1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Ücretsiz ERP ile Çek ve Senet Takibi
Ücretsiz ERP Rehberi · Finans

Ücretsiz ERP ile Çek ve Senet Takibi: Defterden Programa Geçiş

PakERP One Ekibi 7 dk okuma
Kısa cevap

Ücretsiz bir ERP ile çek ve senet takibi, her kıymetli evrakın bir kart olarak açılması ve portföy, tahsil, ciro, karşılıksız gibi her durum değişikliğinin programda bir hareketle yapılmasıdır. Geçişte eldeki portföy durumuyla birlikte aktarılır, çek numarası, banka, keşideci ve vade zorunlu tutulur. Cari, kasa ya da banka ve muhasebe kaydı aynı işlemde yazılırsa defter ile kasa birbirinden kopmaz.

Çek ve senet takibi, firmanın elindeki ve verdiği kıymetli evrakın her an nerede, kimde, hangi vadede ve hangi durumda olduğunu bilmesidir. Pek çok üretim firmasında bu bilgi hâlâ bir çek defterinde ya da muhasebecinin Excel dosyasında durur. Defter tutan kişi izne çıktığında portföy de onunla birlikte izne çıkar.

Çekin yaşam döngüsünü, muhasebe hesaplarını ve nakit planını çek ve senet takibi rehberimizde anlattık. Bu yazının konusu farklı: defterdeki portföyü ücretsiz ERP programına nasıl taşırsınız, kayıtta hangi bilgi eksik kalmamalı, kime hangi yetki verilir ve portföyün riskini nasıl okursunuz.

Müşteri çekleri (810): Portföy, bankada tahsilde, ciro edilen ve teminattaki çekler vade ve durumuyla.Tam boyut
Müşteri çekleri (810) · Portföy, bankada tahsilde, ciro edilen ve teminattaki çekler vade ve durumuyla.

Çek defteri ya da Excel neden yetmez?

Defter, çekin geldiği günü iyi kaydeder; sonrasını kaydetmekte zorlanır. Çek bankaya tahsile verildiğinde, bir tedarikçiye ciro edildiğinde ya da karşılıksız döndüğünde defterde bir satır daha açılır, ama o satır cari hesaba ve muhasebeye ayrıca işlenmelidir. Üç ayrı yerde yapılan kayıttan biri unutulduğunda portföy, cari ve banka birbirini tutmaz.

Excel'de de aynı sorun vardır, üstüne bir de sürüm sorunu eklenir: masaüstündeki dosya ile paylaşılan klasördeki dosya farklı olabilir. Programın farkı, bir hareketin tek işlemde her yere yazılmasıdır. Ciro dediğinizde çek portföyden çıkar, tedarikçinin borcu kapanır, muhasebe fişi oluşur. Bir yeri eksik kalan hareket kaydedilmez.

Bir çek kaydında hangi bilgiler zorunlu olmalı?

Çek numarası, banka ve şube, keşideci, vade, tutar ve para birimi olmadan çek kaydedilmemelidir. Bu altı bilgi, çek kaybolduğunda, karşılıksız çıktığında ya da bir tedarikçi "ciro ettiğiniz çek döndü" dediğinde çeki bulmanın tek yoludur.

BilgiNe işe yarar
Çek no ve banka/şubeÇeki tekil olarak tanımlar; aynı müşteriden gelen benzer tutarlı çekleri ayırır
KeşideciÇeki yazan kişi ya da firma; müşteri kendi çekini değil, kendi müşterisinin çekini vermiş olabilir
Keşide yeriBankaya ibraz süresinin hesabında kullanılır
VadeNakit planı ve tahsile verme günü
Tutar ve para birimiDöviz çekte tahsil günündeki kur farkı ayrıca izlenir
Veren cariKarşılıksız dönüşte borcun kime yazılacağı

Karekodlu çeklerde karekod okutularak çekin bilgileri doğrulanabilir. Programa girerken çekin fotoğrafını ya da taramasını karta eklemek, kasadaki fiziksel çekle kaydın aynı olduğunu sonradan göstermeyi kolaylaştırır.

Sahadan not

Ciro edilen çeklerin programda "portföyde" kalması sık görülen bir durumdur: çek fiziksel olarak tedarikçiye verilir, hareket girilmez. Nakit planı bu çeki gelecek para sayar ve tedarikçinin cari hesabı açık görünür. Ayda bir yapılan kasa sayımı bu farkı ortaya çıkarır.

Mevcut portföy programa nasıl aktarılır?

Geçiş günü kasadaki, bankadaki ve ciro edilmiş durumdaki bütün çekler bugünkü durumlarıyla aktarılır. Geçmiş hareketlerin tamamını taşımak gerekmez; ama her çekin bugün nerede olduğu kesin olmalıdır.

  1. Kasayı fiziksel olarak sayın ve her çeki listeye yazın. Listede olup kasada olmayan çek, ya bankadadır ya ciro edilmiştir.
  2. Bankalardan tahsildeki ve teminattaki çeklerin dökümünü isteyin.
  3. Ciro edilmiş ama vadesi henüz gelmemiş çekleri ayrı listeleyin; karşılıksız dönerse sorumluluğunuz sürdüğü için bunlar da takipte kalmalıdır.
  4. Kendi yazdığınız, vadesi gelmemiş çekleri banka bazında çıkarın.
  5. Her çeki programa bugünkü durumuyla girin ve toplamları defterle, banka dökümüyle karşılaştırın.

Cari bakiyeleri taşırken çekleri ayrı tutmak gerekir. Müşteri çeki verdiğinde cari kapanmıştır; açılış bakiyesine çek tutarını tekrar eklerseniz alacak iki kez sayılır. Cari tarafındaki açılış işlemleri için ücretsiz ERP ile cari takip yazısına bakabilirsiniz.

Çek hareketlerini kim yapmalı?

Çeki kaydeden, ciro eden ve karşılıksız işleyen kişiler aynı yetkiyle çalışmamalıdır. Küçük firmada bu üç iş tek kişide toplanabilir; o durumda yöneticinin haftalık portföy raporunu imzalaması bir denetim adımı olarak yeterlidir.

  • Kayıt: tahsilat yapan finans çalışanı. Çeki aldığı gün kaydeder.
  • Ciro ve bankaya verme: finans sorumlusu. Hangi çekin hangi tedarikçiye gideceği nakit planına bağlı bir karardır.
  • Karşılıksız, protesto, iade: finans sorumlusu ya da yönetici. Cariyi yeniden borçlandıran hareketler geri alınması zor hareketlerdir.
  • Görüntüleme: satış yöneticisi portföyü görebilir ama hareket yapamaz; müşteriyle konuşurken hangi çekin bankada olduğunu bilmesi yeter.

Ücretsiz ERP programı seçerken yetkinin yalnız ekran bazında mı yoksa işlem bazında mı verildiğine bakın. "Çek ekranını açabilir ama karşılıksız işleyemez" ayrımını yapamayan bir program, bu dağılımı kağıt üzerinde bırakır.

Portföyün riski nasıl okunur?

Portföyün toplam tutarı, riskin yalnız bir kısmını söyler. Asıl bakılacak şey yoğunlaşmadır: aynı keşidecinin, aynı bankanın ya da aynı haftanın çekleri toplamın ne kadarını oluşturuyor?

Bir müşterinin kendi çekleri yerine sürekli başkalarının çeklerini vermesi, o müşterinin nakit durumu hakkında bir işarettir. Keşideci bilgisi kayıtta varsa bu durum raporda görünür. Aynı keşidecinin çekleri birkaç farklı müşteriden geliyorsa, o keşidecide yaşanacak bir sorun birden fazla cariyi etkiler.

Vade yoğunlaşması da nakit tarafının riskidir. Portföyün yarısı ayın son haftasında vadeleniyorsa ilk üç hafta sıkışık geçer. Ciro edilecek çek seçilirken vadesi en uzak olanı değil, nakit planındaki boşluğu kapatan çeki vermek gerekir.

Geçmişte karşılıksız ya da iade çek vermiş bir müşterinin yeni çeklerini nakit planında tam tutarla saymamak daha temkinli bir yoldur. Bu çekler ayrı bir satırda, "beklenen ama garanti olmayan" para olarak gösterilir.

Döviz çek ve senette ne değişir?

Euro ya da dolar çekte takip aynıdır, değerleme farklıdır. Çek alındığı gün cariye o günün kuruyla işlenir; tahsil edildiği gün bankaya başka bir kurla girer. Aradaki fark kur farkıdır ve ne müşteriden istenecek bir alacak ne de ona iade edilecek bir borçtur.

Bu yüzden döviz çekte kayıt döviz tutarını esas almalı, TL karşılığı her zaman ikincil kalmalıdır. Portföy raporu döviz çekleri TL'ye çevirip toplamla karıştırıyorsa hangi kurun kullanıldığını raporda görmek gerekir. Kur farkının dönem sonunda nasıl kapatılacağı mali müşavirin kararıdır; programın işi farkı ayrı ve görünür tutmaktır.

Ücretsiz ERP'nin çek modülünde nelere bakılmalı?

Ücretsiz ERP ya da paket program, çek tarafında aynı sorularla sınanabilir. Deneme hesabında birkaç sahte çekle aşağıdaki adımları yapmak yarım saat sürer:

  1. Müşteri çeki girin; cari ekstrede alacak olarak göründü mü?
  2. Çeki bir tedarikçiye ciro edin; tedarikçinin ekstresinde borç kapandı mı, çek kaydında ciro edilen firma yazıyor mu?
  3. Ciro edilen çeki karşılıksız işleyin; hem müşterinin hem tedarikçinin cari hesabı doğru yönde düzeldi mi?
  4. Portföydeki bir çeki bankaya tahsile verin, sonra tahsil edin; banka hareketi oluştu mu?
  5. Her adımdan sonra muhasebe fişi kendiliğinden kesildi mi, yoksa ayrıca mı girilmesi gerekiyor?
  6. Portföy raporunu vadeye ve bankaya göre Excel'e alabiliyor musunuz?

Bu altı adımı hatasız geçen bir program, günlük çek işini taşır. Birinde elle düzeltme gerekiyorsa o düzeltme her ay tekrarlanacak demektir.

Haftalık çek kontrolünde neye bakılır?

Her hafta aynı gün yapılan kısa bir kontrol, çek takibini sürprizsiz tutar. Pazartesi sabahı için bir liste:

  • Bu hafta vadesi gelen müşteri çekleri bankaya verildi mi?
  • Bankada tahsilde görünen ve vadesi geçmiş bir çek var mı? Varsa bankadan durum sorulur.
  • Bu hafta ödenecek kendi çeklerimiz için ilgili banka hesabında yeterli bakiye var mı?
  • Kasadaki çek sayısı, programdaki "portföyde" sayısıyla aynı mı?
  • Karşılıksız ya da protestolu evrakta hukuki takip hangi aşamada?

Kasadaki çekleri ayda bir fiziksel olarak saymak, programla kasa arasındaki farkı küçükken yakalar. Kayıtta olup kasada olmayan bir çek genellikle ciro hareketi girilmemiş bir çektir.

PakERP One'da çek ve senet takibi

PakERP One'da çek ve senet cari hesabın parçasıdır; her hareket çekin durumunu, ilgili cariyi ve muhasebe fişini aynı işlemde günceller. Program ve bulut sunucu ücretsizdir.

  1. 810 Müşteri Çekleri: her çek bir kart olarak açılır: cari, keşideci, banka, hesap no, vade, tutar, para birimi. Kayıtta müşteri carisi alacaklanır, çek "Portföyde" durumuna geçer.
  2. Hareket Yap: program yalnız çekin bugünkü durumunda anlamlı olan hareketleri sunar: ciro, bankaya tahsile verme, tahsil, teminata verme, portföye geri alma, iade, karşılıksız. Ciro edilmiş bir çek, portföye geri alınmadan tahsil edilemez.
  3. 814 Çek/Senet Hareketleri bir çekin bütün geçmişini, 815 Portföy Raporu duruma, bankaya ve vadeye göre dökümü verir.
  4. 855 Tahsilat Fişi: havale, nakit ve çek aynı fişte girilebilir.
  5. 851 Cari Konsol carinin portföydeki çeklerini bakiyesiyle birlikte gösterir; 802 Cari Ekstre çek hareketlerini belgesiyle listeler.
  6. 14 Roller: ekran ve işlem bazında yetki; yetki denetimi sunucuda yapılır.

Sol paneldeki "Bugün" kutusu o gün vadesi gelen çek ve senetleri yetkili kullanıcıya gösterir. Ekranların tamamı Finans modülü sayfasında, kullanım adımları Finans kılavuzunda.

Konuyla ilgili: Reeskont Nedir? Alacak ve Borç Senedi Reeskontu, Şüpheli Alacak Karşılığı Nasıl Ayrılır? 128 ve 129, Ortalama Vade Hesaplama: Çek ve Fatura Ortalama Vadesi.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

Çek takibi için ücretsiz program var mı?
Var. Ön muhasebe programlarının bir kısmı ve ücretsiz ERP programları çek ve senet portföyü tutar. Seçerken ciro, tahsil ve karşılıksız hareketlerinin cari ve muhasebe kaydını aynı işlemde yapıp yapmadığına bakın.
Ciro edilen çek programda nasıl izlenir?
Çek ciro hareketiyle portföyden çıkar ve kaydında ciro edilen cari görünür. Vadesi gelene kadar takipte kalmalıdır; çünkü karşılıksız dönerse ciro eden firma da sorumludur ve tedarikçiye olan borç yeniden doğar.
Karşılıksız çek cari hesaba nasıl işlenir?
Çeki veren müşterinin cari hesabı çek tutarı kadar yeniden borçlandırılır ve çekin durumu karşılıksız olarak güncellenir. Çek ciro edilmişse tedarikçiye olan borç da geri doğar. Muhasebe tarafındaki kayıt şekli mali müşavirle belirlenmelidir.
Excel'deki çek listesini ERP'ye aktarmak mümkün mü?
Evet, ama liste aktarılmadan önce kasa sayımı ve banka dökümleriyle doğrulanmalıdır. Her çek bugünkü durumuyla (portföyde, bankada, ciro edildi) girilir; eski hareketlerin tamamını taşımak gerekmez.
Senet takibi çek takibinden farklı mı yapılır?
Kayıt mantığı aynıdır: portföy, ciro, tahsil. Fark, senedin bankadan değil borçludan tahsil edilmesi ve ödenmediğinde karşılıksız yerine protesto yoluna gidilmesidir. Senetlerde borçlunun adres ve iletişim bilgisi de kayıtta tutulmalıdır.
PE
PakERP One EkibiÜcretsiz ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Ücretsiz ERP'yi kendi verinizle deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.