1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Banka Hareketleri Muhasebeye Nasıl İşlenir
Muhasebe Rehberi · Kasa ve Banka

Banka Hareketleri Muhasebeye Nasıl İşlenir? 102 Bankalar Hesabı

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

Banka hareketleri 102 Bankalar hesabına, her banka ve para birimi için ayrı alt hesapla işlenir. Paranın hesaba girdiği hareket 102'nin borcuna, çıktığı hareket alacağına yazılır; karşı hesabı hareketin nedeni belirler: müşteri havalesi 120, tedarikçi ödemesi 320, vergi 360, SGK 361, maaş 335, banka masrafı gider hesabı, faiz geliri 642. Kayıt tarihi bankanın işlem tarihidir ve ay sonunda 102 bakiyesi ekstreyle tutmalıdır.

Banka ekstresinde ay boyunca yüzlerce satır birikir: müşteri havaleleri, tedarikçi ödemeleri, maaşlar, vergi, masraf kesintileri, birkaç kuruşluk faiz. Hangisi muhasebeye işlendi, hangisi bekliyor? Ay sonunda bunu satır satır aramak zorunda kalmamak için her hareketin baştan doğru karşı hesapla ve doğru tarihte kaydedilmesi gerekir.

Banka hareketinin muhasebesi tek bir kurala dayanır: para hesaba girerse 102 borçlanır, çıkarsa alacaklanır. Zorluk karşı taraftadır; aynı "gelen EFT" müşteri tahsilatı da olabilir, sipariş avansı da, kendi hesaplarınız arasında virman da. Aşağıda üretim firmasında en sık görülen banka hareketlerini, karşı hesaplarını ve örnek kayıtlarını bulacaksınız.

Tahsilat fişi (855): Tek fişte havale, çek ve nakit satırları; onayda cari, banka, kasa ve muhasebe birlikte işlenir.Tam boyut
Tahsilat fişi (855) · Tek fişte havale, çek ve nakit satırları; onayda cari, banka, kasa ve muhasebe birlikte işlenir.

Banka hareketleri hangi hesaba, nasıl yazılır?

Bütün vadesiz ve vadeli mevduat hareketleri 102 Bankalar hesabında izlenir; her banka hesabı için ayrı alt hesap açılır (102.01 TL hesabı, 102.02 EUR hesabı gibi). Alt hesap, mutabakatı ekstre ekstre yapabilmek içindir. Karşı hesap hareketin nedenine göre seçilir:

Hareket102Karşı hesap
Müşteriden gelen havaleBorç120 Alıcılar (alacak)
Tedarikçiye EFTAlacak320 Satıcılar (borç)
Maaş ödemesiAlacak335 Personele Borçlar (borç)
Vergi ödemesi (KDV, muhtasar)Alacak360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (borç)
SGK prim ödemesiAlacak361 Ödenecek SGK Kesintileri (borç)
Müşteri çekinin tahsiliBorç101 Alınan Çekler (alacak)
Verilen çekin ödenmesiAlacak103 Verilen Çekler (borç)
Banka masrafı, EFT ücretiAlacakGider hesabı (borç)
Mevduat faiziBorç642 Faiz Gelirleri (alacak)
Kendi hesaplarınız arası virmanBorç ve alacakDiğer 102 alt hesabı
Bankadan nakit çekmeAlacak100 Kasa (borç)
Kredi kullanımıBorç300 Banka Kredileri (alacak)

Kredi ve POS hareketlerinin ayrıntısı ayrı yazılarda: banka kredisi ve faiz kaydı, POS tahsilatı ve komisyon kaydı.

Örnek yevmiye kayıtları

Tutarlar örnektir. Bir sac tedarikçisine 150.000 TL EFT yapıldı, banka 25 TL işlem ücreti kesti:

HesapBorçAlacak
320 Satıcılar150.000,00
780 Finansman Giderleri25,00
102 Bankalar150.025,00

Banka masrafının hangi gider hesabına yazılacağı firmadan firmaya değişir: kredi ve finansmanla ilgili masraflar 780'de, genel işlem ücretleri 770'te toplanabilir. Bir kez karar verip her ay aynı uygulamak yeter. Banka masrafları KDV değil banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamındadır; dekontta vergi ayrı görünse de toplam masraf olarak kaydedilir.

Vadeli mevduattan faiz geldiğinde banka stopajı keserek net tutarı yatırır. Brüt faiz 10.000 TL, banka 1.000 TL stopaj kesmiş olsun (örnek tutar):

HesapBorçAlacak
102 Bankalar9.000,00
193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar1.000,00
642 Faiz Gelirleri10.000,00

Stopaj oranı mevduat türüne ve vadeye göre güncel mevzuatla belirlenir; 193'te biriken tutarın nasıl mahsup edileceği beyanname döneminde mali müşavirinizle netleşir.

Sahadan not

Üretim firmalarında banka farklarının çoğu tahsilatın yanlış hesaba girilmesinden değil, aynı tahsilatın hem tahsilat fişiyle hem elle açılan banka hareketiyle iki kez girilmesinden çıkar. Kimin hangi hareketi gireceği yazılı olarak ayrılırsa bu tür mükerrer kayıtlar büyük ölçüde biter.

Dövizli banka hesabında kayıt nasıl yapılır?

Dövizli hesapta her hareket hem döviz tutarıyla hem TL karşılığıyla kaydedilir; TL karşılığı işlem günündeki kurla bulunur. Fatura kuru ile tahsilat kuru farklıysa aradaki fark kambiyo kârı ya da zararıdır.

Örnek: müşteriye 10.000 EUR fatura kesildi, fatura kuru 50,00 TL (500.000 TL). Ödeme geldiğinde kur 51,00 TL; 10.000 EUR hesaba girdi, TL karşılığı 510.000 TL:

HesapBorçAlacak
102 Bankalar (EUR hesabı)510.000,00
120 Alıcılar500.000,00
646 Kambiyo Kârları10.000,00

Kur düşseydi fark 656 Kambiyo Zararları'na borç yazılırdı. Kur farkı için fatura düzenlenip düzenlenmeyeceği ayrı bir konudur; kur farkı faturası yazısına bakın. Ay sonunda dövizli banka bakiyesinin değerlemesi de ay sonu kur değerleme yazısında anlatılıyor.

Kayıt tarihi işlem tarihi mi, valör mü?

Muhasebe kaydı bankanın işlem tarihiyle yapılır; valör tarihi faizin hangi günden işleyeceğini gösterir, kayıt tarihini değiştirmez. Müşteri 30 Eylül akşamı EFT gönderdiyse ve para ekstrede 1 Ekim tarihli görünüyorsa kayıt 1 Ekim'e yapılır; aksi hâlde ay sonunda 102 bakiyesi ekstreyle tutmaz.

Aynı kural çekler için de geçerlidir. Tahsile verilen müşteri çeki, banka hesabınıza geçtiği gün 102'ye girer; çekin vade tarihi ile paranın hesaba geçtiği gün bazen bir iki gün ayrışır. Dekont tarihine bağlı kalmak, mutabakatı kolaylaştıran en sade kuraldır.

Ay sonuna denk gelen hafta sonları ayrıca dikkat ister. Cumartesi gönderilen FAST ödemesi ekstrede cumartesi tarihiyle görünürken, EFT pazartesiye kalabilir. İki ödeme aynı gün yapılmış olsa da farklı aylara düşebilir; kayıt yine ekstrenin söylediği güne yapılır.

Banka hareketleri hangi sırayla işlenmeli?

Hareketlerin çoğu aslında başka bir belgenin sonucudur; önce o belgeler girilirse ekstrede açıkta kalan satır azalır. Günlük düzen şöyle kurulabilir:

  1. Tahsilat ve ödeme fişleri: Müşteriden gelen havaleler ve tedarikçi ödemeleri cari hesapla birlikte girilir; banka tarafı bu fişle birlikte oluşur.
  2. Çek tahsil ve ödemeleri: Portföydeki çekin durumu değiştirilir, banka hareketi o işlemden doğar.
  3. Maaş, vergi ve SGK: Bordro ve beyanname tutarlarıyla eşleştirilerek işlenir.
  4. Masraf ve faiz: Ekstrede kalan küçük satırlar gün sonunda tek tek girilir.
  5. Kontrol: Günün bakiyesi ekstrenin gün sonu bakiyesiyle karşılaştırılır.

Kimden geldiği belli olmayan havale bekletilmeden müşteriye sorulmalıdır. Açıklamasız ödemeyi tahminle bir faturaya kapatmak, sonradan cari mutabakatta en çok uğraştıran farkları üretir.

İade, avans ve açıklamasız ödeme nasıl kaydedilir?

Bu hareketler sıradan tahsilat ya da ödeme gibi görünür ama karşı hesabı farklıdır; doğru kayıt için önce paranın neden geldiği ya da gittiği öğrenilir.

  • Müşteriye fazla ödeme iadesi: Müşteri aynı faturayı iki kez ödediyse fazlası iade edilirken 120 Alıcılar borç, 102 alacak kaydedilir. Böylece müşterinin ekstresinde oluşan alacak bakiyesi kapanır.
  • Tedarikçiden gelen iade: Fazla ödenen tutar ya da iade edilen mal bedeli geri geldiğinde 102 borç, 320 Satıcılar alacak kaydedilir.
  • Sipariş avansı: Kalıp ya da büyük bir iş için peşin gelen para henüz satış değildir; faturayla kapatılana kadar ayrı izlenir. Ayrıntı sipariş avansı takibi yazısında.
  • Hesaba konan bloke: Para hesapta durduğu sürece muhasebe kaydı gerekmez; yalnız kullanılabilir bakiyeyi azaltır. Bloke edilen tutar hesaptan çekildiğinde, nedenine göre kayıt yapılır.
  • Açıklamasız gelen para: Gönderen belli ama açıklama yoksa müşteriye sorulur, hangi faturalara karşılık olduğu yazılı olarak alınır.

Bu durumların hepsinde dekont ya da yazışma belge olarak saklanır. Yıl sonunda bir denetçi ya da mali müşavir "bu 42.000 TL neydi?" diye sorduğunda cevabın kayıtta olması işi kısaltır.

Ay sonu kontrol listesi

KontrolNasıl yapılır?
Her 102 alt hesabının bakiyesi ekstreyle aynı mı?Mizandaki bakiye ile ayın son günündeki ekstre bakiyesi karşılaştırılır
Ekstrede olup kayıtta olmayan satır var mı?Ekstre satır satır işaretlenir
Kayıtta olup ekstrede olmayan satır var mı?Çoğu zaman yanlış hesaba ya da yanlış tarihe girilmiş hareket
Masraf ve faizler girildi mi?Küçük tutarlı satırlar ayrı süzülür
Dövizli hesaplar döviz tutarıyla da tutuyor mu?Döviz bakiyesi ekstreyle, TL karşılığı kurla kontrol edilir
Virmanların iki tarafı da girildi mi?Çıkan ve giren hesap aynı gün aynı tutar

Mutabakatın adım adım nasıl yapılacağı banka mutabakatı yazısında var.

Sık yapılan hatalar

  • Tek bir 102 hesabı kullanmak. Üç bankanın hareketi aynı hesapta toplanınca hangi bankada fark olduğu bulunamaz.
  • Virmanı gelir ya da gider sanmak. Kendi iki hesabınız arasındaki aktarım kârı etkilemez; iki tarafı da 102 alt hesabıdır.
  • Masrafları ay sonuna biriktirmek. Küçük satırlar unutulur, bakiye birkaç yüz lira farkla kapanmaz.
  • Faizi net tutarla kaydetmek. Stopaj 193'e alınmazsa mahsup edilebilecek vergi kaybolur.
  • Dövizli tahsilatı fatura kuruyla girmek. Kur farkı kaydı yapılmaz, banka hesabının TL karşılığı gerçeği göstermez.

PakERP One'da banka hareketleri

PakERP One'da banka hareketlerinin çoğu kaynağındaki belgeyle birlikte oluşur ve muhasebe fişi kendiliğinden kesilir.

  1. 830-833 Banka: her banka hesabı ayrı kart, muhasebe hesabı (102.xx) kartta yazılır; 831 hareketlerinde döviz ve kur tutulur. Günlük TCMB kuru kendiliğinden çekilir.
  2. 855 Tahsilat Fişi ve 856 Tediye Fişi: havale ile tahsilat ve ödemede cari hesap, banka hareketi ve muhasebe fişi aynı işlemde oluşur.
  3. 857 Virman Fişi: banka hesapları arasında aktarım; 821 kasa ekranında "Bankadan Nakit Çekme" ve "Bankaya Yatırma".
  4. 810-815 Çek / Senet: çek tahsil ve ödemeleri banka hareketini ve fişi birlikte üretir.
  5. 921 Kaynak Muhasebeleştirme Tanımları: hangi hareketin hangi hesaba yazılacağı; 925 Muhasebe Kontrol İşlemi muhasebeleşmemiş evrakı listeler.

Banka ekstresi programa otomatik aktarılmaz; ekstrede kalan satırlar 831'den elle girilir. Stopajlı faiz gibi birden fazla hesaba bölünmesi gereken kayıtlar 901 Muhasebe Fişi ile girilir. Ayrıntılar Finans modülü sayfasında.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

Banka masrafı hangi hesaba yazılır?
Banka masrafları gider hesabına yazılır; kredi ve finansmanla ilgili masraflar çoğunlukla 780 Finansman Giderleri'nde, genel işlem ücretleri ise 770 Genel Yönetim Giderleri'nde toplanır. Hangisinin kullanılacağına bir kez karar verilip tutarlı uygulanmalıdır.
Müşteriden gelen havale nasıl kaydedilir?
102 Bankalar borç, 120 Alıcılar alacak kaydedilir. Kayıt, tahsilat fişiyle cari hesap kapatılarak yapılırsa müşterinin ekstresi ve banka hesabı aynı anda güncellenir.
Mevduat faizi muhasebede nasıl gösterilir?
Hesaba geçen net tutar 102 borç, bankanın kestiği stopaj 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar borç, brüt faiz 642 Faiz Gelirleri alacak kaydedilir.
Kendi banka hesaplarımız arasındaki virman nasıl kaydedilir?
Para giren hesabın 102 alt hesabı borç, çıkan hesabın 102 alt hesabı alacak kaydedilir. Virman gelir ya da gider değildir, kârı etkilemez.
Banka kaydında valör tarihi mi kullanılır?
Hayır, kayıt bankanın işlem tarihiyle yapılır. Valör tarihi yalnız faizin işlemeye başladığı günü gösterir. Ekstredeki işlem tarihine bağlı kalmak ay sonu mutabakatını kolaylaştırır.
PE
PakERP One EkibiMuhasebe ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Muhasebe modülünü PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.