1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Tedarik Süresi (Lead Time) Nasıl Ölçülür
Üretim Rehberi · Satınalma

Tedarik Süresi (Lead Time) Nasıl Ölçülür, Sipariş Noktasını Nasıl Belirler?

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

Tedarik süresi (lead time), bir malzemeye ihtiyaç olduğunun anlaşıldığı andan, o malzemenin üretimde kullanılabilir hâle geldiği ana kadar geçen süredir. Yalnız tedarikçinin teslim süresi değildir; talep ve sipariş hazırlığı, nakliye, mal kabul ve giriş kalite kontrolü de içindedir. Gerçek değeri sipariş tarihi ile mal kabul onayı arasındaki farktan ölçülür; ortalaması ve sapması sipariş noktasını ve emniyet stokunu doğrudan belirler.

Tedarikçinin teklifinde "teslim 7 iş günü" yazıyor. Satınalmacı bunu stok kartına 7 gün diye giriyor. Sipariş noktası buna göre hesaplanıyor ve üç ay içinde hat iki kez sac beklediği için duruyor. Tedarikçi aslında sözünü çoğunlukla tutuyor; tutmayan hesabın kendisi.

Çünkü 7 iş günü takvimde 9 ile 11 gün eder. Talebin satınalmaya ulaşması iki gün, malın kapıdan girip giriş kontrolünden çıkması bir gün daha sürer. Hesaba girmesi gereken süre 7 değil, 13 ile 14 gündür. Bu yazı tedarik süresinin hangi parçalardan oluştuğunu, kayıtlardan nasıl ölçüldüğünü ve sipariş noktasına nasıl bağlandığını anlatıyor.

Satınalma talep havuzu (218): Birimlerden gelen talepler tek havuzda; tedarikçi önerisiyle seçip siparişe dönüştürme.Tam boyut
Satınalma talep havuzu (218) · Birimlerden gelen talepler tek havuzda; tedarikçi önerisiyle seçip siparişe dönüştürme.

Tedarik süresi hangi parçalardan oluşur?

Tedarik süresi beş parçanın toplamıdır ve bunların yalnız ikisi tedarikçinin elindedir. Geri kalanı firmanın kendi iç süreçleridir ve çoğu zaman ölçülmez.

ParçaBaşlangıç ve bitişKimin elindeTipik gecikme nedeni
İç hazırlıkİhtiyacın fark edilmesi ile siparişin gönderilmesi arasıFirmaTalebin onay beklemesi, teklif toplama
Tedarikçi işlem süresiSipariş ile tedarikçinin sevk etmesi arasıTedarikçiKapasite, hammadde, sipariş teyidinin gecikmesi
NakliyeSevk ile fabrikaya varış arasıTedarikçi ya da nakliyeciParsiyel yük bekleme, gümrük
Mal kabul ve giriş kontrolüVarış ile lotun serbest bırakılması arasıFirmaKarantinada bekleme, sertifika eksikliği
YerleştirmeSerbest bırakma ile kullanılabilir olma arasıFirmaRafa kaldırılmamış, kayda girmemiş mal

Planlama için önemli olan, malın hatta kullanılabilir olduğu andır. Kapıda bekleyen ya da karantina alanında duran malzeme stokta görünse bile üretim için yoktur. Giriş kontrolünün ne kadar süreceğini belirleyen kurallar mal kabulde karantina yazısında.

Tedarik süresi kayıtlardan nasıl ölçülür?

Her teslimat için sipariş tarihi ile mal kabul tarihi arasındaki gün sayısı alınır; iç hazırlık süresi ölçülmek isteniyorsa talep tarihi de eklenir. Tek bir değer değil, son 10 ile 20 teslimatın listesi gerekir.

  1. Veriyi toplayın: kalem ve tedarikçi bazında talep tarihi, sipariş tarihi, irsaliye ya da mal kabul tarihi.
  2. Kısmi teslimatlara karar verin: sipariş üç parçada geldiyse planlama açısından anlamlı olan ilk teslim değil, ihtiyacı karşılayan teslimdir. Kuralı bir kez koyun ve hep aynısını uygulayın.
  3. Acil siparişleri ayırın: telefonla aynı gün istenen ve bir kerelik hızlandırılan siparişler ortalamayı olduğundan kısa gösterir.
  4. Ortalamayı, sapmayı ve en uzun süreyi hesaplayın: Excel'de ORTALAMA, STDSAPMA.S ve MAK yeterlidir.
  5. Uç değerleri sorgulayın: listede tek bir 30 günlük teslim varsa nedenini bulun. Bayram tatili mi, tedarikçinin arızası mı, bizim geç ödediğimiz bir dönem mi? Tekrarlanmayacak bir olaysa not düşülür; tekrarlanabilir bir risk ise hesapta kalır.

Ölçüm birimi de baştan seçilmelidir. Tüketim takvim günü üzerinden hesaplanıyorsa tedarik süresi de takvim günü olmalıdır. Tedarikçinin iş günüyle verdiği süreyi doğrudan takvim günü tüketimiyle çarpmak, sipariş noktasını sistematik olarak düşük çıkarır.

Sahadan not

Tedarik sürelerini ilk kez kayıtlardan ölçen firmalarda en büyük fark çoğu zaman tedarikçide değil, iç süreçte çıkar: talebin satınalmaya ulaşması ve malın giriş kontrolünden çıkması toplamda tedarikçinin süresine yakın bir yer tutar. Bu kısım ölçülmediği için de tedarikçiye yüklenir.

Örnek: HRP sac için tedarik süresi ve sipariş noktası

Rakamlar temsilidir. Bir kaynak atölyesi 3 mm HRP levhayı tek tedarikçiden alıyor; tüketim günde ortalama 18 levha (takvim günü). Son 10 teslimatın tedarikçi tarafındaki süresi (sipariş ile varış arası, takvim günü): 9, 11, 10, 14, 9, 12, 10, 18, 11, 10.

  1. Ortalama: 114 / 10 = 11,4 gün.
  2. Standart sapma: yaklaşık 2,8 gün. 18 günlük teslim sorgulandı: bayram öncesi verilmiş bir sipariş. Benzer dönemler her yıl tekrarlandığı için listede bırakıldı.
  3. İç süreler: talepten siparişe ortalama 2 gün, mal kabul ve giriş kontrolü 1 gün. Toplam tedarik süresi L = 2 + 11,4 + 1 = 14,4 gün.
  4. Tedarik süresi boyunca tüketim: 18 x 14,4 = yaklaşık 259 levha.
  5. Emniyet stoku (yalnız tedarik süresindeki sapma için, yüzde 95 hizmet düzeyi, Z = 1,65): 1,65 x 18 x 2,8 = yaklaşık 83 levha.
  6. Sipariş noktası: 259 + 83 = 342 levha.

Aynı hesap tedarikçinin "7 iş günü" sözüyle yapılsaydı sipariş noktası 18 x 7 = 126 levha çıkacaktı. Bakiye 126'ya indiğinde sipariş verilir, malzeme ortalama 14 gün sonra kullanılabilir olur, bu arada 259 levha tüketilir: hat yaklaşık yedi gün sac bekler. Tüketimdeki dalgalanmayı da hesaba katan birleşik formül emniyet stoku hesaplama yazısında.

Tedarik süresi sipariş noktasını nasıl etkiler?

Sipariş noktası = günlük tüketim x tedarik süresi + emniyet stoku. Tedarik süresi formülde iki kez etki eder: ortalaması tedarik süresi boyunca tüketilecek miktarı, sapması emniyet stokunu belirler.

  • Ortalama uzarsa: sipariş noktası doğrusal olarak yükselir. Süre 10 günden 15 güne çıkarsa tedarik süresi boyunca tüketim yüzde 50 artar.
  • Sapma artarsa: emniyet stoku sapmayla doğru orantılı büyür. Ortalaması aynı kalan ama bir hafta erken, bir hafta geç getiren tedarikçi, her zaman 12 günde getirenden çok daha pahalıdır.
  • Süre kısalırsa: hem sipariş noktası hem ortalama stok düşer. Tedarik süresini kısaltmak, stoğu düşürmenin fiyat pazarlığından daha kalıcı yoludur.

Sipariş noktasının kartta nasıl izleneceği ve uyarının nasıl kurulacağı minimum stok ve sipariş noktası yazısında var.

Tedarik süresi nasıl kısaltılır?

En hızlı kazanç firmanın kendi iç süresindedir; çünkü orada kimseyle pazarlık etmek gerekmez. Talebin bir hafta onay beklediği bir firmada tedarikçiyi iki gün hızlandırmaya çalışmak yanlış yerden başlamaktır.

  • Talep onayını kısaltın: tekrar eden ve fiyatı sözleşmeyle belli kalemlerde talep, onay beklemeden siparişe dönebilir.
  • Çerçeve sözleşme: yıllık miktar ve fiyat önceden anlaşılır, her sipariş yalnız teslim çağrısı olur. Teklif toplama adımı ortadan kalkar. Sözleşmenin izlenmesi satınalma sözleşmesi takibi yazısında.
  • Sipariş teyidi isteyin: tedarikçinin teslim tarihini yazılı teyit etmesi, gecikmenin son gün değil ilk gün fark edilmesini sağlar.
  • Giriş kontrolünü planlayın: sertifikası irsaliyeyle birlikte gelen ve geçmişi temiz olan tedarikçide giriş kontrolü örneklemeyle ve aynı gün yapılır.
  • İkinci tedarikçi: tek tedarikçili kritik kalemlerde onaylı bir yedek tedarikçi, sapmanın uç değerlerini keser.

Kendi ürettiğimiz parçanın tedarik süresi nasıl belirlenir?

Üretilen parçada tedarik süresi, iş emrinin açılmasından parçanın bir sonraki aşamada kullanılabilir olmasına kadar geçen süredir. İşlem süresi bunun çoğu zaman küçük bir kısmıdır; asıl süre kuyrukta bekleme, kalıp bağlama, fason gidiş dönüşü ve kalite onayındadır.

Bir pres parçası 2.000 adetlik partide 3 saatte basılır, ama tezgah önünde ortalama 2 gün kuyruk bekler, ardından 4 gün kaplamaya gider. Planlama açısından tedarik süresi 3 saat değil 7 gündür. Bu süreyi tahmin yerine geçmiş iş emirlerinin açılış ve kapanış tarihlerinden ölçmek, termin verirken de işe yarar; ayrıntılar doğru termin verme yazısında.

Sık yapılan hatalar

  • Tedarikçinin sözünü kayıt yerine kullanmak: teklifteki süre bir niyettir; gerçek süre teslimatlardan ölçülür.
  • İş günü ile takvim gününü karıştırmak: tüketim ve tedarik süresi aynı birimde olmalıdır.
  • İç süreleri saymamak: talep onayı ve giriş kontrolü hesaba girmezse sipariş noktası her seferinde birkaç gün geç kalır.
  • Tek bir ortalama girip bırakmak: tedarikçi değiştiğinde ya da kapasitesi daraldığında süre değişir. Üç ayda bir gözden geçirin.
  • Tüm tedarikçilere aynı süreyi yazmak: aynı kalemi iki tedarikçiden alıyorsanız süreler tedarikçi bazında ayrı tutulmalıdır.
  • Sapmayı yok saymak: ortalaması iyi ama dalgalı tedarikçi, emniyet stoku ihtiyacını gizlice büyütür.

PakERP One'da tedarik süresi

PakERP One'da tedarik süresi üç yerde tutulabilir ve MRP bunları belirli bir sırayla kullanır; ölçüm için gereken tarihler satınalma belgelerinde durur. Program ve bulut sunucu ücretsizdir.

  1. 301 Stok Kartları, Planlama (MRP) sekmesi: Teslim Süresi (gün), Tedarik Tipi (Satın Al, Üret, Fason), Emniyet Stoğu, Sipariş Noktası ve Varsayılan Tedarikçi.
  2. Stok kartı Tedarikçiler sekmesi: aynı kalem için her tedarikçinin ayrı teslim süresi ve asgari sipariş miktarı. Kartta teslim süresi boş bırakılırsa MRP varsayılan ya da tercihli tedarikçinin bu satırdaki süresini, o da yoksa cari kartındaki Tedarik Süresi (gün) alanını kullanır.
  3. 203 Satınalma Siparişleri ve 202 Alış İrsaliyesi: sipariş tarihi, satır teslim tarihi ve irsaliye tarihi aynı zincirde durur; Belge Akışı siparişten irsaliyeye bağı gösterir. Gerçek süre bu iki tarihin farkıdır.
  4. Aktif Satınalma Sipariş Satırları (Stok Mevcut / Gecikme) raporu: açık satırları gecikme günüyle listeler; 241 Açık Satınalma Siparişleri ve 242 Teslim Alınmamış Siparişler de tedarikçi bazında gecikeni gösterir.
  5. 322 Satınalma Talepleri: talep tarihi kayıtlı olduğu için iç hazırlık süresi (talepten siparişe) de ölçülebilir.
  6. 8112 MRP: planlanan siparişin tarihini ihtiyaç tarihinden teslim süresi kadar geriye çeker.

Ayrıntılar Satınalma ve Talep Havuzu sayfasında.

Konuyla ilgili: Üretim Teslim Süresi (Lead Time) Nasıl Kısaltılır?.

Sık Sorulan Sorular

Lead time ne demek?
Lead time, Türkçede tedarik süresi ya da temin süresi, bir ihtiyacın ortaya çıkmasından malzemenin kullanılabilir olmasına kadar geçen süredir. Satınalmada talep, sipariş, tedarikçi işlemi, nakliye ve mal kabulü; üretimde kuyruk, ayar, işlem ve beklemeyi kapsar.
Tedarik süresi nasıl hesaplanır?
Her teslimat için sipariş tarihi ile mal kabul onayı arasındaki gün sayısı alınır. Son 10 ile 20 teslimatın ortalaması ve standart sapması hesaplanır; talep ve giriş kontrolü süreleri de eklenir. Tedarikçinin teklifteki süresi tek başına kullanılmaz.
Sipariş noktası tedarik süresiyle nasıl hesaplanır?
Sipariş noktası, günlük ortalama tüketim ile tedarik süresinin çarpımına emniyet stokunun eklenmesiyle bulunur. Örneğin günde 18 levha tüketilen ve tedarik süresi 14,4 gün olan bir kalemde emniyet stoku 83 levha ise sipariş noktası yaklaşık 342 levhadır.
Tedarik süresi iş günü mü takvim günü mü yazılmalı?
Tüketimin hesaplandığı birimle aynı olmalıdır. Günlük tüketim takvim günü üzerinden hesaplanıyorsa tedarik süresi de takvim günü yazılır. Tedarikçinin iş günüyle verdiği süre takvim gününe çevrilmeden kullanılırsa sipariş noktası düşük çıkar.
Tedarik süresindeki dalgalanma neden önemlidir?
Emniyet stoku, tedarik süresinin sapmasıyla doğru orantılı büyür. Ortalaması aynı olan iki tedarikçiden teslimleri dalgalı olan, daha fazla emniyet stoku tutmayı gerektirir ve bu nedenle toplamda daha pahalıya gelir.
PE
PakERP One EkibiÜretim ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Bu yöntemi PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.