Ücretsiz bir ERP ile cari ve vade takibi üç adımda kurulur: cari kartlar vergi numarası, vade günü ve para birimiyle eksiksiz açılır; açılış bakiyeleri toplam tutar olarak değil açık fatura bazında girilir; ardından her hafta aynı gün vadesi geçenler listesi, tahsilat telefonları ve ödeme listesi rutini işletilir. Program vadeyi fatura tarihinden kendisi hesaplar, iş disiplini firmada kalır.
Müşteriniz bugün arayıp "size borcumuz tam olarak ne, hangi faturalar açık?" diye sorsa cevabı kaç dakikada verirsiniz? Ön muhasebe programında bakiye hazırdır; ama hangi faturanın açık kaldığını bulmak için ekstreyi yazdırıp kalemle eşleştirmek gerekir. Excel'de tutuluyorsa cevap, dosyayı en son kimin güncellediğine bağlıdır.
Cari hesap takibinin mantığını, FIFO kapamayı ve dövizli caride kur farkını cari hesap takibi rehberimizde ayrıntısıyla anlattık. Bu yazı işin uygulama tarafına bakıyor: ücretsiz ERP programına geçerken cariler nasıl açılır, eski bakiyeler nasıl taşınır, vade takibi hangi haftalık rutinle yürür.
Tam boyutİçindekiler
- Cari takibi için neden ERP, ön muhasebe yetmez mi?
- Cari kart açarken hangi alanlar boş kalmamalı?
- Eski programdan açılış bakiyesi nasıl taşınır?
- Vade tarihi nasıl hesaplanır, hangi tarihten sayılır?
- Vade takibi için haftalık rutin nasıl olmalı?
- Risk limiti sevkiyatı nasıl etkiler?
- Cari mutabakat ne zaman ve nasıl yapılır?
- PakERP One'da cari hesap ve vade takibi
- Sık sorulan sorular
Cari takibi için neden ERP, ön muhasebe yetmez mi?
Yalnız alıp satan bir firma için ön muhasebe programı çoğu zaman yeter. Üretim yapan firmada ise cari hesap, sevkiyattan, fasondan ve satınalmadan beslenir; bakiyenin arkasında irsaliye, sipariş ve iade vardır. Bu belgeler ayrı yerde durduğunda cari rakamı doğru olsa bile nedenini göstermek zorlaşır.
Bir ERP'de fatura irsaliyeden, irsaliye siparişten doğar. Müşteri "bu faturayı tanımıyoruz" dediğinde irsaliyeye, oradan da sevk edilen lota inmek bir tık sürer. Lisans ücreti olmayan bir ERP ile bu bağı kurmak, ön muhasebeye ayrıca üretim programı eklemekten daha az iş çıkarır; çünkü veri tek yerde tutulur. Seçim yaparken bakılacak ölçütler için ücretsiz ERP seçim rehberine göz atabilirsiniz.
Cari kart açarken hangi alanlar boş kalmamalı?
Vade takibi kartta başlar: vade günü ya da ödeme şekli boş olan carinin faturası vadesiz doğar ve hiçbir listede "gecikmiş" görünmez. Geçişte en çok zaman kaybettiren iş de eksik kartları sonradan tamamlamaktır.
| Alan | Neden gerekli | Boş kalırsa |
|---|---|---|
| Vergi numarası | e-Fatura, mükellef sorgusu, mutabakat | Aynı firmaya iki kart açılır |
| Vade günü / ödeme şekli | Faturaya vadenin kendiliğinden gelmesi | Fatura vadesiz, gecikme hesaplanmaz |
| Para birimi | Euro müşteriye doğru para biriminde fatura | Kur farkı karmaşası |
| Risk limiti | Açık bakiye aşınca sevkte uyarı | Borcu büyüyen müşteriye mal gitmeye devam eder |
| Ekstre e-posta adresi | Ekstrenin doğru kişiye gitmesi | Ekstre satınalmacıda kalır, muhasebeye ulaşmaz |
| Muhasebe hesabı | 120/320 altında firmaya özel alt hesap | Ay sonu elle eşleştirme |
Hem müşteri hem tedarikçi olan firmalar (örneğin hem sac aldığınız hem hurda sattığınız bir servis merkezi) için tek kart açın. İki kartta bölünen bakiye, mahsuplaşmayı unutturur.
Fasoncular için kartta ayrıca bir işaret tutmak işe yarar. Kaplamacıya, ısıl işlemciye giden malın cari tarafında yalnız işçilik faturası vardır; malın kendisi stokta izlenir. Bu ayrım kartta yapılmazsa fasoncunun ekstresinde mal bedeliyle işçilik bedeli karışabilir ve ay sonunda "bu tutar ne?" sorusu uzun sürer.
Geçişte açılış bakiyelerini tek satır olarak giren firmalar, ilk yaşlandırma raporunda bütün alacağı "vadesi gelmemiş" ya da tamamını "gecikmiş" görür. Açık faturaları tek tek girmek bir iki gün daha sürer, ama ilk haftadan itibaren tahsilat listesi gerçek olur.
Eski programdan açılış bakiyesi nasıl taşınır?
En sağlıklı yol, açılış bakiyesini tek toplam olarak değil, açık faturalar olarak girmektir. "Müşteri A: 740.000 TL borçlu" diye tek satır girerseniz program bakiyeyi bilir ama vadesini bilmez; ilk ay yaşlandırma raporu anlamsız çıkar.
- Geçiş tarihini seçin; ay başı en temiz olanıdır.
- Eski programdan her carinin açık kalemlerini alın: belge no, tarih, vade, kalan tutar, para birimi.
- Kısmen ödenmiş faturayı kalan tutarıyla girin, ilk tutarıyla değil.
- Portföydeki çekleri ayrıca taşıyın; cari bakiyeye karıştırmayın.
- Toplamı eski programın geçiş günkü bakiyesiyle cari cari karşılaştırın. Fark sıfır olmadan canlı kullanıma geçmeyin.
Dövizli carilerde açık faturayı hem döviz tutarıyla hem ilk kaydedildiği TL karşılığıyla taşımak, sonradan kur farkı hesabının doğru çıkması için gereklidir. Genel geçiş sırası için ERP geçiş rehberine bakın.
Vade tarihi nasıl hesaplanır, hangi tarihten sayılır?
Vade, fatura tarihine carinin ödeme koşulundaki gün sayısı eklenerek bulunur. Kural basit görünür; sorun, sahadaki ödeme koşullarının çeşitliliğindedir.
- Düz gün: "fatura tarihinden itibaren 60 gün". En kolay hesaplanan koşuldur.
- Ay sonu artı gün: "fatura ayının sonundan itibaren 60 gün". Ayın 2'sinde de 28'inde de kesilen fatura aynı gün vadelenir. Otomotiv tarafında sık görülür.
- Belirli ödeme günleri: müşteri yalnız ayın 10'unda ve 25'inde ödeme yapıyorsa hesaplanan vade bir sonraki ödeme gününe kayar.
- Peşin ya da çekle: vade sıfır gündür ama ödeme çekle gelecekse çekin vadesi ayrıca izlenir.
İki tuzak vardır. Birincisi, fatura tarihi sonradan değiştirildiğinde vadenin eski tarihten kalmasıdır; ücretsiz ERP de olsa paket ERP de olsa programın vadeyi yeniden hesaplayıp hesaplamadığını deneyin. İkincisi, ay sonunda toplu kesilen faturalardır: ay boyunca yapılan sevkler tek faturada toplandığında vade irsaliye tarihinden değil fatura tarihinden işler. Müşteriyle anlaşma irsaliye tarihini esas alıyorsa bu yazılı olarak konuşulmalıdır.
Vade takibi için haftalık rutin nasıl olmalı?
Program vadeyi hesaplar ama telefonu açmaz. Takibin işe yaraması için her hafta aynı gün, aynı sırayla yapılan kısa bir rutin gerekir. Pazartesi sabahı bir saat çoğu firmaya yeter; ücretsiz ERP programı listeleri hazırlar, konuşmayı yapmak finans sorumlusuna kalır.
- Vadesi geçenler listesi: müşteri tarafı, gecikme tutarına göre azalan sırada. İlk on satır o haftanın telefon listesidir.
- Bugün ve bu hafta vadeli olanlar: henüz gecikmemiş ama bu hafta tahsil edilmesi gerekenler. Hatırlatma e-postası için doğru zaman.
- Risk limitini aşanlar: sevkiyatçıyla paylaşılır; limit aşan müşteriye sevk yöneticinin kararına bağlanır.
- Tedarikçi tarafı: cuma günü itibarıyla vadesi dolacak borçlar. Banka talimatı buna göre hazırlanır.
- Portföydeki çekler: bu hafta vadesi gelen müşteri çekleri ve ödenecek kendi çekleriniz.
Telefonla konuşurken toplam bakiyeyi değil, vadesi geçmiş faturaların numarasını ve tutarını söyleyin. "Mart ayının iki faturası, toplam 212.000 TL" demek, "borcunuz 900 bin" demekten daha çabuk sonuç verir; çünkü karşı taraf faturayı kendi sisteminde bulabilir.
Risk limiti sevkiyatı nasıl etkiler?
Risk limiti, bir müşteriye açık tutabileceğiniz en yüksek alacaktır. Açık bakiyeye, portföydeki henüz tahsil edilmemiş çekleri ve faturalanmamış irsaliyeleri de eklemek gerekir; yoksa risk olduğundan küçük görünür.
Üretim firmasında limitin asıl işi sevk anında ortaya çıkar. Mal paletlenmiş, araç kapıda beklerken muhasebenin "bu müşteriye mal gitmesin" demesi kimsenin işine gelmez. Uyarı irsaliye kesilirken ekranda çıkarsa karar erken verilir: ya tahsilat istenir ya yönetici onayıyla sevk yapılır. Limitler yılda bir, müşterinin ödeme geçmişine bakılarak güncellenmelidir. Yeni müşteride düşük başlayıp düzenli ödemeyle artırmak, ilk büyük siparişte açıkta kalacak alacağı sınırlar.
Cari mutabakat ne zaman ve nasıl yapılır?
Mutabakat en azından yıl sonunda yapılır; büyük müşterilerle çeyrek sonlarında yapmak farkları küçükken yakalar. Karşı tarafa tarih itibarıyla bakiye ve açık kalem listesi gönderilir, onay ya da itiraz istenir.
Farkların kaynağı genellikle aynıdır: karşı tarafa ulaşmamış bir fatura, sizde işlenmemiş bir iade, yanlış tarihle girilmiş bir havale ya da kur farkı faturası. Açık kalem bazında gönderilen mutabakat mektubu, farkın hangi belgede olduğunu hemen gösterir. Yalnız bakiye gönderilen mektupta fark bulunur ama nereden geldiği aranır.
Mutabakatta bulunan her fark aynı gün bir belgeyle kapatılmalıdır: eksik fatura işlenir, yanlış cariye yazılan tahsilat virmanla doğru cariye aktarılır. Ücretsiz ERP'de de paket programda da elle bir "düzeltme kaydı" girmek kolaydır; ama o kayıt bir yıl sonra kimsenin açıklayamadığı bir satıra dönüşür.
PakERP One'da cari hesap ve vade takibi
PakERP One üretim firmaları için ücretsiz bir ERP programıdır; masaüstü program ve bulut sunucu ücretsizdir, kullanıcı ya da belge sınırı yoktur. Cari hareketler elle yazılmaz, onaylanan belgeden doğar.
- 801 Cari Kartlar: vergi numarası, vade günü ya da ödeme şekli, para birimi, e-posta adresleri ve muhasebe hesabı.
- 802 Cari Ekstre: ödemeler FIFO ile en eski açık kalemi kapatır; her satırda kalan tutar ve gecikme günü görünür, vadesi geçen satır kırmızı, bugün vadeli satır sarıdır.
- 803 Yaşlandırma: bütün cariler için gün kovaları; satıra çift tıklayınca ekstre açılır.
- 808 Tarihli Ödeme Listesi: seçilen tarih itibarıyla vadesi dolmuş borçlar, istenirse cari başına tek satır toplamla.
- 851 Cari Konsol: bakiye, risk, açık siparişler, faturalanmamış irsaliyeler ve portföydeki çekler tek ekranda.
- 855 Tahsilat / 856 Tediye: onayla cari, kasa ya da banka ve muhasebe kaydı birlikte işlenir.
Ekstrede sağ tık "Kaynağa Git" satırın belgesini açar. Bütün listeler "Raporlar ▾" menüsünden PDF ve Excel alınır. Modülün tamamı için Finans modülü sayfasına bakın.
Konuyla ilgili: Cari Mutabakat Nasıl Yapılır? Mektup ve Fark Bulma, Sipariş Avansı Nasıl Takip Edilir? Faturayla Kapatma, Tahsilat Takibi Nasıl Yapılır? Vade ve Hatırlatma Planı, Müşteri Kredi Limiti ve Risk Takibi Nasıl Yapılır?.
Cari hesap, kasa, banka, çek senet ve mizan takibi
Cari konsol, yürüyen bakiyeli ekstre, tek fişte tahsilat, çek ve senet portföyü, kasa ve banka hareketleri, mizan ve 152 hazır rapor.

Diğer videolar: PakERP One YouTube kanalı