1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. e-İrsaliye ile Sevkiyat Takibi Nasıl Yapılır
e-Belge Rehberi · e-İrsaliye

e-İrsaliye ile Sevkiyat Takibi: Siparişten Teslime Her Sevki Görmek

PakERP One Ekibi 7 dk okuma
Kısa cevap

e-İrsaliye ile sevkiyat takibi, her sevkin dört durumunu birlikte izlemektir: irsaliyenin entegratöre gönderilip gönderilmediği, alıcının yanıtla teslim aldığı miktar, siparişte kalan miktar ve sevkin faturalanıp faturalanmadığı. Bu dört bilgi tek ekranda görüldüğünde geciken siparişler, eksik teslimler ve unutulan faturalar aynı gün fark edilir.

Kâğıt irsaliye döneminde sevkiyat takibi, imzalı irsaliye nüshalarının geri gelmesini beklemek ve telefonla "mal ulaştı mı?" diye sormaktan ibaretti. e-İrsaliye bu tabloyu değiştirdi: belge elektronik olarak gider, durumu sorgulanabilir ve alıcı malı teslim aldığında elektronik bir yanıt döner. Ama bu bilgilerin kendiliğinden bir takip düzenine dönüşmediğini sahada her gün görüyoruz. Yanıtlar entegratör portalında okunmadan bekler, faturalanmamış irsaliyeler ay sonunda bulunur, geciken sipariş müşteri arayınca fark edilir.

Bu yazıda e-İrsaliyenin sevkiyat takibine kattığı bilgileri, izlenmesi gereken durumları, sipariş ile sevk arasındaki bağı, faturalanmamış irsaliye takibini, lot izini ve sevkiyat sorumlusunun günlük kontrol listesini anlatıyoruz. e-İrsaliyenin temel kuralları için e-İrsaliye nedir, kimler zorunlu yazısına bakabilirsiniz.

Satış irsaliyesi (102): Siparişten aktarılan satırlar, lot seçimi, araç ve şoför bilgisiyle e-İrsaliye'ye hazır sevk belgesi.Tam boyut
Satış irsaliyesi (102) · Siparişten aktarılan satırlar, lot seçimi, araç ve şoför bilgisiyle e-İrsaliye'ye hazır sevk belgesi.

e-İrsaliye sevkiyat takibine ne katar?

e-İrsaliye üç bilgiyi elektronik hale getirir ve bu üç bilgi sevkiyat takibinin omurgasıdır:

  • Gönderim durumu: belge entegratöre ulaştı mı, GİB'e iletildi mi, alıcının posta kutusuna düştü mü?
  • Alıcı yanıtı: alıcı malı teslim aldı mı, kaç adet aldı, neyi reddetti?
  • Zaman bilgisi: belgenin düzenlendiği an, malın fiilen yola çıktığı an ve yanıtın geldiği an.

Bu bilgiler kâğıt irsaliyede ya hiç yoktu ya da günler sonra, imzalı nüshanın dönmesiyle öğrenilirdi. e-İrsaliyede ise sorgulanabilir. Ama sorgulanabilir olmak izlenmek demek değildir. Entegratörün portalında duran bir yanıt, ERP'deki irsaliye ve fatura kayıtlarıyla eşleşmiyorsa satış ekibi onu görmez.

Takibin asıl değeri bu üç bilgiyi sipariş ve fatura kayıtlarıyla birleştirmekten gelir. Siparişte ne istenmişti, ne kadarı sevk edildi, alıcı ne kadarını teslim aldı, ne kadarı faturalandı? Bu dört sorunun cevabı tek satırda görüldüğünde sevkiyat takibi kendiliğinden bir yönetim aracına dönüşür.

Sevkiyatta hangi durumlar izlenmelidir?

Bir sevkin hayatı boyunca izlenecek durumlar ve her birinde yapılacak iş şöyledir:

DurumAnlamıYapılacak iş
Taslakİrsaliye kesildi, onaylanmadıGün sonunda taslak kalmamalı
Onaylandı, gönderilmediStok düştü, belge entegratöre gitmediKamyon çıkmadan gönderilmeli
HataEntegratör belgeyi geri çevirdiDüzeltilip yeniden gönderilmeli
GönderildiBelge alıcıya iletildiYanıt beklenir
KabulAlıcı tam teslim aldıFaturalanabilir
Kısmi kabulEksik ya da hasarlı teslimFark araştırılır, fatura kabul edilen miktara göre
RedAlıcı sevkiyatı reddettiMal geri alınır, yeni sevk planlanır
FaturalandıSevkin faturası kesildiTakip kapanır

"Onaylandı, gönderilmedi" durumu en tehlikelisidir: ERP'de stok düşmüştür ama malın yanında geçerli bir belge yoktur. "Hata" durumu ise çoğu zaman basit bir alan eksikliğidir; nedenlerini e-İrsaliye nasıl düzenlenir yazısında, yanıt türlerini e-İrsaliye yanıtı nedir yazısında anlattık.

Sahadan not

Sevkiyat takibinde en çok gözden kaçan durum, onaylanmış ama entegratöre gönderilmemiş irsaliyedir: stok düşmüş, kamyon çıkmış, belge programda beklemektedir. Kaydet ile onayın ardından gönderim sorusunun hemen gelmesi ve gönderilmemiş irsaliyelerin listesinin gün içinde görülmesi bu açığı kapatır.

Sipariş ile sevk arasındaki bağ nasıl izlenir?

Sevkiyat takibinin başlangıç noktası irsaliye değil siparişin teslim tarihidir. Müşteri açısından önemli olan irsaliyenin gönderilmesi değil, siparişin zamanında ve tam teslim edilmesidir. Bu yüzden takip sipariş satırı düzeyinde yapılır: her satırın teslim tarihi, sevk edilen miktarı, kalan miktarı ve durumu.

Sipariş satırı bazında izlenen bir listede sahada işe yarayan ayrımlar şunlardır:

  1. Gecikti: teslim tarihi geçmiş, kalan miktar var.
  2. Yaklaşıyor: teslim tarihine birkaç gün kalmış, sevk planlanmalı.
  3. Zamanında: teslim tarihi ileride, stok ya da üretim yeterli.
  4. Tarihsiz: teslim tarihi girilmemiş; bu satırlar sessizce gecikir.
  5. Tamamlandı: tüm miktar sevk edilmiş.

Bu listeye eldeki stok ve açık iş emri bilgisi eklendiğinde sevkiyat planlaması da aynı ekrandan yapılır: hangi sipariş bugün çıkabilir, hangisi üretimi bekliyor? Sevkiyatın planlama tarafını sevkiyat planlama yazısında ayrıca anlattık.

Teslim tarihinin satır bazında tutulması da önemlidir. Aynı siparişte bir kalem bu hafta, bir kalem gelecek ay istenebilir; teslim tarihi yalnız sipariş başlığında tutulursa erken istenen kalem geç, geç istenen kalem erken görünür. Satırda teslim tarihi boşsa belge başlığındaki tarih kullanılır, ama müşterinin teslim programı satır satır geliyorsa o program satırlara işlenmelidir. Geciken satır sayısının haftalık izlenmesi, zamanında teslim oranının da en basit göstergesidir.

Faturalanmamış irsaliyeler nasıl takip edilir?

Sevkiyat takibinin en çok para kaçıran kısmı faturalanmamış irsaliyelerdir. Mal gitmiş, stok düşmüş, ama fatura kesilmemiştir. Bu durum hem gelir kaybı hem de vergi riski doğurur: fatura, sevkten itibaren 7 gün içinde düzenlenmelidir (VUK 231/5).

Takip için faturalanmamış irsaliyelerin sevk tarihine göre sıralı bir listesi her gün görülmelidir. Listede her irsaliyenin sevk tarihi, kaç gündür faturalanmadığı, kısmi faturalanmışsa kalan miktarı ve alıcının yanıt durumu bulunur. Süresi dolmak üzere olan irsaliyeler başta durur.

Bu listeye fason sevkleri karıştırmayın. Fasoncuya işlem için giden malın irsaliyesi fatura edilmez; faturalanmamış irsaliye listesinde görünürse muhasebe her hafta aynı belgeleri yeniden sorgular. İrsaliye türünün kesimde doğru seçilmesi, listenin yalnız gerçekten faturalanması gereken sevkleri göstermesini sağlar.

Kısmi faturalamada dikkat: irsaliyenin bir kısmı faturalandıysa irsaliye "tamamlandı" sayılmamalı, kalan miktar listede kalmalıdır. Fatura iptal edildiğinde de bağlı irsaliye yeniden listeye dönmelidir. Bu kuralların nasıl işlediğini irsaliyeyi faturaya bağlama yazısında anlattık. Eski programdan geçişte de bu liste önemlidir: geçiş anında faturalanmamış irsaliyeler yeni programa açık olarak aktarılmazsa ilk ayın faturaları eksik kalır.

Sevkiyat takibinde lot izi neden önemlidir?

Sevkiyat, lot izinin son halkasıdır. Bir müşteriden şikâyet geldiğinde ilk soru "bu parti nereden geldi", ikinci soru "bu partiden başka kime gitti" olur. İkinci sorunun cevabı ancak irsaliye satırlarında hangi lotun sevk edildiği kayıtlıysa verilebilir.

Lot bilgisinin irsaliyeye girmesi için sevk sırasında lotun seçilmesi gerekir. Bir satırdaki miktar birden çok lottan karşılanıyorsa her lotun miktarı ayrı tutulur. Bu kayıt sayesinde geriye doğru (hangi hammadde lotundan üretildi, hangi tedarikçiden geldi) ve ileriye doğru (hangi müşterilere, hangi irsaliyelerle gitti) izleme yapılabilir. Yöntemin ayrıntısını geriye ve ileriye izlenebilirlik yazısında anlattık.

e-İrsaliyenin kendisi lot bilgisi taşımak zorunda değildir; lot izi ERP'nin kaydıdır. Ama irsaliye numarası bu kaydın anahtarıdır: müşteri şikâyetinde elinde olan tek bilgi çoğu zaman irsaliye numarasıdır ve oradan lota, lottan üretime ulaşılabilmelidir.

Sevkiyat sorumlusunun günlük kontrol listesi nedir?

Sahada işleyen günlük kontrol listesi kısa tutulmalıdır; uzun liste uygulanmaz. Önerdiğimiz liste şudur:

  1. Sabah: geciken ve bugün teslimi olan sipariş satırlarına bakın; stok ya da üretim durumunu kontrol edin.
  2. Sevk öncesi: irsaliyeyi yüklemeden sonra kesin, lotu seçin, şoför ve plakayı listeden alın.
  3. Sevk anında: entegratörden "gönderildi" bilgisi gelmeden aracı çıkarmayın.
  4. Öğleden sonra: hata durumundaki ve onaylanıp gönderilmemiş irsaliyeleri kapatın.
  5. Gün sonu: gelen yanıtları okuyun; kısmi kabul ve redleri satış ekibine iletin.
  6. Haftalık: faturalanmamış irsaliye listesini muhasebe ile birlikte gözden geçirin.

Bu listenin her adımı tek bir ekranda yapılabiliyorsa uygulanır; altı ayrı programa ya da portala girmek gerekiyorsa birkaç hafta içinde bırakılır. Araç ve şoför bilgisinin düzenini e-İrsaliyede araç ve şoför bilgisi yazısında anlattık.

PakERP One'da e-İrsaliye ile sevkiyat takibi

PakERP One'da sevkiyat takibi sipariş satırından başlar ve e-İrsaliye durumu ile fatura bağıyla birlikte izlenir. Program ve bulut sunucu ücretsizdir; e-İrsaliye gönderimi firmanın Digital Planet ya da Sovos ile yaptığı entegratör sözleşmesiyle yürür.

  1. 103 Satış Siparişleri: liste sipariş satırı bazındadır. Her satırda teslim tarihi, sevk edilen ve kalan miktar, ilerleme yüzdesi, "N gün gecikti" ya da "N gün kaldı" bilgisi, eldeki stok, stok yeterli mi işareti ve açık iş emri miktarı görünür. Geciken satırlar kırmızı, 7 gün içinde teslimi olanlar sarıdır; üstteki özet tıklanarak süzülür.
  2. 102 Satış İrsaliyeleri: Kaydet ile irsaliye onaylanır ve "e-İrsaliye olarak gönderilsin mi?" sorusu gelir; Hayır derseniz belge onaylı bekler ve listede görünür.
  3. 1001 E-İrsaliye Gönderim Kuyruğu ve 1003 Giden E-İrsaliyeler: gönderim durumu ve entegratör hata mesajları izlenir.
  4. 1002 Gelen E-İrsaliye Yanıtları: müşterinin kabul, kısmi kabul ve red yanıtları listelenir, durumlar toplu sorgulanır.
  5. Faturalaştır: irsaliyenin kalan satırları faturaya çevrilir; faturalanan miktar irsaliye satırında tutulur.
  6. 8135 İzlenebilirlik: lot no ya da iş emri no yazılarak lotun hammaddeden müşteri sevkiyatına kadar şeması görülür.

Ayrıntılar e-Belge kılavuzunda, e-Belge modülü ve satış modülü sayfalarında, irsaliye akışı ücretsiz ERP ile e-İrsaliye sayfasında.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

e-İrsaliyenin alıcıya ulaşıp ulaşmadığı nasıl anlaşılır?
Entegratörden belgenin durumu sorgulanır; belge alıcının posta kutusuna iletildiğinde durum bilgisi döner. Alıcı malı teslim aldığında ise e-İrsaliye yanıtı gelir ve teslim alınan miktar görülür.
Sevkiyat takibi sipariş bazında mı, irsaliye bazında mı yapılmalı?
Sipariş satırı bazında yapılmalıdır. Müşteri için önemli olan siparişin zamanında ve tam teslimidir; irsaliye bu teslimin belgesidir.
Faturalanmamış irsaliyeler nasıl bulunur?
İrsaliye satırlarında faturalanan miktar tutulduğunda faturalanmamış ve kısmen faturalanmış irsaliyeler sevk tarihine göre listelenebilir. Fatura sevkten itibaren 7 gün içinde düzenlenmelidir.
e-İrsaliye lot bilgisi taşır mı?
Lot izi ERP'nin kaydıdır; irsaliye satırında hangi lotun sevk edildiği programda tutulur. Müşteri şikâyetinde irsaliye numarasından lota ve oradan üretime ulaşılır.
Alıcı e-İrsaliyeyi reddederse sevkiyat takibinde ne olur?
Red, sevkin durumunu değiştirir: mal geri alınır, sipariş satırında kalan miktar yeniden açılır ve yeni sevk planlanır. Reddedilen miktar faturalanmaz.
PE
PakERP One Ekibie-Fatura ve e-Belge rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

e-Faturayı PakERP One ile ücretsiz kesin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.