 250 Fiyat Kontrol: dövizli alış fiyatı sözleşmeden siparişe gelir, geçmiş alış fiyatları EUR ya da TL olarak karşılaştırılır.
  6. Kurlar: TCMB kuru her gün kendiliğinden çekilir; belge kuru belge tarihinden önceki iş gününün TCMB satış kurudur.
  7. Ekler: konşimento, sertifika ve beyanname gibi dosyalar belgenin Ekler sekmesine eklenir.

Çeki listesi ve gümrük beyannamesi programda ayrı belge olarak hazırlanmaz; faturadaki kap ve GTİP bilgileri ile raporlar Excel'e alınarak kullanılır. Ayrıntılar satış ve satınalma modülü sayfalarında.

Konuyla ilgili: Satınalma Sözleşmesi ve Fiyat Anlaşması Nasıl İzlenir?, GTİP Kodu Nedir, Ürünün GTİP'i Nasıl Bulunur?.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

Dış ticaret programı ile gümrük programı aynı mı?
Değil. Firmanın dış ticaret programı teklif, proforma, sipariş ve fatura gibi ticari belgeleri üretir. Gümrük beyannamesini ise gümrük müşaviri kendi yazılımıyla hazırlar; firma ona fatura, çeki listesi ve GTİP bilgisi verir.
Proforma fatura programdan kesilebilir mi?
Çoğu satış programında teklif ya da sipariş kaydından proforma çıktısı alınabilir. Proformanın resmi fatura olmadığını, ödeme ve gümrük ön işlemleri için kullanıldığını unutmamak gerekir.
Dış ticaret belgelerinde hangi bilgiler aynı olmalı?
Ürün tanımı, miktar, birim fiyat, para birimi, teslim şekli, GTİP, kap sayısı ve ağırlıklar proforma, çeki listesi, fatura ve menşe belgelerinde birbiriyle uyumlu olmalıdır. Fark çıkması gümrükte ve bankada soru doğurur.
İthalat maliyeti nasıl hesaplanır?
Tedarikçi faturasının TL karşılığına navlun, sigorta, gümrük vergisi ve müşavirlik gibi o ithalata ait masraflar eklenir. Masrafların stok maliyetine hangi yöntemle dağıtılacağına mali müşavirle birlikte karar verilir.
Küçük bir firma için dış ticaret programı gerekli mi?
Yılda birkaç yükleme yapan firma şablonlarla çalışabilir. Yükleme sıklaştıkça ve kısmi sevkiyatlar başladıkça belgeleri aynı kayıttan üreten bir program, elle yazılan belgelerdeki farkları önler.
PE
PakERP One Ekibiİş programı seçim rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

PakERP One'ı ücretsiz indirip kendi verinizle deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.