1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Sevkiyat Planlama
Üretim Rehberi · Sevkiyat

Sevkiyat Planlama Nasıl Yapılır? Araç Yükleme, Kapasite ve İrsaliye Akışı

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

Sevkiyat planlama, teslim tarihi gelen sipariş satırlarının hangi gün, hangi araçla ve hangi sırayla yükleneceğinin önceden belirlenmesidir. Plan; hazır olan malı, aracın ağırlık, hacim ve palet yeri kapasitesini, boşaltma rotasını ve müşterinin teslim saatini birlikte düşünür. Yükleme sırası rotanın tersidir: en son boşaltılacak mal en önce yüklenir. İrsaliye, yüklenen miktar kesinleştikten sonra ve araç kalkmadan önce düzenlenir.

Bir irsaliyeyi kesmek iki dakika sürer. O irsaliyedeki malı toplayıp etiketlemek, doğru araca doğru sırayla yüklemek ve aracı müşterinin kabul saatine yetiştirmek ise yarım gün alabilir. Sevkiyatta yaşanan sorunların çoğu bu yarım günde doğar: yer kalmadığı için geri indirilen palet, yanlış müşteriye bırakılan kasa, araç kapıdayken fark edilen eksik parça.

Sevkiyat planlama bu yarım günü önceden düzenler. Aşağıda günlük planın nasıl hazırlanacağını, araç kapasitesinin örnek bir tır üzerinden nasıl hesaplanacağını, yükleme sırasını ve malın depodan çıkıp faturaya dönüşene kadarki irsaliye akışını bulacaksınız.

Satış irsaliyesi (102): Siparişten aktarılan satırlar, lot seçimi, araç ve şoför bilgisiyle e-İrsaliye'ye hazır sevk belgesi.Tam boyut
Satış irsaliyesi (102) · Siparişten aktarılan satırlar, lot seçimi, araç ve şoför bilgisiyle e-İrsaliye'ye hazır sevk belgesi.

Sevkiyat planlama nedir, neyi kapsar?

Sevkiyat planlama; hangi sipariş satırının hangi gün, hangi araçla, hangi sırayla yükleneceğini ve hangi belgeyle yola çıkacağını önceden belirleme işidir. Kapsamı depodan kapıya kadardır; nakliye firmasının rotası ve yol süresi ise plana girdi olarak alınır.

Plan dört bilgiyi bir araya getirir:

  • Ne gidecek? Teslim tarihi gelen ve hazır olan sipariş satırları.
  • Neyle gidecek? Aracın ağırlık, hacim ve palet yeri kapasitesi.
  • Hangi sırayla? Müşterilerin boşaltma sırası ve kabul saatleri.
  • Hangi belgeyle? İrsaliye, gerekiyorsa e-İrsaliye, müşterinin istediği etiket ve sertifikalar.

Sevk tarihi, teslim tarihinden nakliye süresi çıkarılarak bulunur. Müşteri perşembe teslim istiyorsa ve yol bir gün sürüyorsa mal çarşamba yüklenmelidir. Bu hesap yapılmazsa üretim zamanında biter ama teslim yine gecikir; zamanında teslim oranının nasıl ölçüldüğü Zamanında Teslim (OTD) Oranı yazısında.

Günlük sevkiyat planı nasıl hazırlanır?

Günlük plan bir gün önceden, sevk tarihi gelen satırlar hazır olma durumlarına göre ayrılarak ve araçlara dağıtılarak hazırlanır. Sabah yapılan plan, genellikle öğlen değişir; bir gün önceden yapılan plan ise sabahı rahatlatır.

  1. Sevk tarihi yarın olan açık sipariş satırlarını listeleyin.
  2. Her satırın durumunu işaretleyin: depoda hazır, üretimde, kalitede, fasonda.
  3. Hazır olmayan satırlar için üretimle konuşun: yarın sabaha yetişecek mi?
  4. Hazır satırları müşteri ve rota bazında gruplayın.
  5. Grupları araçlara dağıtın; kapasiteyi aşan grubu bölün.
  6. Her araç için toplama listesi ve yükleme saati belirleyin.
Araç / saatMüşteri (boşaltma sırası)PaletAğırlık (t)Durum
Tır 1 / 08:00A firması (1)127,2Hazır
Tır 1 / 08:00B firması (2)109,5Hazır
Tır 1 / 08:00C firması (3)145,611 palet hazır, 3 palet kalitede
Kamyonet / 13:00D firması31,1Üretimde, 11:00'de bitecek

Tablodaki rakamlar örnektir. Bir sonraki bölüm, Tır 1'in bu yükü gerçekten alıp alamayacağını hesaplıyor.

Sahadan not

Sevkiyat alanında en çok zaman kaybettiren şey çoğu zaman yükleme değil, aramadır: hangi paletin hangi müşteriye ait olduğunu, hangi lotun kaliteden çıktığını sormak. Palet etiketine müşteri adını ve boşaltma sırasını büyük yazmak bu aramayı büyük ölçüde azaltır.

Araç kapasitesi nasıl hesaplanır?

Araç kapasitesi üç ölçüyle kontrol edilir: taşıma ağırlığı, palet yeri (ya da taban alanı) ve hacim. Yük, üçünden hangisine önce takılıyorsa kapasite odur.

Örnek araç: 33 standart palet yeri ve 24 ton taşıma kapasitesi olan bir tır (değerler örnektir; kendi aracınızın ruhsat ve kasa ölçülerini kullanın).

  • Palet toplamı: 12 + 10 + 14 = 36 palet. Kapasite 33; 3 palet fazla.
  • Ağırlık toplamı: 7,2 + 9,5 + 5,6 = 22,3 ton. Kapasite 24; 1,7 ton boşluk var.
  • Sonuç: kısıt ağırlık değil, palet yeri.

Üç çözüm vardır. Birincisi, C firmasının 3 paletini ertesi sefere bırakmak; zaten kalitede bekleyen 3 palet bunun için doğal adaydır. İkincisi, istiflenebilen hafif paletleri üst üste koymak; C'nin paletleri hafif olduğu için mümkün olabilir, ama istifin ürüne ve ambalaja zarar vermeyeceğinden emin olunmalıdır. Üçüncüsü, D firmasının kamyonetini C'nin kalan paletleriyle birleştirmek.

Sac rulo ve kalıp gibi ağır ama küçük yükler ağırlıkta, köpük ambalajlı hafif parçalar ise hacimde sınıra takılır. Her ürün için palet başına ağırlık ve palet tipi stok kartında kayıtlı olursa bu hesap dakikalar sürer.

Araç yükleme sırası nasıl belirlenir?

Yükleme sırası boşaltma sırasının tersidir: en son boşaltılacak müşterinin malı en önce, aracın en iç kısmına yüklenir. Örnekte rota A, B, C sırasıyla ise önce C, sonra B, en son A yüklenir; A'nın paletleri kapıya en yakın durur.

Sıraya ek olarak üç kural uygulanır:

  • Ağırlık dağılımı: Ağır paletler tabana ve aracın aks bölgesine yakın konur; bütün ağırlığın bir uçta toplanması araç dengesini bozar.
  • Müşteri ayrımı: İki müşterinin malı arasında boşluk ya da ayırıcı bırakılır, her paletin üstünde müşteri adı görünür.
  • Yük emniyeti: Paletler kaymaya karşı sabitlenir. Bağlama ve emniyet için taşıyıcının ve ilgili mevzuatın şartlarına uyulur.

Palet etiketi burada iş görür: yükleyen kişi müşteri adını ve boşaltma sırasını etiketten okur. Etiketin içeriği Paket ve Palet Etiketi yazısında.

İrsaliye akışı nasıl işler?

Mal depodan çıkarken sipariş, toplama, yükleme, irsaliye ve fatura sırasıyla ilerler; irsaliye, yüklenen miktar kesinleştikten sonra ve araç kalkmadan önce düzenlenir.

  1. Toplama: Toplama listesine göre mal depodan alınır; lot takipli üründe hangi lotun çıkacağı bu aşamada seçilir, genellikle en eski lot önce.
  2. Paketleme ve etiket: Kasa ve palet etiketleri basılır, müşteri istiyorsa ölçü raporu ya da sertifika eklenir.
  3. Yükleme kontrolü: Yüklenen palet ve kasa sayısı toplama listesiyle karşılaştırılır.
  4. İrsaliye: Araç plakası, şoför bilgisi, sevk adresi ve lot numaralarıyla düzenlenir. e-İrsaliye kullanılıyorsa fiili sevk zamanı, düzenleme zamanından önce olamaz.
  5. Fatura: İrsaliyeye dayanarak kesilir; irsaliye ile fatura arasındaki yasal süre güncel mevzuatta belirlenmiştir.

e-İrsaliye kullanma zorunluluğu GİB'in belirlediği sınırlara göre değişir; güncel kapsamı GİB e-Belge portalından kontrol edin. e-Fatura ile e-İrsaliyenin birlikte işleyişi e-Fatura ve e-İrsaliye yazısında. İrsaliyeye lot numarasının yazılması, bir şikâyet geldiğinde hangi müşteriye hangi partinin gittiğini bulmanın tek yoludur; ayrıntısı Geriye ve İleriye İzlenebilirlik yazısında.

Kontrol listesi: araç kalkmadan önce

Araç kapıdan çıktıktan sonra fark edilen her eksik, bir telefon, bir düzeltme belgesi ve çoğu zaman ikinci bir sefer demektir. Aşağıdaki liste yükleme sorumlusunun araç kapısında, şoförle birlikte beş dakikada geçebileceği kadar kısa tutuldu. Listeyi kâğıda basıp yükleme rampasına asmak, her seferinde aynı sırayla kontrol edilmesini sağlar.

  • Yüklenen palet ve kasa sayısı irsaliyedeki miktarla tutuyor mu?
  • Her satırın lot numarası irsaliyede var mı?
  • Plaka ve şoför bilgisi doğru mu?
  • Sevk adresi müşterinin istediği teslim noktası mı (fabrika, depo, şantiye)?
  • Müşterinin istediği sertifika ve ölçü raporları araçta ya da e-postada mı?
  • Kalitede bekleyen ya da karantinadaki bir lot yanlışlıkla yüklenmedi mi?
  • e-İrsaliye gönderildi mi, alıcıya ulaştı mı?
  • Eksik giden satır varsa müşteriye ve satış ekibine haber verildi mi?

Sık yapılan hatalar

  1. İrsaliyeyi yüklemeden önce kesmek. Son anda bir palet inerse irsaliye düzeltilir ya da iptal edilir; e-İrsaliyede bu daha zahmetlidir.
  2. Sevk tarihini teslim tarihiyle karıştırmak. Yol süresi hesaba katılmaz, mal zamanında çıkar ama geç varır.
  3. Kısmi sevki kaydetmemek. Siparişin kalanı sistemde teslim edilmiş görünür, müşteri eksik parçayı arar.
  4. Lot seçimini depocuya bırakmak. Yeni lot eskisinden önce çıkar, eski lot rafta yaşlanır.
  5. Plaka ve şoför bilgisini her seferinde elle yazmak. Yazım hatası belgeye geçer.
  6. Araç kapasitesini son anda öğrenmek. Palet yeri hesabı yapılmadan yola çıkarılan plan kapıda değişir.
  7. Müşterinin kabul saatini bilmemek. Birçok fabrika malı belirli saatlerde kabul eder; öğleden sonra varan araç ertesi sabaha kalabilir.

PakERP One'da sevkiyat ve irsaliye

PakERP One'da sevkiyat, açık sipariş satırlarından başlar ve irsaliye ile faturaya bağlı ilerler.

  1. 103 Satış Siparişleri: Açık satırlar teslim tarihine göre sıralanır; geciken satır kırmızı, teslimine 7 gün kalan sarıdır. Satırda eldeki stok ve "stok yeter" işareti, günlük planın "hazır mı?" sorusunu cevaplar.
  2. 102 Satış İrsaliyeleri: Açık sipariş satırları tek pencereden seçilir; pencerede stok kodu, stok adı ve depoyla arama yapılır. Kısmi sevkte kalan miktar sipariş üzerinde açık kalır.
  3. Lot seçimi: Satırda sağ tık "Lot Seç" yalnız o depo ve nitelikteki lotları gösterir; "FIFO Ayarla" en eski lottan başlayarak dağıtır.
  4. Araç ve şoför kayıtları: Plaka ve şoför listeden seçilir; şoför seçilince T.C. kimlik numarası ve her zamanki aracı gelir. Cari seçildiğinde o müşteriye kesilen son irsaliyenin sevk bilgileri önerilir.
  5. Kaydet: İrsaliye kaydedilince onaylanır ve "e-İrsaliye gönderilsin mi?" diye sorulur. e-İrsaliye, GİB özel entegratörü (Digital Planet / Sovos) üzerinden gider; entegratör hizmet bedeli firmanın entegratörle sözleşmesine bağlıdır.
  6. Faturalaştır: İrsaliye listesinde sağ tık ile fatura hazırlanır; fatura, Kaydet'e basılana kadar oluşmaz.

Sevk edilen lotlar 8135 İzlenebilirlik şemasında sevkiyat kartı olarak görünür; bir lotun hangi müşteriye gittiği tek aramayla bulunur. Satış tarafının tamamı için Satış modülü sayfasına bakabilirsiniz; PakERP One ve bulut sunucusu ücretsizdir.

Konuyla ilgili: Dönüşlü Kasa ve Palet Takibi: Müşterideki Ambalaj, Müşteri Çağrısı ve Forecast Takibi Nasıl Yapılır?, Çeki Listesi (Packing List) Nasıl Hazırlanır?, İhracat Sevkiyatı Nasıl Planlanır? Konteyner, Tır, Palet.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

Sevkiyat planı nasıl yapılır?
Sevk tarihi gelen sipariş satırları listelenir, hazır olup olmadıkları işaretlenir, hazır satırlar müşteri ve rotaya göre gruplanıp araçlara dağıtılır. Her araç için kapasite kontrol edilir, toplama listesi ve yükleme saati belirlenir.
Bir tıra kaç palet sığar?
Aracın kasa ölçüsüne ve palet tipine bağlıdır; standart tırlar için sık kullanılan değer 33 standart palet yeridir. Kesin sayı için kendi aracınızın ve taşıyıcınızın verdiği ölçüleri kullanın; ağırlık sınırına palet yerinden önce ulaşılabileceğini de unutmayın.
Araç yükleme sırası nasıl olmalı?
Boşaltma sırasının tersi: en son boşaltılacak müşterinin malı en önce ve en içe yüklenir, ilk boşaltılacak müşterinin malı kapıya en yakın durur. Ağır paletler tabana ve aks bölgesine yakın konur.
İrsaliye yüklemeden önce mi sonra mı kesilir?
Yüklenen miktar kesinleştikten sonra ve araç yola çıkmadan önce kesilmesi en sağlıklısıdır. Önce kesilen irsaliye, son anda inen ya da eklenen bir palet yüzünden düzeltme gerektirir.
e-İrsaliye zorunlu mu?
Zorunluluk, GİB'in belirlediği sektör ve ciro sınırlarına göre değişir. Firmanızın kapsamda olup olmadığını GİB e-Belge portalındaki güncel düzenlemelerden ya da mali müşavirinizden öğrenebilirsiniz.
PE
PakERP One EkibiÜretim ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Bu yöntemi PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.