Kur farkı = döviz tutarı × (ödeme ya da değerleme kuru − fatura kuru). Alacakta kur yükselirse fark lehinize (kambiyo kârı), borçta kur yükselirse aleyhinize (kambiyo zararı) olur. Fatura TL kesilip ödeme günü kuruyla ödendiyse fark kur farkı faturasıyla, asıl satışın KDV oranıyla belgelenir. Örnek: 10.000 EUR, kur 55,00'ten 56,20'ye: fark 12.000 TL, %20 KDV 2.400 TL.
Euro üzerinden anlaşılmış bir kalıp siparişinin faturası 55,00 kurla kesildi. Müşteri iki ay sonra ödediğinde kur 56,20 oldu ve sözleşmeye göre ödeme günündeki kur geçerli. Faturadaki her euro için 1,20 TL fark doğdu; peki bu farkı kim, hangi belgeyle, hangi hesaba yazacak? Yukarıdaki araç alacak ya da borç için kur farkını, kâr mı zarar mı olduğunu, kur farkı faturasının KDV'sini ve örnek muhasebe kaydını birlikte gösterir.
İçindekiler
- Kur farkı nasıl hesaplanır?
- Kur farkı ne zaman kâr, ne zaman zarar olur?
- Kur farkı faturası ne zaman kesilir, kim keser?
- Kur farkı faturasında KDV nasıl hesaplanır?
- Örnek: iki taksitte ödenen euro faturanın kur farkı
- Kur farkı muhasebede nasıl kaydedilir?
- Kur farkını kim, ne zaman hesaplar?
- Kur farkı hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- PakERP One'da kur farkı nasıl izlenir?
- Sık sorulan sorular
Kur farkı nasıl hesaplanır?
Kur farkı, aynı döviz tutarının iki farklı kurla TL'ye çevrilmesi arasındaki farktır: döviz tutarı × (ödeme kuru − fatura kuru). 10.000 EUR'luk bir faturada kur 55,00'ten 56,20'ye çıktıysa fark 10.000 × 1,20 = 12.000 TL'dir.
Hesaba giren iki kurun hangi kurlar olduğu sözleşmeden okunur: TCMB döviz alış mı, döviz satış mı, efektif mi; ödeme gününün kuru mu, bir önceki iş gününün kuru mu? Faturayı kesen ile ödemeyi yapan farklı kur kullanırsa aynı işlem için iki ayrı kur farkı çıkar ve mutabakat tutmaz.
Kısmi ödemelerde her ödeme kendi günündeki kurla ayrı hesaplanır. Bu yüzden araca her ödemeyi ayrı girip sonuçları toplamak doğru yoldur.
Kur farkı ne zaman kâr, ne zaman zarar olur?
Dövizli alacağı olan taraf kur yükselince kazanır, dövizli borcu olan taraf kur yükselince kaybeder. Kur düşünce durum tersine döner. Aracın üstündeki "alacağımız / borcumuz" seçimi bu yüzden sonucu belirler.
| Durum | Kur yükseldi | Kur düştü |
|---|---|---|
| Dövizli alacak (müşteriye satış) | Kambiyo kârı, 646 | Kambiyo zararı, 656 |
| Dövizli borç (tedarikçiden alış) | Kambiyo zararı, 656 | Kambiyo kârı, 646 |
| Döviz kasa ve banka | Kambiyo kârı, 646 | Kambiyo zararı, 656 |
| Dövizli kredi | Kambiyo zararı, 656 | Kambiyo kârı, 646 |
Dövizli kredi ve döviz banka hesaplarındaki farklar fatura konusu değildir; dönem sonunda değerleme kaydıyla işlenir. Ayrıntı için ay sonu kur değerlemesi yazısına bakabilirsiniz.
Kur farkı faturası ne zaman kesilir, kim keser?
Bedel dövize bağlanmış, fatura TL kesilmiş ve ödeme günündeki kurla TL ödenecekse oluşan fark kur farkı faturasıyla belgelenir. Fark kimin lehineyse faturayı genellikle o taraf keser: kur yükseldiyse satıcı alıcıya, kur düştüyse uygulamada alıcı satıcıya kur farkı faturası düzenler.
Fatura döviz cinsinden kesilip aynı dövizle ödendiyse, ya da fark yalnız ay sonu değerlemesinden doğuyorsa fatura kesilmez; fark doğrudan kambiyo kârı ya da zararı olarak kaydedilir. Aracın "Fatura yok" seçeneği bu durumu hesaplar. Hangi durumda fatura gerektiği, faturanın içeriği ve düzenleme süresi için kur farkı faturası yazısına bakabilirsiniz; kendi sözleşme yapınız için kararı mali müşavirinizle verin.
Kur farkı faturasında KDV nasıl hesaplanır?
Kur farkı, bedele bağlı bir ek tutar olarak KDV matrahına girer ve asıl teslimin tabi olduğu oranla faturalanır. Parçalar hangi oranla satıldıysa kur farkı da o oranla faturalanır; araçta oran bu yüzden "asıl satışın KDV oranı" diye sorulur.
Asıl satış ihracat, teşvik belgeli satış ya da tevkifatlı bir işse kur farkının aynı kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceğine güncel tebliğe göre bakılır. Oranlar zaman içinde değiştiği için Gelir İdaresi duyurularını takip edin.
Örnek: iki taksitte ödenen euro faturanın kur farkı
Bir pres firması müşterisine 8.000 EUR karşılığı parça satmış, faturayı 55,00 kurla 440.000 TL + KDV olarak kesmiştir. Sözleşmeye göre ödeme, ödeme günündeki kurla TL yapılacaktır. Rakamlar ve %20 oran örnektir.
- Birinci ödeme 5.000 EUR karşılığı, kur 55,60: 5.000 × (55,60 − 55,00) = 3.000 TL.
- İkinci ödeme 3.000 EUR karşılığı, kur 56,30: 3.000 × (56,30 − 55,00) = 3.900 TL.
- Toplam kur farkı: 3.000 + 3.900 = 6.900 TL; kur yükseldiği için satıcı lehine.
- KDV: 6.900 × %20 = 1.380 TL.
- Satıcı müşteriye 6.900 + 1.380 = 8.280 TL tutarında kur farkı faturası keser.
Her ödeme ayrı faturalanabilir ya da ay sonunda tek faturada toplanabilir. İki ödemeyi son günün kuruyla tek seferde hesaplamak 8.000 × 1,30 = 10.400 TL gibi yanlış bir sonuç verirdi.
Kur farkı muhasebede nasıl kaydedilir?
Lehte kur farkı 646 Kambiyo Kârları, aleyhte kur farkı 656 Kambiyo Zararları hesabına yazılır. Yukarıdaki örnekte satıcının kestiği kur farkı faturasının kaydı:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 120 Alıcılar | 8.280,00 | |
| 646 Kambiyo Kârları | 6.900,00 | |
| 391 Hesaplanan KDV | 1.380,00 | |
| Toplam | 8.280,00 | 8.280,00 |
Faturayı alan müşteri aynı tutarları ters taraftan kaydeder: 656 Kambiyo Zararları 6.900 ve 191 İndirilecek KDV 1.380 borç, 320 Satıcılar 8.280 alacak. Bazı firmalar kur farkı faturasını satış gelirleri ya da diğer gelir hesaplarında izler; hangi hesap seçilirse seçilsin her faturada aynı hesabın kullanılması gerekir.
Kur farkını kim, ne zaman hesaplar?
Satış tarafında hesap, dövize bağlı her tahsilattan sonra yapılır: muhasebeci ödemenin hangi faturayı kapattığını bulur, o faturanın kurunu ödeme kuruyla karşılaştırır ve fark varsa faturayı keser. Satınalma tarafında tedarikçiden gelen kur farkı faturası aynı hesapla kontrol edilir; kur türü ya da tarih sözleşmeye uymuyorsa fatura itirazla geri gönderilir. Finans müdürü ise ay sonunda dövizli alacak ve borçların net pozisyonuna bakar: euro alacağı ile euro borcu birbirine yakınsa kur hareketi kâr ve zararda büyük iz bırakmaz.
Kur farkı hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- Kısmi ödemeyi tek kurla hesaplamak: Her ödeme kendi günündeki kurla hesaplanır.
- Alış ve satış kurunu karıştırmak: Fatura döviz satış kuruyla kesildiyse fark da aynı kur türüyle hesaplanır.
- Kur düşünce işlem yapmamak: Alıcı lehine fark belgelenmezse satıcının carisinde açıklanamayan bir alacak kalır.
- Değerleme farkını faturalamak: Ay sonu değerlemesi bir satış değildir; karşı tarafa fatura edilmez.
- KDV'yi unutmak: Yurt içi satışta kur farkı KDV matrahına girer.
- Kalıntıyı fatura etmek: Dövizle kesilip dövizle ödenmiş işlerde caride kalan TL farkı kur farkı faturası konusu değildir; bunun ayrımı için dövizli caride gerçek bakiye yazısına bakın.
PakERP One'da kur farkı nasıl izlenir?
PakERP One kurları kendisi çeker ve dövizli carilerde farkın nerede biriktiğini gösterir; kur farkı faturasını ise kendiliğinden kesmez, tutarı bu hesapla belirleyip normal fatura olarak kesersiniz.
- 21 Günlük Kur Girişleri: TCMB kurları her iş günü kendiliğinden gelir. Belge kuru, belge tarihinden önceki iş gününün TCMB döviz satış kurudur; irsaliyeden kesilen faturada kur irsaliye tarihine göre alınır.
- 851 Cari Konsol: dövizli caride defter bakiyesi, güncel kurla gerçek bakiye ve kur farkı kalıntısı ayrı kartlarda görünür.
- 803 Vade Analizi / Yaşlandırma: "Kur Farkı Kalıntısı (Gerçek Bakiye)" raporu dövizde kapanmış ama TL bakiye taşıyan carileri listeler.
- 101 Satış Faturaları: hizmet türünde "Kur farkı" adlı bir stok kartı bir kez açılır; fatura bu kartla tek satır olarak, asıl satışın KDV oranıyla kesilir ve e-fatura olarak gönderilir.
- 201 Alış Faturası: tedarikçiden gelen kur farkı faturasında "İşlem" sütunu Gider seçilir; satır 840'ta tanımlı gider türünün hesabına yazılır, stoğa girmez.
- 904 Defterler ve Raporlar: kur farkı listesi, 646 ve 656 muavini.
Program ve bulut sunucu ücretsizdir; ayrıntı için finans modülüne bakabilirsiniz.