1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. İade Faturası Nasıl Kesilir
e-Belge Rehberi · e-Fatura

İade Faturası Nasıl Kesilir: Kim Keser, Hangi Belge Türü, KDV ve İade Edilen Faturaya Referans

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

İade faturasını malı geri gönderen taraf keser. Malı iade eden ve satıcı e-Fatura kullanıcısıysa belge e-Fatura olarak, fatura tipi IADE seçilerek düzenlenir ve iade edilen faturanın numarası ile tarihi belgede gösterilir. İade faturasında KDV, iade edilen faturadaki oranla hesaplanır. Belge mal geri gönderilirken düzenlenen iade irsaliyesiyle birlikte izlenir.

Bir otomotiv yan sanayicisi geçen hafta aldığı 3.000 adet somunun 400'ünü diş hatası nedeniyle tedarikçisine geri gönderiyor. Depo iade irsaliyesini kesti, mal yola çıktı. Muhasebede soru şu: iade faturasını kim kesecek, hangi tip seçilecek, KDV nasıl gösterilecek ve tedarikçinin kendi defterinde bu iade nasıl görünecek?

İade faturası yılda birkaç kez kesilen ve her seferinde aynı soruları doğuran bir belgedir. Bu yazı iade faturasını hem iadeyi yapan hem iadeyi alan taraf açısından adım adım anlatıyor. Hatalı bir faturanın iadeyle mi iptalle mi düzeltileceğinden emin değilseniz önce e-Fatura iptali nasıl yapılır yazısına bakın.

Satış faturası (101): İrsaliyeden faturaya dönüşüm; KDV, vade ve toplamlar otomatik, e-Fatura tek tıkla.Tam boyut
Satış faturası (101) · İrsaliyeden faturaya dönüşüm; KDV, vade ve toplamlar otomatik, e-Fatura tek tıkla.

İade faturası nedir, kim keser?

İade faturası, daha önce satın alınmış bir malın satıcıya geri verilmesini belgeleyen faturadır. Kuralı basittir: faturayı malı geri gönderen keser. Yukarıdaki örnekte somunları alan yan sanayici, iade ettiği 400 adet için tedarikçisine iade faturası düzenler. Tedarikçi iade faturası kesmez; gelen iade faturasını kendi defterine alır.

Bu kuralın arkasında basit bir mantık vardır. Mal geri giderken aslında bir teslim gerçekleşmektedir: malı ilk alan, şimdi aynı malı ilk satıcıya teslim etmektedir. Teslimi yapan fatura keser. Bu yüzden iade faturası da diğer faturalar gibi teslimden itibaren 7 gün içinde düzenlenmelidir; süre kuralının ayrıntıları fatura düzenleme süresi: 7 gün kuralı yazısındadır.

Malı iade eden bir tüketici ya da fatura düzenleme yükümlülüğü olmayan bir kişiyse fatura kesemez. Bu durumda satıcının iadeyi hangi belgeyle kayda alacağını, örneğin gider pusulası ya da iade tutanağı kullanılıp kullanılmayacağını mali müşavirinizle belirleyin.

İade faturası e-Fatura mı e-Arşiv mi olur?

Belge türünü, diğer faturalarda olduğu gibi iki tarafın mükellef durumu belirler. İadeyi yapan e-Fatura kullanıcısıysa ve iade alan da e-Fatura kullanıcısıysa belge e-Fatura olur. İadeyi yapan e-Belge kullanıcısı ama karşı taraf e-Fatura kullanıcısı değilse belge e-Arşiv olarak düzenlenir.

İadeyi yapanİadeyi alanBelge
e-Fatura kullanıcısıe-Fatura kullanıcısıe-Fatura, tip IADE
e-Fatura kullanıcısıe-Fatura kullanıcısı değile-Arşiv fatura, iade olarak
e-Belge kullanıcısı değilHerhangi biriKâğıt fatura, iade olarak
TüketiciSatıcıFatura kesilmez; satıcı iadeyi uygun belgeyle kaydeder

e-Fatura olarak kesilen iade faturasında senaryo genellikle TEMELFATURA seçilir; çünkü iadenin kendisi zaten bir itirazın sonucudur ve karşı tarafın yeniden red vermesi süreci döngüye sokar. Senaryo ve tip eşleşmelerinin tamamı için e-Fatura tipleri ve senaryoları yazısına bakabilirsiniz. Karşı tarafın e-Fatura kullanıcısı olup olmadığını göndermeden önce mutlaka sorgulayın; kartta eski bilgi kalmışsa belge yanlış türde kurulur ve entegratör reddeder.

Sahadan not

Yan sanayide iade faturalarının önemli bir kısmı müşterinin kalite biriminin ret kararından doğuyor ve iade irsaliyesi ile iade faturası farklı günlerde, farklı kişiler tarafından kesiliyor. İade faturasını doğrudan iade irsaliyesinden üretmek, miktar ve lot farkını ortadan kaldırıyor.

e-Fatura ile iade faturası adım adım nasıl kesilir?

İadeyi yapan taraf açısından adımlar şöyledir:

  1. İade irsaliyesini düzenleyin. Mal yola çıkarken iade irsaliyesi ya da e-İrsaliye kesilir. Miktar, lot ve geri gönderilen kalemler burada netleşir.
  2. İade edilen faturayı bulun. Malın hangi faturayla alındığını tespit edin. Birden çok faturadan gelen mal iade ediliyorsa her faturayı ayrı ayrı belirleyin.
  3. Fatura tipini IADE seçin. Satırlara iade edilen kalemleri, miktarı ve ilk faturadaki birim fiyatı yazın.
  4. İade edilen faturaya referans verin. e-Fatura'da iade edilen faturanın numarası ve tarihi belgenin referans bölümüne yazılır. Bu bilgi eksikse belge doğrulamada reddedilir ya da karşı tarafta eşleştirilemez.
  5. KDV'yi ilk faturadaki oranla hesaplayın. İade faturası, iade edilen faturanın KDV oranını taşır.
  6. Gönderin ve kayıtları kontrol edin. Stok çıkışı, cari alacak ve muhasebe fişi oluştuktan sonra tedarikçinin ekstresiyle karşılaştırın.

Referans bilgisi en çok atlanan adımdır. Uygulamada iade faturasının açıklama alanına da iade edilen faturanın numarasını ve iade nedenini kısaca yazmak, karşı tarafın muhasebesinin işini hızlandırır.

İade faturasında KDV nasıl hesaplanır?

İade faturasında KDV, iade edilen faturadaki oranla ve iade edilen tutar üzerinden hesaplanır. Temsili rakamlarla örnek:

Kalemİlk faturaİade faturası
Miktar3.000 adet400 adet
Birim fiyat4,50 TL4,50 TL
Matrah13.500,00 TL1.800,00 TL
KDV (%20)2.700,00 TL360,00 TL
Toplam16.200,00 TL2.160,00 TL

İadeyi yapan taraf, iade faturasındaki 360 TL'yi hesaplanan KDV olarak beyan eder; aslında daha önce indirdiği KDV'nin bir kısmını geri vermektedir. İadeyi alan taraf ise bu tutarı kendi beyannamesinde indirim konusu yapar. KDV Kanunu'nun matrahta değişiklik hükümleri bu düzeltmenin dayanağıdır. Beyannamede hangi satıra yazılacağı ve dönem farkı olan iadelerin nasıl ele alınacağı için mali müşavirinizle çalışın.

Kısmi iade, tevkifatlı ve istisnalı faturanın iadesi nasıl kesilir?

İadenin her zaman tam ve basit olması gerekmez. Sık karşılaşılan özel durumlar:

  • Kısmi iade: faturadaki kalemlerin yalnız bir kısmı ya da bir kalemin bir miktarı iade edilir. İade faturası yalnız iade edilen miktarı içerir; ilk faturaya referans yine verilir.
  • Birden çok faturadan iade: aynı tedarikçiden farklı tarihlerde alınmış mal tek seferde iade ediliyorsa, iade faturası her iade edilen faturaya ayrı referans verebilir. Satırların hangi faturadan geldiği açık olmalıdır.
  • Tevkifatlı faturanın iadesi: ilk fatura tevkifatlıysa iadede de tevkifatın nasıl gösterileceği ayrı bir konudur; tevkifatlı faturanın iadesi yazısında anlattık.
  • İstisnalı faturanın iadesi: ilk fatura KDV istisnalıysa iade faturasında da KDV hesaplanmaz; istisna dayanağının gösterimi için mali müşavirinizle teyit edin.
  • Dövizli faturanın iadesi: iade faturasının hangi kur ile TL'ye çevrileceği, ilk faturanın kuru ve iade tarihindeki kur farkı muhasebe açısından ayrıca değerlendirilir; dövizli faturanın kendisi için dövizli e-Fatura nasıl kesilir yazısına bakın.

Ticari faturanın reddi ile iade faturası arasındaki fark nedir?

Gelen fatura ticari senaryodaysa ve 8 gün dolmadıysa, iade faturasına hiç gerek kalmayabilir. Faturanın tamamı hatalıysa, örneğin hiç sipariş verilmemiş bir mal için kesilmişse, alıcı faturayı sistem üzerinden reddeder ve iş orada biter. İade faturası ise malın teslim alındığı ve sonra geri gönderildiği durumun belgesidir.

Kural olarak: belge yanlışsa ve süre varsa red, mal geri gidiyorsa iade. Kısmi sorunlarda, örneğin 3.000 adetten 400'ü kusurlu çıktığında, faturayı reddetmek yerine faturayı kabul edip 400 adet için iade faturası kesmek daha doğru bir yoldur; çünkü 2.600 adet hatasız olarak kullanılacaktır ve bu kısmın yeniden faturalanması iki tarafa da gereksiz iş çıkarır. Red süresinin ayrıntıları için ticari faturada kabul ve red süresi yazısına bakabilirsiniz.

İade faturasını alan satıcı ne yapmalı?

İade faturası satıcıya geldiğinde yapılacaklar sırasıyla şunlardır:

  1. İade edilen faturanın gerçekten kendi faturanız olduğunu ve referansın doğru olduğunu kontrol edin.
  2. Mal kabulde gelen miktarı iade faturasındaki miktarla karşılaştırın; iade irsaliyesi ile fatura aynı olmalıdır.
  3. Malı stoka alın. Kusurlu mal geri geldiyse ayrı bir depoya ya da kalite karantinasına alın, yeniden işleme ya da hurdaya ayırma kararını kalite verir.
  4. Cari hesapta müşterinin borcunu iade tutarı kadar azaltın, satış ve KDV kayıtlarının düzeltildiğini kontrol edin.
  5. Kök nedeni kaydedin: hangi lot, hangi operasyon, hangi makine. Aynı hatanın bir sonraki sevkiyatta tekrar etmemesi iade faturasının asıl dersidir.

Gelen faturanın muhasebe tarafı için e-Faturanın muhasebeleştirilmesi yazısına da bakabilirsiniz.

PakERP One'da iade faturası

PakERP One'da iade, irsaliyeden faturaya aynı zincirle ilerler. Program ücretsizdir; e-Fatura gönderimi Digital Planet / Sovos özel entegratör bağlantısıyla yapılır ve entegratör hizmet bedeli entegratöre aittir.

  • Satınalma iadesi: tedarikçiye malı geri gönderirken 220 Alış İade İrsaliyesi kesilir, ardından satınalma iade faturası oluşturulur. Faturadan satır alırken "İade Edilen Faturayı Seç" penceresinde tedarikçinin faturaları listelenir; seçilen faturalara referans e-Fatura'ya kendiliğinden yazılır. Hiçbir faturayla eşleşmemiş iade faturası gönderime alınmaz.
  • Mükellef sorgulama: gönderimden önce tedarikçinin e-Fatura kullanıcısı olup olmadığı denetlenir; belge buna göre e-Fatura ya da e-Arşiv olarak kurulur, iade faturaları ayrı seriden numaralanır.
  • Satış iadesi: müşterinin geri gönderdiği mal 120 Satış İade İrsaliyesi ile girer; listeden "Faturalaştır" ile 104 Satış İade Faturası oluşturulur. Belge numarası olarak müşterinin iade faturasının numarası yazılır; irsaliyeyle stoka girmiş satırlar faturada ikinci kez stok hareketi yapmaz.
  • 901 Muhasebe Fişi: iade faturaları otomatik muhasebeleştirilir, 940 KDV1 beyannamesi hazırlığında yer alır.

Gelen iade faturaları 961 Gelen e-Faturalar ekranına düşer. Ayrıntılar e-Belge modülü sayfasında; tevkifatlı faturalar için KDV tevkifatlı fatura yazısına da bakabilirsiniz.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

İade faturasını kim keser?
Malı geri gönderen taraf keser. Malı satın alıp iade eden firma, ilk satıcıya iade faturası düzenler; satıcı gelen iade faturasını kendi defterine kaydeder.
e-Fatura iade faturasında hangi tip seçilir?
Fatura tipi IADE seçilir ve iade edilen faturanın numarası ile tarihi belgenin referans bölümüne yazılır. Senaryo uygulamada genellikle TEMELFATURA olur.
İade faturası kaç gün içinde kesilir?
İade de bir teslim olduğundan, malın geri gönderildiği tarihten itibaren 7 gün içinde düzenlenmesi esastır.
Ticari fatura reddedildiyse iade faturası kesilir mi?
Hayır. 8 gün içinde reddedilen ticari fatura geri çevrilmiş olur, ayrıca iade faturası kesmeye gerek kalmaz.
Tüketici malı iade ederse iade faturası kesilir mi?
Tüketici fatura düzenleyemez. Satıcının iadeyi hangi belgeyle kayda alacağını mali müşavirinizle belirleyin.
İade faturasında KDV oranı ne olur?
İade edilen faturadaki KDV oranı kullanılır ve KDV iade edilen tutar üzerinden hesaplanır.
PE
PakERP One Ekibie-Fatura ve e-Belge rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

e-Faturayı PakERP One ile ücretsiz kesin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.