Önce KDV hesaplanır: KDV = matrah × KDV oranı. Tevkif edilen KDV = KDV × tevkifat oranı (örneğin 5/10); bunu alıcı beyan eder. Satıcıya ödenen KDV = KDV − tevkif edilen KDV, ödenecek tutar = matrah + satıcıya ödenen KDV. Örnek: 100.000 TL matrah, %20 KDV ve 5/10 tevkifatta KDV 20.000 TL, tevkifat 10.000 TL, ödenecek tutar 110.000 TL'dir.
Bakım firması pres hattındaki hidrolik üniteyi onarıp faturasını gönderiyor. Faturanın altında üç ayrı toplam var: vergiler dahil toplam, tevkifat ve ödenecek tutar. Muhasebe "hangisini öde" diye soruyor, satınalma "KDV eksik mi kesilmiş" diye. Tevkifatlı faturada KDV'nin bir kısmını satıcıya değil devlete alıcı öder; yukarıdaki araç bu bölünmeyi kod listesindeki oranla hesaplar. Aşağıda hesabın mantığını, oran tablosunu, alt sınırı ve muhasebe kaydını bulacaksınız.
İçindekiler
- KDV tevkifatı nedir, kimi ilgilendirir?
- Tevkifatlı faturada tutarlar nasıl hesaplanır?
- Fabrikada hangi işe hangi tevkifat oranı uygulanır?
- Tevkifat alt sınırı nedir, ne zaman tevkifat yapılmaz?
- Tevkifatlı e-faturada nelere dikkat edilir?
- Tevkifatlı fatura muhasebede nasıl kaydedilir?
- Tevkifat hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- Bu aracı kim, ne zaman kullanır?
- PakERP One'da tevkifatlı fatura
- Sık sorulan sorular
KDV tevkifatı nedir, kimi ilgilendirir?
KDV tevkifatı, faturada hesaplanan KDV'nin bir bölümünün satıcıya ödenmeyip alıcı tarafından vergi dairesine yatırılmasıdır. Satıcı KDV'nin tamamını faturaya yazar; alıcı tevkif edilen kısmı kendi beyannamesiyle öder, kalanını satıcıya verir. Böylece vergi, tahsil riskinin yüksek görüldüğü işlerde doğrudan alıcıdan alınmış olur.
Tevkifat iki türlüdür. Kısmi tevkifatta KDV'nin belli bir payı (örneğin 5/10'u) alıcıda kalır; tam tevkifatta KDV'nin tamamı alıcı tarafından beyan edilir. Hangi işin hangi türe ve hangi orana girdiği KDV Genel Uygulama Tebliği'ndeki listeye bağlıdır. Ayrıntılı karşılaştırma için kısmi ve tam tevkifat farkı yazısına bakabilirsiniz.
Tevkifatlı faturada tutarlar nasıl hesaplanır?
Önce normal KDV hesaplanır, sonra KDV tevkifat oranıyla çarpılır. Çıkan tutar alıcının beyan edeceği KDV'dir; KDV'den bu tutar düşülünce satıcıya ödenecek KDV bulunur. Bir fabrika çelik servis merkezinden sac alıyor; tutarlar örnektir, KDV oranı örnek olarak %20, tevkifat demir-çelik teslimi için listedeki 5/10 oranıdır.
- Matrah: 100.000 TL (KDV hariç sac bedeli).
- Hesaplanan KDV: 100.000 × %20 = 20.000 TL.
- Tevkif edilen KDV: 20.000 × 5/10 = 10.000 TL. Bunu alıcı beyan eder.
- Satıcıya ödenen KDV: 20.000 − 10.000 = 10.000 TL.
- Fatura toplamı (vergiler dahil): 100.000 + 20.000 = 120.000 TL.
- Satıcıya ödenecek tutar: 100.000 + 10.000 = 110.000 TL.
Elinizde yalnız KDV dahil toplam varsa araçtaki "KDV dahil toplam" seçeneğini kullanın: matrah önce (1 + KDV oranı / 100) sayısına bölünerek ayrılır, tevkifat ondan sonra hesaplanır. Tevkifatı olmayan bir faturada yalnız KDV'yi ayırmak için KDV hesaplama aracı yeterlidir.
Fabrikada hangi işe hangi tevkifat oranı uygulanır?
Oran, işin türüne göre tevkifat kod listesinden okunur. Üretim firmalarının en sık karşılaştığı kodlar aşağıdadır. Tablo aracın kullandığı listeden alınmıştır; uygulamadan önce güncel tebliği kontrol edin, çünkü kapsam ve oranlar değişebilir.
| Kod | İş | Oran | Fabrikadan örnek |
|---|---|---|---|
| 603 | Makine, teçhizat, demirbaş bakım-onarımı | 7/10 | Pres hidroliği onarımı |
| 606 | İşgücü temin hizmeti | 9/10 | Taşeron firmadan operatör |
| 609 | Fason tekstil ve konfeksiyon | 7/10 | Fason dikim |
| 612 | Temizlik hizmeti | 9/10 | Fabrika temizliği |
| 624 | Yük taşımacılığı | 2/10 | Nakliye firmasının sevk faturası |
| 627 | Demir-çelik ürünleri teslimi | 5/10 | Sac, profil, rulo alımı |
| 621 | Hurdadan elde edilen hammadde | 9/10 | Geri dönüşüm granülü |
Tevkifatın uygulanması için oranın yanında alıcının da tebliğde sayılan alıcılardan olması gerekir. Örneğin bazı kodlar yalnız belirlenmiş alıcılara yapılan işlerde geçerlidir. Emin olmadığınız işlemde kararı mali müşavirinizle verin.
Tevkifat alt sınırı nedir, ne zaman tevkifat yapılmaz?
Kısmi tevkifatta, KDV dahil işlem bedeli GİB'in belirlediği tutarı aşmıyorsa tevkifat uygulanmaz ve KDV'nin tamamı satıcıya ödenir. Sınır zaman zaman güncellendiği için araç bu tutarı kendisi bilmez; kutuya güncel tutarı siz yazarsınız. Kutu boşsa sınır hiç dikkate alınmaz ve tevkifat her tutarda uygulanır.
Sınırın değerlendirilmesinde tek fatura değil işlemin bütünü esas alınır. Bir işi küçük faturalara bölmek tevkifattan kaçmanın yolu değildir; tek sözleşmeye bağlı kısmi teslimlerde toplam bedele bakılır.
Tevkifatlı e-faturada nelere dikkat edilir?
e-Fatura ya da e-Arşiv faturada tevkifatlı işlem ayrı bir fatura tipiyle düzenlenir ve her satıra tevkifat kodu yazılır. Kod, oranı da belirlediği için satırdaki tevkifat tutarı koddan hesaplanır; elle yazılan bir tutar kodla uyuşmazsa entegratör faturayı reddedebilir. Faturanın görselinde vergiler dahil toplam, hesaplanan tevkifat ve ödenecek tutar alt alta görünür.
Birden çok satırlı faturada her satırın kodu ayrı seçilebilir. Bir satırda nakliye, diğerinde bakım hizmeti varsa iki satırın oranı da farklıdır; toplam tevkifat satırların toplamıdır. Malın kendisinde tevkifat yokken aynı faturaya eklenen hizmet satırında tevkifat olabilir. Faturayı kesmeden önce satırları tek tek kontrol etmek, sonradan iade ve yeniden düzenleme işinden kurtarır.
Tevkifatlı fatura muhasebede nasıl kaydedilir?
Alıcı, KDV'nin tamamını 191 İndirilecek KDV hesabına alır; tevkif ettiği kısmı 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabına alacak yazar, satıcıya ödeyeceği tutarı 320 Satıcılar hesabına yazar. Yukarıdaki sac alımının alıcıdaki kaydı (örnek tutarlar):
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 150 İlk Madde ve Malzeme | 100.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 20.000,00 | |
| 320 Satıcılar | 110.000,00 | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar | 10.000,00 | |
| Toplam | 120.000,00 | 120.000,00 |
Satıcı tarafında sık kullanılan kayıt, alıcıdan tahsil edilecek tutar üzerinden yapılır:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 120 Alıcılar | 110.000,00 | |
| 600 Yurt İçi Satışlar | 100.000,00 | |
| 391 Hesaplanan KDV | 10.000,00 | |
| Toplam | 110.000,00 | 110.000,00 |
Alıcı 360'taki tutarı KDV 2 beyannamesiyle öder; 191'deki KDV'nin tamamını ise KDV 1 beyannamesinde indirim olarak kullanır. Hesapların ay sonu mahsubu için KDV tevkifatı rehberine bakabilirsiniz.
Tevkifat hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- Oranı matraha uygulamak: 5/10 matrahın değil KDV'nin yarısıdır. 100.000 TL'lik işte tevkifat 50.000 değil 10.000 TL'dir.
- Fatura toplamını ödemek: Alıcı vergiler dahil toplamı değil ödenecek tutarı öder; fazla ödenen KDV satıcıdan geri istenir.
- Yanlış kod seçmek: Nakliye 624, bakım-onarım 603'tür. Kod yanlışsa oran da yanlış olur ve e-fatura reddedilebilir.
- Alt sınırı hiç düşünmemek: Küçük tutarlı işte tevkifat yapılmaz; sınırın altındaki faturaya tevkifat uygulamak satıcının alacağını eksik gösterir.
- İadede tevkifatı unutmak: Tevkifatlı satışın iadesinde tevkifat da ters çevrilir. Ayrıntı: tevkifatlı faturanın iadesi.
Bu aracı kim, ne zaman kullanır?
Satınalma ve muhasebe, gelen bakım, nakliye ya da sac faturasını onaylamadan önce ödenecek tutarı kontrol etmek için kullanır. Satış tarafı teklif verirken müşterinin eline geçecek ödeme tutarını bilmek ister; özellikle kamu kurumuna ya da büyük alıcıya iş yapan firmalarda tahsilat planı ödenecek tutara göre kurulur. Birden çok satırlı faturada toplamları satır satır görmek için fatura hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
PakERP One'da tevkifatlı fatura
PakERP One'da tevkifat fatura satırında seçilir ve toplamlar kendiliğinden hesaplanır; bu sayfadaki hesabı elle yapmanız gerekmez.
- 101 Satış Faturaları ve 201 Alış Faturaları: satırdaki Tevkifat sütunu 601-628 kod listesinden seçilir. Alt panelde Vergiler Dahil Toplam, Tevkifat (alıcı beyan eder) ve Ödenecek Tutar ayrı görünür.
- Tevkifat alt sınırı: parametre olarak tanımlanır; KDV dahil tutar sınırın altındaysa tevkifat sıfırlanır.
- Muhasebe: fatura onaylanınca 191, 391, 360 ve cari hesap satırlarıyla fiş kendiliğinden kesilir; cariye ödenecek tutar işlenir.
- 941 KDV2 (Tevkifat) ve 940 KDV Beyannamesi: tevkif edilen KDV ve tevkifatlı işlemlerin matrahı beyanname düzeninde listelenir.
Program ve bulut sunucu ücretsizdir; muhasebe modülünü inceleyebilirsiniz.