1. Ana Sayfa
  2. Hesap Araçları
  3. Takt Zamanı Hesaplama
Hesap Aracı · Üretim ve Stok

Takt Zamanı Hesaplama (Çevrim Süresi Karşılaştırması)

Bilgileri girin

Çalışma süresi
Yemek, çay molası, vardiya başı toplantısı.
Talep
Siparişler ve tahmin; dönem, çalışma günleriyle aynı olmalı.
Hattın süreleri
Hattın en yavaş operasyonu.
Bir parçanın tüm operasyon sürelerinin toplamı.
Duruş, hız ve kalite kayıplarından sonra gerçekçi oran (OEE). Takt bu oranla sıkılaştırılır.

Sonuç

Günlük net çalışma süresi-
Günlük ortalama talep-
Takt zamanı-
Verim payıyla hedef çevrim süresi-
Darboğaz durumu-
Darboğazla dönem kapasitesi (verimle)-
Talebi karşılamak için ek süre-
Gereken en az istasyon-
Verim payıyla gereken operatör-

FORMÜL

Net çalışma süresi = (Vardiya süresi − Mola ve planlı duruş) × Vardiya sayısı × Çalışma günü

Takt zamanı = Net çalışma süresi / Müşteri talebi

Verim payıyla hedef çevrim = Takt zamanı × Hedef verim

Gereken en az istasyon = Toplam iş içeriği / Takt zamanı (yukarı yuvarlanır)

Hat dengesi = Toplam iş içeriği / (İstasyon sayısı × Takt zamanı)

Darboğazla kapasite = Net çalışma süresi / Darboğaz çevrim süresi × Hedef verim

Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz rakamlar hiçbir yere gönderilmez ve saklanmaz. Sonuç bilgi amaçlıdır; vergi ve hukuk kararlarında mali müşavirinize danışın.

Kısa cevap

Takt zamanı = net çalışma süresi / müşteri talebi. Net süreden yalnız mola ve planlı duruşlar çıkarılır. Örnek: iki vardiya, vardiya başına 430 net dakika ve 22 iş günüyle ayda 1.135.200 saniye; 36.000 adet talepte takt 31,53 saniyedir. 140 saniyelik iş içeriği için en az 5 istasyon gerekir; 28 saniyelik darboğaz ancak kayıpsız çalışırsa yetişir.

Müşteri ayda 36.000 parça istiyor; hat yetişir mi, yetişmezse kaç dakika eksik kalır, kaç istasyon ve kaç kişi gerekir? Bu sorular tek bir sayıya bağlanır: takt zamanı, yani talebi karşılamak için hattan kaç saniyede bir parça çıkması gerektiği. Takt müşterinin hızıdır; çevrim süresi ise makinenin ya da operatörün hızı. Yukarıdaki araç net çalışma süresinden ve talepten takt zamanını hesaplar, darboğaz operasyonu bununla karşılaştırır, gereken istasyon ve operatör sayısını ve eksik kalan kapasiteyi dakika olarak gösterir.

Takt zamanı nasıl hesaplanır?

Takt zamanı, net çalışma süresinin aynı dönemdeki müşteri talebine bölünmesiyle bulunur. Net süreden mola, yemek ve vardiya başı toplantısı gibi üretimin hiç planlanmadığı süreler çıkarılır. Arıza ve kalıp değişimi ise çıkarılmaz; onlar hattın kaybıdır ve verim payıyla ayrıca hesaba katılır.

Takt makinenin değil, talebin özelliğidir. Talep artarsa takt kısalır, vardiya eklenirse uzar. Aynı hat Ocak'ta rahat, Mart'ta sıkışık olabilir; bu yüzden takt her planlama döneminde yeniden hesaplanır. Kavramın geniş anlatımı çevrim süresi ve takt zamanı yazısında.

Takt zamanı ile çevrim süresi arasındaki fark nedir?

İki kavram aynı birimle (saniye / adet) ifade edildiği için sık karıştırılır. Aralarındaki ilişki tek cümledir: hattın gerçek çevrim süresi takt zamanından kısa olmalıdır.

KavramNeyi ölçer?Kim belirler?
Takt zamanıTalebi karşılamak için gereken çıkış hızıMüşteri talebi ve çalışma süresi
Çevrim süresiBir operasyonun bir parçayı bitirme süresiMakine, kalıp, operatör, yöntem
Darboğaz çevrimiHattın en yavaş operasyonunun süresi; hattın çıkış hızı budurEn yavaş istasyon
Toplam iş içeriğiBir parçanın tüm operasyon sürelerinin toplamıRota ve operasyon süreleri

Darboğazı bulmanın yolu darboğaz makine yazısında.

Adım adım örnek: kaynaklı braket hattı

Rakamlar örnektir. Kesme, büküm, punta kaynak, gazaltı kaynak ve kontrol istasyonlarından oluşan bir hat iki vardiya çalışıyor. Vardiya 480 dakika, 50 dakikası mola ve toplantı. Ayda 22 iş günü var, müşteri ayda 36.000 braket istiyor. En yavaş istasyon gazaltı kaynak, 28 saniye; beş operasyonun toplam süresi 140 saniye. Hattın gerçekçi verimi %85.

  1. Günlük net süre: (480 − 50) × 2 = 860 dakika; aylık 18.920 dakika, yani 1.135.200 saniye.
  2. Takt zamanı: 1.135.200 / 36.000 = 31,53 saniye.
  3. Verim payıyla hedef çevrim: 31,53 × 0,85 = 26,80 saniye.
  4. Darboğaz 28 saniye: taktın altında ama hedef çevrimin üstünde; hat ancak hiç kayıp vermezse yetişir.
  5. Verimle aylık kapasite: 1.135.200 / 28 × 0,85 = 34.461 adet; eksik 1.539 adet, yaklaşık 845 dakika ek çalışma.
  6. İstasyon: 140 / 31,53 = 4,44, yani en az 5 istasyon; verim payıyla 140 / 26,80 = 5,22, yani 6 operatör.

Ay sonunda yaklaşık bir günlük üretim eksik kalıyor. Gazaltı kaynağı 26 saniyenin altına indirmek ya da bu istasyona yarım vardiya eklemek açığı kapatır.

Kaç istasyon ve operatör gerekir?

Toplam iş içeriği takta bölünür ve yukarı yuvarlanır; bu, işin hiç beklemeden dağıtılabildiği en iyi durumdaki istasyon sayısıdır. Gerçekte operasyonlar istenen yerden bölünemediği için bazı istasyonlarda boşluk kalır. Bunu hat dengesi ölçer: toplam iş içeriği, istasyon sayısı ile taktın çarpımına bölünür. Örnekte 140 / (5 × 31,53) = %88,8; geri kalan %11,2 istasyonların beklediği süredir.

Operatör sayısı verim payıyla hesaplanır, çünkü kayıplar hattın kullanabileceği süreyi kısaltır. Hattı dengelerken önce en uzun operasyon bölünür ya da yanındaki istasyona iş aktarılır; tek bir istasyonun takttan uzun kalması bütün hattı yavaşlatır.

Takt zamanı sahada saatlik hedefe nasıl çevrilir?

Operatör için 31,53 saniye soyut bir sayıdır; saatte kaç parça çıkması gerektiği ise hemen anlaşılır. Bir saatteki 3.600 saniye takta bölünür: 3.600 / 31,53 = yaklaşık 114 parça. Vardiyanın 430 net dakikasında hedef 818 parça olur. Bu sayılar hat başındaki panoya saat saat yazılır, her saatin sonunda gerçekleşen adet yanına eklenir. Hedefin altında kalan saat, o saatte ne olduğunu sormak için bir işarettir: kalıp mı değişti, malzeme mi gecikti, yoksa bir istasyon mu yavaşladı?

Saatlik takip vardiya sonunda öğrenilen eksiği gün içinde yakalanabilir hâle getirir. Kayıp sebebi sıcakken yazıldığı için ay sonunda yapılan iyileştirme toplantısı da tahmine değil kayda dayanır.

Darboğaz takta yetişmiyorsa ne yapılır?

  • Darboğazın kayıplarını azaltın: Darboğazdaki bir dakikalık duruş bütün hattın bir dakikasıdır; mola sırasında da çalıştırmak ilk adımdır. Kayıpları ölçmek için OEE hesaplama aracını kullanın.
  • Hazırlık süresini kısaltın: Sık kalıp değişen istasyonda yöntem SMED'dir.
  • Operasyonu bölün ya da paralel makine koyun: 28 saniyelik kaynak iki fikstürde dönüşümlü yapılırsa çevrim yarıya yaklaşır.
  • Süreyi uzatın: Vardiya ya da cumartesi eklemek takt zamanını uzatır.
  • Talebi yayın: Müşteriyle sevk planını haftalara yaymak dalgalanmayı azaltır.

Talep aydan aya değişiyorsa takt nasıl kullanılır?

Takt her ay ayrı hesaplanır ve ekip, vardiya ve fazla mesai planı ona göre yapılır. Talep kısa süreli sıçramalar gösteriyorsa her sıçramada hattı yeniden kurmak yerine birkaç günlük mamul stoğuyla dalgalanma emilir. Çok çeşitli parça üreten hatta takt parça başına değil, dönemin toplam iş yükü üzerinden düşünülür: her parçanın talebi kendi süresiyle çarpılıp toplanır ve net çalışma süresiyle karşılaştırılır. Örneğin darboğazda A parçası 20.000 adet × 26 saniye, B parçası 16.000 adet × 30 saniye ise toplam yük 1.000.000 saniyedir; 1.135.200 saniyelik net sürenin %88'i dolar ve kayıplar için %12 pay kalır.

Hesapta sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Arızayı net süreden düşmek: Takt kısalır, sorun talepte sanılır; kayıplar verim payıyla ayrıca ele alınmalı.
  • Takt ile kapasiteyi aynı sanmak: Takta yetişen hat kayıplarla birlikte yetişmeyebilir.
  • Dönemleri karıştırmak: Aylık talep haftalık çalışma süresine bölünmez.
  • Ortalama çevrimi kullanmak: Hattın hızını darboğaz belirler, ortalama değil.
  • Taktı bir kez hesaplayıp bırakmak: Talep ve vardiya düzeni değişince değer de değişir.

PakERP One'da takt hesabının verisi nerede?

PakERP One'da takt zamanını hesaplayan ayrı bir ekran yoktur; hesaba giren sayılar ise programdaki kayıtlardan alınır.

  1. 8107 Ürün Ağacı (Şema): her operasyon kutusunda hazırlık süresi ve birim süre; toplam iş içeriği ve darboğaz buradan bulunur.
  2. 8160 İş Merkezleri ve 8162 Vardiyalar: günlük çalışma dakikası ve vardiya düzeni.
  3. 103 Satış Siparişleri ve 8111 Satış Tahminleri: takt hesabının talep tarafı.
  4. 8114 Kapasite Planlama ve 8115 Üretim Çizelgesi: rotadaki sürelerle iş merkezi yükü ve gün gün doluluk.
  5. 8121 Üretim Bildirimleri ve 8129 Duruş Kayıtları: başla ve bitir saati, iyi ve fire adet, duruşlar; gerçek çevrim bunlardan çıkar ve rotadaki süreyle karşılaştırılır.

Program ve bulut sunucu ücretsizdir; planlama ekranlarının tamamı üretim modülü sayfasında.

Konuyla ilgili: Üretim Verimliliği Nasıl Ölçülür? 7 Gösterge, Ücretsiz ERP ile Kapasite Planlama ve Tezgah Yükü.

Sık Sorulan Sorular

Takt zamanı nasıl hesaplanır?
Net çalışma süresi aynı dönemin müşteri talebine bölünür. Ayda 1.135.200 saniye net süre ve 36.000 adet talepte takt zamanı 31,53 saniyedir.
Takt zamanı ile çevrim süresi aynı şey mi?
Hayır. Takt müşterinin istediği çıkış hızıdır, çevrim süresi bir operasyonun parçayı bitirme süresidir. Darboğazın çevrim süresi takttan kısa olmalıdır.
Takt hesabında arıza süresi düşülür mü?
Düşülmez. Net süreden yalnız mola ve planlı duruşlar çıkarılır; arıza ve hazırlık gibi kayıplar hedef verimle ayrıca hesaba katılır.
Kaç istasyon gerektiği nasıl bulunur?
Toplam iş içeriği takt zamanına bölünür ve yukarı yuvarlanır. 140 saniyelik iş içeriği ve 31,53 saniyelik taktta en az 5 istasyon gerekir.
Darboğaz takttan yavaşsa ne olur?
Hat talebi karşılayamaz. Darboğazın kayıpları azaltılır, operasyon bölünür, paralel makine konur ya da çalışma süresi uzatılır.

Bu hesabı her gün elle yapmayın

PakERP One faturada KDV, tevkifat ve vadeyi kendisi hesaplar, cari ve muhasebe kaydını kendisi keser. Masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz.