Vade farkı = tutar × aylık oran / 100 × gün / 30 formülüyle bulunur; oran yıllıksa gün / 365 kullanılır. Vade farkı KDV'ye tabidir ve bağlı olduğu teslimin oranıyla vergilendirilir. Örnek: 120.000 TL'lik borç 45 gün geç ödenmiş, oran aylık %3 ise vade farkı 5.400 TL, %20 örnek oranla KDV 1.080 TL, fatura toplamı 6.480 TL olur.
Kaplama işi için kesilen fatura 15 Ağustos'ta vadesini doldurmuş, müşteri parayı 29 Eylül'de göndermiş. Satış sözleşmesinde geç ödemeye aylık vade farkı uygulanacağı yazıyor. Muhasebeci şimdi iki şeyi bilmek ister: kaç günlük gecikme var ve kesilecek vade farkı faturası KDV'siyle birlikte ne tutacak? Araç gün sayısını ya da iki tarihi alır, aylık veya yıllık oranla vade farkını, KDV'sini ve fatura toplamını verir.
İçindekiler
- Vade farkı nasıl hesaplanır?
- Aylık oran ile yıllık oran aynı sonucu verir mi?
- Adım adım örnek vade farkı hesabı
- Vadeli fiyat ile vade farkı faturası arasındaki fark nedir?
- Vade farkına hangi oranda KDV uygulanır?
- Vade farkı muhasebede nasıl kaydedilir?
- Vade farkı hesabı ne zaman yapılır?
- Vade farkı hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- PakERP One'da vade farkı faturası nasıl kesilir?
- Sık sorulan sorular
Vade farkı nasıl hesaplanır?
Geciken tutar, oran ve gecikme gün sayısıyla çarpılır; oran aylıksa 30'a, yıllıksa 365'e bölünür. Bu basit faiz yöntemidir ve ticari uygulamada en yaygın olanıdır: gecikme uzadıkça tutar doğrusal olarak artar, faizin faizi hesaplanmaz.
Gün sayısı vade tarihinden ödeme tarihine kadar sayılır. Vade 15 Ağustos, ödeme 29 Eylül ise gecikme 45 gündür. Kısmi ödemelerde her ödeme kendi gecikmesiyle ayrı hesaplanır; hangi ödemenin hangi faturayı kapattığını bilmek için fatura ile ödeme eşleştirme yazısına bakabilirsiniz.
Aylık oran ile yıllık oran aynı sonucu verir mi?
Tam olarak vermez. Aylık %3 oranda ay 30 gün sayıldığı için yıl 360 gün gibi işler; aynı oranın yıllık karşılığı %36 alınıp 365 güne bölünürse sonuç biraz düşük çıkar. Fark küçüktür ama büyük tutarlarda tartışma yaratır.
| Yöntem | Hesap | Vade farkı |
|---|---|---|
| Aylık %3, 30 gün esası | 120.000 × 0,03 × 45 / 30 | 5.400,00 TL |
| Yıllık %36, 365 gün esası | 120.000 × 0,36 × 45 / 365 | 5.326,03 TL |
Rakamlar örnektir. Sözleşmede oranın türü ve gün esası açıkça yazılmalı, faturada da aynı yöntem kullanılmalıdır.
Adım adım örnek vade farkı hesabı
Aracın varsayılan değerleriyle yapılan örnek; rakamlar temsilidir. Bir kaplama atölyesinin müşterisi 120.000 TL'lik KDV dahil faturayı 45 gün geç ödemiş, sözleşmedeki oran aylık %3. KDV oranı örnek olarak %20 alınmıştır.
- Gecikme süresi: 15.08.2026 ile 29.09.2026 arası 45 gün.
- Günlük oran: %3 / 30 = %0,1.
- Vade farkı: 120.000 × 0,03 × 45 / 30 = 5.400,00 TL.
- KDV: 5.400 × %20 = 1.080,00 TL.
- Vade farkı faturası toplamı: 5.400 + 1.080 = 6.480,00 TL.
Sözleşme hesaplanan tutarı KDV dahil kabul ediyorsa KDV içinden ayrılır: 5.400 / 1,20 = 4.500,00 TL matrah ve 900,00 TL KDV. Bu ayrımı KDV hesaplama aracıyla yapabilirsiniz.
Vadeli fiyat ile vade farkı faturası arasındaki fark nedir?
Vadeli fiyatta vade farkı baştan satış fiyatının içine konur; ayrı fatura kesilmez ve tutar satış hasılatının parçasıdır. Vade farkı faturası ise sonradan, ödeme sözleşmedeki vadeden geç yapıldığında kesilir ve finansman geliri olarak izlenir. İkisi aynı hesapla bulunur ama muhasebesi ve müşteriyle konuşulma biçimi farklıdır.
Örneğin peşin fiyatı 100 TL olan bir kalıp parçası 60 gün vadeyle satılacaksa ve aylık %3 oran kabul ediliyorsa vadeli fiyat 100 × (1 + 0,03 × 60 / 30) = 106 TL olur. Bu fiyat teklife yazılır, faturada tek satır olarak görünür. Müşteri 60 günün de üstüne çıkarsa, aşan gün için ayrıca vade farkı faturası gündeme gelir.
Pratikte iki yöntemi karıştırmamak gerekir. Vadeli fiyat vermiş bir firmanın aynı vade süresi için ayrıca vade farkı faturası kesmesi, müşterinin aynı süreyi iki kez ödemesi anlamına gelir.
Vade farkına hangi oranda KDV uygulanır?
Vade farkı, bağlı olduğu teslimin bedeline eklenen bir unsur sayıldığı için KDV'ye tabidir ve asıl mal ya da hizmetin oranıyla vergilendirilir. Genel oranlı bir parçanın satışından doğan vade farkı genel orandan, indirimli oranlı bir teslimden doğan vade farkı indirimli orandan KDV'ye girer. Bir faturada farklı oranlı kalemler varsa vade farkı tutarlar oranında bölünür.
Asıl teslim istisnalı ya da tevkifatlı ise vade farkının durumu ayrıca değerlendirilir; güncel tebliği ve mali müşavirinizin görüşünü esas alın. Faturanın ne zaman kesileceği ve müşterinin itirazı gibi konular vade farkı faturası yazısında anlatılıyor.
Vade farkı muhasebede nasıl kaydedilir?
Satıcı vade farkını finansman geliri olarak, alıcı finansman gideri olarak kaydeder. Örnekteki faturanın satıcı tarafındaki kaydı:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 120 Alıcılar | 6.480,00 | |
| 642 Faiz Gelirleri | 5.400,00 | |
| 391 Hesaplanan KDV | 1.080,00 | |
| Toplam | 6.480,00 | 6.480,00 |
Bazı firmalar 642 yerine 649 kullanır. Alıcı tarafında 780 Finansman Giderleri 5.400,00 ve 191 İndirilecek KDV 1.080,00 borç, 320 Satıcılar 6.480,00 alacak yazılır; 7/B kullananlarda gider 660'tadır. Vade farkını 600 Yurt İçi Satışlar hesabına yazmak satış rakamını şişirir; hesabı mali müşavirle bir kez belirleyin.
Vade farkı hesabı ne zaman yapılır?
Hesabı çoğunlukla muhasebe ya da finans sorumlusu yapar, ama satış ekibinin de bilmesi gerekir: müşteriye vade farkı uygulanacağını önceden söyleyen satışçı, ay sonundaki faturanın itirazsız kabul edilmesini kolaylaştırır. Başlıca kullanım durumları şunlardır:
- Geç ödeme olduğunda: sözleşmede vade farkı maddesi varsa gecikme kapandıktan sonra fatura kesilir.
- Vadeli satış teklifinde: peşin fiyat üzerine 60 ya da 90 günlük vade için ne kadar ekleneceği bulunur; bu durumda fark fiyatın içindedir, ayrı fatura kesilmez.
- Tedarikçi faturasını kontrol ederken: sac ya da hammadde tedarikçisinden gelen vade farkı faturasındaki gün ve oranın sözleşmeyle tuttuğuna bakılır.
- Ay sonu cari incelemesinde: geciken alacakların vade farkı yükü hesaplanıp müşteriyle mutabakatta konuşulur.
Vade farkı hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- Gün sayısını yanlış saymak: gecikme vade tarihinden başlar, fatura tarihinden değil.
- Kısmi ödemeleri tek seferde hesaplamak: her ödeme kendi gecikmesiyle hesaplanmalıdır.
- KDV'yi unutmak ya da yanlış oran kullanmak: vade farkı asıl teslimin oranıyla KDV'ye tabidir.
- Yıllık oranı aylık alana yazmak: tutar on iki kat büyük çıkar.
- Sözleşmesiz vade farkı kesmek: önceden yazılı bir mutabakat yoksa müşteri faturayı reddedebilir; geç ödemeyi azaltmak için kredi limiti ve risk takibi daha kalıcı bir çözümdür.
PakERP One'da vade farkı faturası nasıl kesilir?
PakERP One'da vade farkını kendiliğinden hesaplayıp fatura üreten ayrı bir ekran yoktur; tutarı bu araçla hesaplar, faturayı normal satış faturası olarak kesersiniz. Program ve bulut sunucu ücretsizdir.
- 802 Cari Ekstre: açık kalemler FIFO kuralıyla kapatılır, vadesi geçen kalemler gecikme günüyle kırmızı görünür; hangi ödemenin hangi faturayı kaç gün geç kapattığı buradan okunur.
- 803 Vade Analizi / Yaşlandırma: geciken tutarı ve gecikmenin yaygın olduğu müşterileri gösterir.
- 301 Stok Kartları: türü hizmet olan bir "Vade Farkı" kartı açılır.
- 101 Satış Faturaları: vade farkı bu kartla faturalanır, açıklamaya ilgili fatura numaraları yazılır; e-Fatura ya da e-Arşiv olarak gönderilir, muhasebe fişi kendiliğinden kesilir.
- 201 Alış Faturası: tedarikçiden gelen vade farkı faturasında İşlem sütununda Gider seçilir; satır stoğa girmez.
Cari ekranlarının ayrıntısı finans modülü sayfasında.