1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Teminat Mektubu Takibi
Üretim Rehberi · Yönetim

Teminat Mektubu Takibi Nasıl Yapılır? Alınan ve Verilen Teminatlar, Süre ve Komisyon

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

Teminat mektubu takibi, firmanın verdiği ve aldığı her mektubun tutarını, bankasını, lehdarını, son geçerlilik tarihini ve bağlı olduğu sözleşmeyi tek listede izlemektir. Mektup bir borç ya da alacak doğurmadığı için genellikle nazım hesaplarda kayıt altına alınır. Alınan mektubun süresi dolmadan uzatma ya da tazmin kararı verilmeli, verilen mektup iş bitince bankaya iade edilip komisyonu durdurulmalıdır.

Bir makine imalatçısı, iki yıl önce bir belediye ihalesi için kesin teminat mektubu vermiş. İş bitmiş, kabul yapılmış, son hakediş ödenmiş. Ama mektubun aslı hâlâ idarenin dosyasında duruyor ve banka her üç ayda bir komisyon kesmeye devam ediyor. Kimse fark etmemiş, çünkü komisyon banka ekstresinde küçük bir satırdır ve mektup kimsenin listesinde değildir.

Tersi de olur: tedarikçiye büyük bir avans ödenmiş, karşılığında avans teminat mektubu alınmış. Mal gecikmiş, mektubun süresi de bu arada dolmuş. Artık bankaya başvurmak için geç kalınmıştır. Teminat mektubu takibi bu iki kaybı önlemek içindir. Aşağıda alınan ve verilen mektupların kaydı, kartta tutulacak bilgiler, süre takvimi ve komisyon hesabı anlatılıyor.

Müşteri çekleri (810): Portföy, bankada tahsilde, ciro edilen ve teminattaki çekler vade ve durumuyla.Tam boyut
Müşteri çekleri (810) · Portföy, bankada tahsilde, ciro edilen ve teminattaki çekler vade ve durumuyla.

Teminat mektubu nedir, üretim firması ne zaman karşılaşır?

Teminat mektubu, bir bankanın, müşterisi yükümlülüğünü yerine getirmezse lehdara belirli bir tutara kadar ödeme yapacağını yazılı olarak taahhüt ettiği belgedir. Mektubu banka verir, ama riski mektubu isteyen firma taşır; banka ödeme yaparsa tutarı müşterisinden tahsil eder.

Üretim firmasında iki yönlü görülür:

  • Verilen mektuplar: kamu ihalelerinde geçici ve kesin teminat, müşteriden alınan büyük avansa karşılık avans teminat mektubu, gümrük işlemleri, bazı ana sanayi müşterilerinin istediği performans teminatı.
  • Alınan mektuplar: tedarikçiye ödenen avansa karşılık, açık hesap çalışan bayi ya da distribütörden kredi limitine karşılık, fasoncuya bırakılan kalıp ve aparatlara karşılık.

Kamu ihalelerinde teminatın türü, oranı ve iadesi Kamu İhale Kanunu ve ilgili yönetmeliklerle düzenlenir. Aşağıdaki tutarlar ve oranlar temsilidir; ihale dokümanı ve güncel mevzuat esas alınmalıdır.

Alınan ve verilen teminatlar muhasebede nasıl kaydedilir?

Teminat mektubu, verildiği anda firmanın varlığını ya da borcunu değiştirmez; yalnız bir taahhüttür. Bu yüzden genellikle bilanço hesaplarına değil, tek düzen hesap planının 9 grubundaki nazım hesaplara karşılıklı kayıtla yazılır. Mektup iade edildiğinde kayıt ters çevrilir. Nakit olarak verilen ya da alınan teminat ise gerçek bir para hareketidir ve bilanço hesabında izlenir.

Teminat türüNerede izlenir?Not
Verilen banka teminat mektubuNazım hesaplar (borçlu ve alacaklı karşılıklı)Banka komisyonu gider yazılır
Alınan banka teminat mektubuNazım hesaplar (karşılıklı)Asıl belge kasada saklanır
Verilen nakit teminat, depozito126 Verilen Depozito ve TeminatlarGerçek para çıkışı
Alınan nakit teminat, depozito326 Alınan Depozito ve Teminatlarİade edilecek borç
Teminat olarak verilen müşteri çekiÇek portföyünde "teminatta" durumuÇek bankaya ya da lehdara teminat olarak verilir, portföyden çıkmaz

Nazım hesaplarda hangi alt hesapların açılacağı firmaya göre değişir; düzeni mali müşavirle bir kez kurup her mektupta aynı uygulayın. Çeklerin teminat olarak kullanımı için çek senet takibi yazısına bakabilirsiniz.

Sahadan not

Teminat mektubu listesi çoğu firmada tek bir kişinin Excel dosyasında yaşar ve o kişi izne çıktığında takip durur. Listeyi ortak bir yerde tutmak ve haftalık finans toplantısının sabit gündem maddesi yapmak, süre kaçırma riskini kişiye bağlı olmaktan çıkarır.

Teminat mektubu kaydında hangi bilgiler olmalı?

Kayıt, mektubun aslına bakmadan tüm soruları cevaplayacak kadar eksiksiz olmalıdır. Takip listesinde her mektup için şu alanlar tutulur:

  • Mektup numarası, düzenleyen banka ve şube
  • Yön: verilen ya da alınan
  • Lehdar (mektubun lehine düzenlendiği taraf) ve muhatap
  • Tutar ve para birimi
  • Türü: geçici, kesin, avans, ödeme, performans
  • Düzenleme tarihi ve son geçerlilik tarihi; süresizse bu açıkça yazılır
  • Bağlı olduğu sözleşme, ihale, sipariş ya da avans ödemesi
  • Komisyon oranı ve tahsil dönemi (verilen mektuplar için)
  • İade şartı: hangi olay gerçekleşince mektup geri istenecek
  • Asıl belgenin fiziki yeri (kasa, dosya numarası) ve sorumlu kişi
  • Durum: geçerli, uzatma istendi, iade edildi, tazmin edildi

"Bağlı olduğu iş" alanı en çok boş bırakılan alandır ve en önemlisidir. Mektubun iadesini tetikleyen olay o işin bitmesidir; bağlantı yoksa iş bittiğinde kimse mektubu hatırlamaz.

Alınan teminat mektubunda nelere bakılır?

Alınan mektup, kasaya konmadan önce sözleşmeyle karşılaştırılır. Mektup metnindeki küçük bir eksik, ihtiyaç anında bankanın ödeme yapmamasına yol açabilir.

  • Lehdar unvanı: firmanızın tam ticari unvanı ve vergi numarası doğru mu?
  • Tutar ve para birimi: sözleşmedeki avans ya da teminat tutarıyla aynı mı? Euro avansa karşılık TL mektup alındıysa kur yükseldiğinde teminat yetersiz kalır.
  • Süre: son geçerlilik tarihi bağlı işin planlanan bitişinden sonra mı? Teslim gecikmesine pay bırakılmış mı?
  • Ödeme şartı: mektup, lehdarın ilk yazılı talebinde ödeme taahhüdü mü içeriyor, yoksa ek belge ve şartlara mı bağlanmış? Şartlar arttıkça tazmin zorlaşır.
  • Doğruluk teyidi: mektubun gerçekten bankadan çıktığı, düzenleyen şubeden yazılı ya da bankanın sunduğu teyit yöntemiyle kontrol edilir.

Bu kontrolü satınalma ya da satış değil, finans yapmalıdır; mektup metnini okumak bir hukuk ve finans işidir. Şüpheli bir ifade varsa mektup kabul edilmeden önce düzeltilmiş hali istenir.

Süre takibi nasıl yapılır?

Süre takibi, son geçerlilik tarihinden geriye doğru kurulan bir uyarı takvimiyle yapılır. Alınan mektupta amaç süreyi kaçırmamak, verilen mektupta amaç iş biter bitmez mektubu geri almaktır.

  1. Listeyi son geçerlilik tarihine göre sıralayın. Haftalık toplantıda önümüzdeki 60 günde süresi dolacak mektuplar okunur.
  2. 60 gün kala: alınan mektupta bağlı işin durumuna bakılır. Teslim gecikecekse karşı taraftan süre uzatımı istenir.
  3. 30 gün kala: uzatılmış mektup gelmediyse yazılı ihtar gönderilir. Uzatma gelmeyecekse tazmin seçeneği hukukçuyla değerlendirilir.
  4. Süre dolmadan: tazmin gerekiyorsa talep, mektupta yazan şartlara uygun biçimde ve süre içinde bankaya ulaştırılır. Süre geçtikten sonra yapılan talep çoğu zaman sonuç vermez.
  5. İş bittiğinde: verilen mektubun aslı lehdardan geri istenir ya da lehdarın serbest bırakma yazısı alınır, bankaya iade edilir ve komisyonun durduğu banka ekstresinden kontrol edilir.

Süresiz mektuplar listede en çok unutulanlardır, çünkü hiçbir tarih uyarısı tetiklemez. Bunlar için bağlı işin bitiş tarihi uyarı tarihi olarak kullanılır.

Teminat mektubu komisyonu nasıl hesaplanır? Örnek

Banka, verilen mektup için tutar üzerinden dönemsel bir komisyon alır; komisyona ek olarak banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV) yansıtılır. Oran ve dönem bankayla yapılan sözleşmeye bağlıdır. Hesap mantığı şudur:

Dönem komisyonu = mektup tutarı x yıllık oran x gün / 365

Örnek temsili rakamlarla: 1.500.000 TL'lik kesin teminat mektubu, yıllık %2 komisyon, üç aylık (90 günlük) dönemler.

KalemHesapTutar (TL)
Bir dönemin komisyonu1.500.000 x 0,02 x 90 / 3657.397,26
İş bittikten sonra iade edilmeyen süre9 ay, yani 3 dönem
Boşa ödenen komisyon3 x 7.397,2622.191,78

BSMV bu tutarın üzerine eklenir. Girişteki makine imalatçısının kaybı küçük bir satır gibi görünür, ama aynı firmanın dört beş açık mektubu varsa yıllık tutar ciddi bir finansman giderine dönüşür. Ayrıca açık mektuplar bankanın firmaya tanıdığı gayrinakdi kredi limitini doldurur; yeni bir ihale için mektup gerektiğinde limit yetmeyebilir. Mektup komisyonlarının ve limit kullanımının nakit planına nasıl yansıtılacağı için nakit akışı takibi yazısına bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

  • Mektubu yalnız bankanın listesinden izlemek. Banka verilen mektupları bilir, alınanları bilmez. Firmanın kendi listesi şarttır.
  • Mektubu bağlı olduğu işe bağlamamak. İş bittiğinde iade tetiklenmez.
  • Asıl belgeyi kaybetmek. Alınan mektubun aslı olmadan tazmin talebi zorlaşır; asıl belge kasada, kopyası dosyada tutulur.
  • Döviz mektupları TL gibi izlemek. Euro cinsinden verilen mektubun TL karşılığı kurla değişir; limit hesabında güncel kur kullanılır.
  • Komisyonu banka gideri içinde kaybetmek. Her mektubun komisyonu ayrı açıklamayla kaydedilirse, iade edilmemiş mektup banka ekstresinden de yakalanır.

Tedarikçiye verilen avansla mektup arasındaki bağ için sipariş avansı takibi yazısına, banka ekstresinin düzenli kontrolü için banka mutabakatı yazısına bakabilirsiniz.

PakERP One'da teminat mektubu verisi nasıl tutulur?

PakERP One'da teminat mektubu için ayrı bir takip ekranı yoktur. Mektupların muhasebe kaydı, çek teminatları ve komisyon giderleri programda tutulur; süre takvimi ise listesi Excel'de ya da ortak bir tabloda izlenir.

  1. 902 Tek Düzen Hesap Planı: 900 Nazım Hesaplar Borçlu ve 950 Nazım Hesaplar Alacaklı ile 126 ve 326 depozito ve teminat hesapları hazır gelir; verilen ve alınan mektuplar için alt hesaplar açılır.
  2. 901 Muhasebe Fişleri: mektubun verilişi ve iadesi nazım hesaplara karşılıklı kayıtla girilir; açıklamaya mektup no, banka, lehdar ve son geçerlilik tarihi yazılır. Fişe mektubun taranmış kopyası evrak eki olarak bağlanabilir.
  3. 904 Defterler ve Raporlar: nazım hesabın Hesap Ekstresi ya da Mizan'ı, açık mektupların toplamını gösterir; PDF ve Excel.
  4. 810 Müşteri Çekleri ve 814 Çek/Senet Hareketleri: teminat olarak verilen çekler "teminatta" durumuna alınır; portföy raporunda açık evrak olarak izlenir.
  5. 831 Banka Hareketleri: komisyon ve BSMV kesintileri açıklamasında mektup numarasıyla kaydedilir; iade edilmiş mektubun komisyonu devam ediyorsa buradan görülür.

Ekranların kullanımı için finans kılavuzuna bakabilirsiniz.

Konuyla ilgili: Banka Kredisi ve Faiz Gideri Nasıl Kaydedilir?, Kredi Taksit Hesaplama: Ödeme Planı, Faiz, BSMV, KKDF, İhracatta Ödeme Şekilleri: Akreditif, Vesaik Mukabili, Peşin.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

Teminat mektubu hangi hesapta izlenir?
Banka teminat mektupları bir borç ya da alacak doğurmadığı için genellikle tek düzen hesap planının 9 grubundaki nazım hesaplarda, borçlu ve alacaklı tarafa karşılıklı kayıtla izlenir. Nakit verilen teminatlar ise 126, nakit alınanlar 326 hesabında tutulur.
Teminat mektubunun süresi dolarsa ne olur?
Süreli bir mektubun son geçerlilik tarihi geçtikten sonra bankaya yapılan tazmin talebi çoğu zaman sonuç vermez. Bu yüzden bağlı iş gecikecekse süre dolmadan karşı taraftan uzatma istenmeli, gelmezse süre içinde tazmin seçeneği değerlendirilmelidir.
Teminat mektubu komisyonu nasıl hesaplanır?
Genellikle mektup tutarı x yıllık oran x gün / 365 formülüyle dönemsel olarak hesaplanır; üzerine BSMV eklenir. Oran ve dönem bankayla yapılan sözleşmeye bağlıdır. Mektup iade edilene kadar komisyon işlemeye devam eder.
İş bittikten sonra teminat mektubu nasıl geri alınır?
Mektubun aslı lehdardan geri istenir ya da lehdarın mektubu serbest bıraktığını bildiren yazısı alınır ve bankaya teslim edilir. Banka mektubu kapattıktan sonra komisyonun durduğu ekstreden kontrol edilir.
Tedarikçiden avans teminat mektubu ne zaman istenir?
Tedarikçiye büyük tutarlı avans ödenecekse ve mal teslimi uzun sürecekse istenir. Mektubun tutarı en az avans kadar, süresi ise planlanan teslim tarihinden sonra olmalıdır; teslim gecikirse mektup süresi dolmadan uzatılır.
PE
PakERP One EkibiÜretim ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Bu yöntemi PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.