Brüt kâr marjı = (satış fiyatı − maliyet) / satış fiyatı × 100; maliyet üzerine kâr (markup) = (satış fiyatı − maliyet) / maliyet × 100. Hedef marjdan fiyat: satış fiyatı = maliyet / (1 − marj / 100). Örnek: maliyeti 80 TL olan parça 100 TL'ye satılırsa kâr 20 TL, marj %20, markup %25 olur; %25 marj isteniyorsa 80 / 0,75 = 106,67 TL istenir.
Müşteri 10.000 adet braket için teklif istiyor. Maliyet hesabı birim başına 80 TL çıktı, satış müdürü "yüzde 25 koyalım" diyor. Yüzde 25 neyin yüzdesi? Maliyete eklenirse fiyat 100 TL olur ve satışın yüzde 20'si kâr kalır; satış fiyatının yüzde 25'i kâr olsun isteniyorsa fiyat 106,67 TL olmalıdır. Aradaki 6,67 TL, 10.000 adette 66.700 TL eder. Yukarıdaki araç iki yönde de çalışır: maliyet ve fiyattan marjı bulur ya da hedef marjdan fiyatı hesaplar.
İçindekiler
- Kâr marjı nasıl hesaplanır?
- Kâr marjı ile maliyet üzerine kâr (markup) farkı nedir?
- Hedef marja göre satış fiyatı nasıl bulunur?
- Marj hesabında hangi maliyet kullanılmalı?
- İskonto kâr marjını ne kadar düşürür?
- Brüt kâr muhasebede nerede görünür?
- Kâr marjı hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- PakERP One'da kâr marjı nerede görünür?
- Sık sorulan sorular
Kâr marjı nasıl hesaplanır?
Brüt kâr marjı, satış fiyatından maliyet düşüldükten sonra kalan tutarın satış fiyatına oranıdır: (satış − maliyet) / satış. Maliyeti 80 TL, satış fiyatı 100 TL olan bir parçada kâr 20 TL, marj %20'dir. Yani satılan her 100 liranın 20 lirası kâr olarak kalır.
Hesaba giren iki rakam da KDV hariç olmalıdır. KDV satıcının geliri değildir; KDV dahil fiyatla hesaplanan marj kârı olduğundan yüksek gösterir. Aynı şekilde maliyet de alış faturalarının KDV hariç tutarlarından kurulur.
Kâr marjı ile maliyet üzerine kâr (markup) farkı nedir?
Marj kârı satış fiyatına, markup ise maliyete böler. Aynı kâr tutarı için markup her zaman marjdan büyüktür, çünkü maliyet satış fiyatından küçüktür. Fiyat listesi hazırlayan biri maliyete yüzde ekler (markup), yönetim raporu okuyan biri satışın yüzdesine bakar (marj); iki taraf aynı "yüzde 25" ile farklı şeyler kastedebilir.
| Maliyet üzerine kâr (markup) | Karşılık gelen marj | 80 TL maliyette satış fiyatı |
|---|---|---|
| %10 | %9,09 | 88,00 TL |
| %20 | %16,67 | 96,00 TL |
| %25 | %20,00 | 100,00 TL |
| %33,33 | %25,00 | 106,67 TL |
| %50 | %33,33 | 120,00 TL |
| %100 | %50,00 | 160,00 TL |
Çevirme formülü: marj = markup / (100 + markup), markup = marj / (100 − marj). Marj hiçbir zaman %100'e ulaşamaz; markup ise sınırsızdır.
Hedef marja göre satış fiyatı nasıl bulunur?
Maliyet, bire tamamlanan marj oranına bölünür: satış fiyatı = maliyet / (1 − marj). %25 marj isteniyorsa maliyet 0,75'e bölünür. Maliyeti 1,25 ile çarpmak %25 marj değil %25 markup verir ve marj %20'de kalır.
Örnek olarak bir kasa üreticisi birim maliyeti 75 TL olan ürün için %25 brüt marj hedefliyor:
- Bölen: 1 − 0,25 = 0,75.
- KDV hariç satış fiyatı: 75 / 0,75 = 100,00 TL.
- Kontrol: kâr 100 − 75 = 25 TL, marj 25 / 100 = %25.
- Markup karşılığı: 25 / 75 = %33,33.
- KDV dahil fiyat, örnek %20 oranla: 100 × 1,20 = 120,00 TL.
Teklifte yuvarlama yapılacaksa yukarı yuvarlamak marjı korur. Araç fiyatı kuruşa yuvarlar ve marjı yuvarlanmış fiyattan yeniden hesaplar; böylece faturada göreceğiniz marjı görürsünüz.
Marj hesabında hangi maliyet kullanılmalı?
Brüt marj için ürünün kendi maliyeti kullanılır: direkt malzeme (sac, rulo, vida), direkt işçilik, pres ya da tezgah saatinden gelen genel üretim gideri payı, fason kaplama ve ısıl işlem bedeli, ambalaj. Nakliye, müşteriye özel kalıp payı ve geç ödemenin finansman yükü genellikle müşteri karlılığı hesabında ayrıca düşülür.
Maliyet eski kalırsa marj kâğıt üzerinde kalır. Sac fiyatı değiştiğinde ya da fire oranı yükseldiğinde birim maliyet yeniden hesaplanmalıdır. Maliyetin nasıl kurulduğu için ürün maliyeti hesaplama, müşteri bazında bakmak için müşteri bazlı karlılık yazılarına bakabilirsiniz. Sabit giderleri hangi adette karşıladığınızı görmek için başabaş noktası hesaplama aracı işe yarar.
İskonto kâr marjını ne kadar düşürür?
İskonto fiyatı düşürür ama maliyeti değiştirmez; bu yüzden kârı, fiyattan çok daha hızlı eritir. Maliyeti 80 TL, liste fiyatı 100 TL olan parçada iskonto arttıkça tablo şöyle değişir (rakamlar örnektir):
| İskonto | Net fiyat | Birim kâr | Marj |
|---|---|---|---|
| %0 | 100,00 TL | 20,00 TL | %20,00 |
| %5 | 95,00 TL | 15,00 TL | %15,79 |
| %10 | 90,00 TL | 10,00 TL | %11,11 |
| %15 | 85,00 TL | 5,00 TL | %5,88 |
Yüzde 5'lik iskonto, kârın dörtte birini götürür. Zincir iskontonun net fiyatı için iskonto hesaplama aracını kullanıp çıkan net fiyatı bu araca satış fiyatı olarak girebilirsiniz.
Brüt kâr muhasebede nerede görünür?
Satış 600 Yurt İçi Satışlar hesabına, satılan malın maliyeti 620 Satılan Mamuller Maliyeti hesabına yazılır; gelir tablosunda ikisinin farkı brüt satış kârıdır. Örnek: 1.000 adet parça 100 TL'den satılmış, birim maliyet 80 TL, KDV örnek oran %20.
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 120 Alıcılar | 120.000,00 | |
| 600 Yurt İçi Satışlar | 100.000,00 | |
| 391 Hesaplanan KDV | 20.000,00 | |
| 620 Satılan Mamuller Maliyeti | 80.000,00 | |
| 152 Mamuller | 80.000,00 | |
| Toplam | 200.000,00 | 200.000,00 |
İlk üç satır satış faturasının, son iki satır maliyetin kaydıdır. 600 ile 620 arasındaki 20.000 TL brüt satış kârıdır ve 100.000 TL satışa oranı, araçtaki %20 marjla aynıdır. Satılan mamul maliyetinin dönem sonu hesabı için satılan mamul maliyeti yazısına bakabilirsiniz.
Kâr marjı hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- Markup ile marjı karıştırmak: Maliyete %25 eklemek %25 marj vermez, %20 verir.
- KDV dahil fiyatla hesaplamak: KDV gelir değildir; marj KDV hariç tutarlarla hesaplanır.
- Eski maliyetle teklif vermek: Sac ve kaplama fiyatı değiştiğinde birim maliyet güncellenmeden verilen teklif zararla sonuçlanabilir.
- Fireyi unutmak: Pres ve kesimdeki fire, hurda satışından gelen tutar düşülerek maliyete eklenir.
- Dövizli maliyeti eski kurla çevirmek: Euro ile alınan hammaddenin maliyeti, teklif günündeki kurla yeniden hesaplanır.
- Ortalama marjı basit ortalamayla almak: Ürünlerin marj yüzdelerini toplayıp bölmek yanlıştır; toplam kâr toplam ciroya bölünür.
PakERP One'da kâr marjı nerede görünür?
PakERP One maliyeti üretimden ve alıştan kurar, satış satırının marjını raporlarda gösterir. Hedef marjdan fiyat önerisi yapan ayrı bir ekran yoktur; bu araçla bulduğunuz fiyatı kartlara ve listelere yazarsınız.
- 8150 Standart Maliyet Hesaplama: ürün ağacı ve operasyonlardan birim maliyeti hesaplar; 8151 Fiili Üretim Maliyeti gerçekleşeni verir.
- 140 Fatura Satırı Kâr Marjı: her fatura satırında birim satış fiyatı, birim maliyet, birim kâr ve kâr yüzdesi; düşük ve eksi marjlı satırlar işaretlidir.
- 134 Satış Karlılık Raporu ve 137 Satış Elemanı Kâr-Zarar Raporu: ciro, maliyet, kâr ve marj; ürün, müşteri ya da satış elemanı bazında.
- 306 Stok Raporları: "Stok Fiyat Listesi Karşılaştırma" kart alış ve satış fiyatlarını, maliyeti ve marjı yan yana listeler.
- 311 Toplu Fiyat Güncelleme: hedef alan Satış Fiyatı 1, kaynak Standart Maliyet ve yöntem yüzde seçilirse fiyatlar maliyet üzerine kâr (markup) ile kurulur. Marj hedefliyorsanız yüzdeyi markup'a çevirin: %20 marj için %25 girilir.
- 105 Satış Fiyat Listeleri: müşteriye ya da gruba özel fiyatlar.
Program ve bulut sunucu ücretsizdir; ayrıntı için satış modülüne bakabilirsiniz.