Reeskont, vadesi bilanço gününden sonra gelen senedin içindeki faizin ayrılmasıdır. 360 günlük yılda dış iskontoyla reeskont = senet tutarı × oran × gün / 36.000, iç iskontoyla = senet tutarı × oran × gün / (36.000 + oran × gün) olur. Örnek: 100.000 TL'lik, vadesine 90 gün kalmış bir senet %40 oranla dış iskontoda 10.000 TL, iç iskontoda 9.090,91 TL reeskont verir. Alacak senedinde 657 borç, 122 alacak yazılır.
31 Aralık'ta portföyde mart vadeli bir müşteri senedi duruyor. Üstünde 100.000 TL yazıyor ama bu tutarın bir kısmı vade karşılığı eklenmiş, henüz kazanılmamış faizdir. Reeskont bu faizi ayırıp senedi bilanço günündeki değerine indirmektir.
Tek senet için hesap birkaç satırdır; zorluk portföydeki onlarca senette doğru günü, doğru oranı ve aynı yöntemi tutturmaktır. Araç bir senet için kalan günü, reeskont tutarını, peşin değeri ve kaydı verir. Kavramın kendisi ve kimlerin yapabileceği reeskont nedir yazısında; burada hesaba odaklanıyoruz.
İçindekiler
- Reeskont tutarı nasıl hesaplanır?
- İç iskonto ile dış iskonto arasındaki fark nedir?
- Örnek: portföydeki iki senedin reeskontu
- Reeskont muhasebede nasıl kaydedilir?
- Hangi senetlere reeskont uygulanır?
- Reeskont dönem kârını nasıl etkiler?
- Reeskont hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- Reeskont hesabını kim, ne zaman yapar?
- PakERP One'da reeskont nasıl işlenir?
- Sık sorulan sorular
Reeskont tutarı nasıl hesaplanır?
Önce değerleme günü ile vade arasındaki gün sayısı bulunur, sonra senet tutarı, yıllık oran ve gün sayısıyla faiz payı hesaplanır. Dış iskontoda faiz senedin üstündeki tutardan, iç iskontoda senedin bugünkü değerinden hesaplanır. Senet tutarından reeskont düşülünce senedin bilanço günündeki (peşin) değeri çıkar.
Gün sayısı vade tarihinden değerleme tarihi çıkarılarak bulunur: değerleme günü sayılmaz, vade günü sayılır. 31 Aralık'tan 31 Mart'a, şubat 28 gün çektiğinde 90 gün vardır; artık yılda 91 gün olur. Gün sayısı senedin düzenlendiği tarihten değil, bilanço gününden başlar.
İç iskonto ile dış iskonto arasındaki fark nedir?
Dış iskonto faizi senet tutarı üzerinden hesaplar; formül kısadır ama faizi biraz fazla bulur. İç iskonto faizi senedin bugünkü değeri üzerinden hesaplar; finans matematiği açısından doğrusu budur ve reeskont tutarı daha küçük çıkar. Hangi yöntemin kullanılacağına mali müşavirinizle karar verin ve her yıl aynı yöntemi uygulayın.
| Kalan gün | Dış iskonto | İç iskonto | Fark |
|---|---|---|---|
| 30 | 3.333,33 TL | 3.225,81 TL | 107,52 TL |
| 90 | 10.000,00 TL | 9.090,91 TL | 909,09 TL |
| 180 | 20.000,00 TL | 16.666,67 TL | 3.333,33 TL |
Tablo 100.000 TL'lik senet, örnek %40 oran ve 360 günlük yıl içindir. Vade uzadıkça ve oran yükseldikçe iki yöntem arasındaki fark açılır.
Örnek: portföydeki iki senedin reeskontu
Bir kalıphane 31 Aralık itibarıyla iki senedi değerliyor. Oran örnek olarak %45, yıl 365 gün, yöntem dış iskonto alınmıştır.
- Müşteriden alınan senet: 250.000 TL, vade 15 Şubat. Kalan gün: ocak 31 + şubat 15 = 46 gün.
- Reeskont: 250.000 × 45 × 46 / 36.500 = 14.178,08 TL; peşin değer 235.821,92 TL.
- Sac tedarikçisine verilen senet: 80.000 TL, vade 31 Mart; kalan gün 90.
- Reeskont: 80.000 × 45 × 90 / 36.500 = 8.876,71 TL; peşin değer 71.123,29 TL.
Alacak senedi reeskontu gider yazılır ve dönem kârını azaltır; borç senedi reeskontu gelir yazılır ve kârı artırır. Bu örnekte net etki 5.301,37 TL giderdir. Aracı her senet için ayrı çalıştırıp sonuçları bir listede toplayabilirsiniz.
Reeskont muhasebede nasıl kaydedilir?
Alacak senedi için 657 Reeskont Faiz Giderleri borç, 122 Alacak Senetleri Reeskontu alacak yazılır. Borç senedi için 322 Borç Senetleri Reeskontu borç, 647 Reeskont Faiz Gelirleri alacak yazılır. 122 ve 322 düzenleyici hesaplardır: senet 121 ya da 321'de tutarıyla durur, bilançoda net değer iki hesabın farkıyla görünür. Yukarıdaki örneğin 31 Aralık kaydı:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 657 Reeskont Faiz Giderleri | 14.178,08 | |
| 122 Alacak Senetleri Reeskontu | 14.178,08 | |
| 322 Borç Senetleri Reeskontu | 8.876,71 | |
| 647 Reeskont Faiz Gelirleri | 8.876,71 | |
| Toplam | 23.054,79 | 23.054,79 |
Yeni yılın ilk günü kayıt ters çevrilerek 122 ve 322 kapatılır; senet vadesinde tutarı üzerinden tahsil edilir ya da ödenir. Reeskont cari hesaba işlenmez, müşterinin borcu senet tutarıdır. Kapanış sırasındaki yeri için dönem sonu kapanış kayıtları yazısına bakabilirsiniz.
Hangi senetlere reeskont uygulanır?
Reeskont, bilanço gününde vadesi gelmemiş senetli alacak ve borçlara uygulanır. Vadesi geçmiş, tahsil edilmiş, ciro edilip elden çıkmış ya da protestolu senet listeye girmez. Vadeli çeklerin reeskontu konusunda farklı görüşler vardır; çek portföyünü hesaba katmadan önce mali müşavirinize danışın.
Reeskont bilanço esasına göre defter tutanlar için isteğe bağlıdır; yapılacaksa alacak ve borç senetlerine birlikte uygulanması beklenir. Yalnız gider yazdıran alacak tarafını yapıp gelir yazdıran borç tarafını atlamak sonucu tek yönlü bozar. Senet listesinin portföyden doğru alınması için çek ve senet takibi yazısına bakabilirsiniz.
Reeskont dönem kârını nasıl etkiler?
Reeskont toplam kârı değiştirmez, kârın yıllara dağılışını değiştirir. Alacak senedi reeskontu bu yılın gideri olur ve kârı azaltır; yeni yılın ilk günü yapılan ters kayıtla aynı tutar gelecek yılın geliri olur. Borç senedinde yön tersidir. Yani örnekteki 14.178,08 TL'lik faiz kaybolmaz, ait olduğu yıla, senedin vadesinin dolduğu döneme taşınır.
Etki, senetli satışın ve vadelerin büyüklüğüyle orantılıdır. Kalıp ya da tezgah bedelini uzun vadeli senetle tahsil eden firmada tutar dikkate değer hale gelir; birkaç kısa vadeli küçük senette ise etki küçüktür. Bilançoyu okurken 121 ile 122'nin birlikte değerlendirilmesi bu yüzdendir.
Reeskont hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- Değerleme gününü de saymak: bir günlük fark tek senette küçük, portföyde büyüktür.
- Yıl gün sayısını karıştırmak: 360 ile 365 arasında yaklaşık %1,4 fark vardır; seçilen esası bütün senetlerde aynı tutun.
- Oranı yanlış tarihten almak: değerleme gününde geçerli oran kullanılır; senette oran yazılıysa o esas alınır.
- Vadesi geçmiş senedi listeye almak: reeskont yalnız vadesi gelmemiş senetlere yapılır; araç bu durumda uyarır.
- Ters kaydı unutmak: yeni yılda kayıt kapatılmazsa 122 ve 322 bakiyeleri senetler tahsil edildikten sonra da mizanda kalır.
- Yöntem değiştirmek: bir yıl iç, ertesi yıl dış iskonto kullanmak dönemleri karşılaştırılamaz hale getirir.
Reeskont hesabını kim, ne zaman yapar?
Bilanço esasına göre defter tutan firmanın muhasebesi ya da mali müşaviri, yıl sonu bilanço gününde yapar; bazı firmalar ara dönem bilançolarında da hesaplar. Firma sahibi için anlamı şudur: vadeli senetle yapılan satışta fiyatın bir kısmı faizdir. Bu faizi faturaya ayrıca yansıtmak için vade farkı hesaplama aracını, genel faiz hesabı için faiz hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
PakERP One'da reeskont nasıl işlenir?
PakERP One reeskont tutarını hesaplamaz. Senet listesi programdan alınır, hesap bu araçla ya da mali müşavirinizin tablosuyla yapılır, sonuç muhasebe fişi olarak işlenir.
- 811 Müşteri Senetleri ve 813 Verilen Senetler: senetler tutar, vade ve durumlarıyla tutulur; 815 Portföy Raporu PDF ve Excel olarak alınır, vadesi bilanço gününden sonra olan ve elden çıkmamış senetler süzülür.
- Excel listesinde her senet için kalan gün ve reeskont tutarı bu araçtaki formülle hesaplanır.
- 902 Tek Düzen Hesap Planı: 122, 322, 647 ve 657 için alt hesaplar açılır.
- 901 Muhasebe Fiş İşlemleri: 31 Aralık kaydı mahsup fişi olarak girilir; yeni yılın ilk günündeki kapanış kaydı ters fişle kesilir.
- 904 Defterler ve Raporlar: mizan ve bilançoda 121 ile 122, 321 ile 322 birlikte kontrol edilir.
Program ve bulut sunucu ücretsizdir; çek ve senet ekranları finans kılavuzunda anlatılıyor.