1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Satış Takip Programı
Program Rehberi · Satış

Satış Takip Programı: Sipariş, Sevk, Fatura ve Tahsilat Arasındaki Boşluklar

PakERP One Ekibi 7 dk okuma
Kısa cevap

Satış takip programı, bir satışın teklif, sipariş, sevkiyat, fatura ve tahsilat adımlarından hangisinde beklediğini gösterir. En çok para kaybettiren dört boşluk; siparişe dönmeyen teklif, sevk edilmeyen sipariş, faturalanmayan irsaliye ve tahsil edilmeyen faturadır. Seçerken bu dört listenin her gün tek tıkla alınabilmesine, belgelerin birbirine bağlı olmasına ve müşteri, ürün ve satışçı bazında kârlılığın görünmesine bakılır.

Bir satış dört kapıdan geçerek paraya dönüşür: teklif siparişe, sipariş sevkiyata, sevkiyat faturaya, fatura tahsilata. Her kapıda bir şey takılabilir ve takılan şey çoğu zaman sessizdir. Kabul edilmiş ama siparişe girilmemiş bir teklif, yüklenmiş ama faturası kesilmemiş bir irsaliye, kesilmiş ama vadesi sessizce geçen bir fatura; hiçbiri kendiliğinden ses çıkarmaz.

Satış takip programı bu sessiz bekleyişleri görünür yapmalıdır. Sipariş terminlerinin ayrıntılı takibini sipariş takip programı yazısında, tekliflerin takibini teklif takip programı yazısında anlattık. Bu yazı satışın bütün hattına bakıyor: kapılar arasındaki boşluklar, izlenecek göstergeler ve bu işi yapacak programın seçimi.

Raporlar menüsü: Her listede "Raporlar ▾": PDF önizleme, yazdırma ve Excel; sık kullanılanlara ekleme.Tam boyut
Raporlar menüsü · Her listede "Raporlar ▾": PDF önizleme, yazdırma ve Excel; sık kullanılanlara ekleme.

Satış takip programı neyi izler?

Satış takip programı her satışın hangi adımda olduğunu ve adımlar arasında ne kadar beklediğini izler. Ciro raporu geçmişi gösterir; satış takibi ise henüz paraya dönmemiş işi gösterir.

Üretim firmasında dört boşluk izlenir:

BoşlukNe kaybettirirHangi listeyle görülür
Siparişe dönmeyen teklifKabul edilmiş işin unutulması, kayıp nedeninin bilinmemesiBekleyen teklifler, kabul edilip siparişe girilmeyenler
Sevk edilmeyen siparişTermin kaçması, müşteri kaybıAçık sipariş satırları, gecikenler
Faturalanmayan irsaliyeMal gitti ama alacak doğmadı, vade gecikirFaturalanmamış irsaliyeler
Tahsil edilmeyen faturaNakit sıkışması, risk birikmesiVadesi geçen açık kalemler, yaşlandırma

Bu dört listenin her biri ayrı bir kişiyi ilgilendirir ama hepsi aynı müşteriye aittir. Satış temsilcisi müşteriyi ararken dördünü birden görebilmelidir: bekleyen teklif, geciken sipariş, kesilmemiş fatura ve ödenmemiş bakiye. Belgelerin hangi sırayla kesildiği belge akışı yazısında anlatılıyor.

Satış hattındaki boşluklar her gün nasıl izlenir?

Boşluklar, her sabah aynı sırayla bakılan birkaç kısa listeyle izlenir; her listede bekleyen satırın bir sorumlusu olur. Haftada bir bakılan liste geç kalmış listedir.

  1. Faturalanmamış irsaliyeler: dün yüklenen ama faturası kesilmemiş irsaliye var mı? Faturalama süresi mevzuatla sınırlıdır; güncel kurala göre gecikme cezaya yol açabilir. Bağlantının nasıl kurulduğu irsaliyeyi faturaya bağlama yazısında.
  2. Geciken sipariş satırları: teslim tarihi geçmiş ya da bu hafta dolacak satırlar. Her biri için malzeme mi, kapasite mi, fason mu bekleniyor?
  3. Bugün vadesi dolan ve geçen faturalar: tahsilat araması bu listeyle yapılır.
  4. Cevap bekleyen teklifler: belirli bir günden uzun süredir cevapsız teklifler için müşteri aranır.
  5. Açık sipariş tutarı: önümüzdeki haftaların sevkiyat ve nakit planı için.

Bu sıra bilinçlidir: önce paraya en yakın boşluk (kesilmemiş fatura), sonra müşteriyi en çok kızdıran (geciken sipariş), sonra nakit (vade), en son gelecekteki iş (teklif).

Sahadan not

Satış hattında en sık gözden kaçan boşluk faturalanmamış irsaliyedir. Sevkiyat yoğun geçen günlerin ertesinde bu listeye bakmak hem fatura gecikmesini hem de vadenin boşuna kaymasını önler.

Hangi göstergeler izlenmeli?

Satış hattının sağlığı birkaç göstergeyle ölçülür; hepsi programdaki belgelerden hesaplanabilir ve aylık izlenir.

  • Teklif dönüşüm oranı = Siparişe dönen teklif sayısı / Verilen teklif sayısı × 100. Örnek: ayda 40 teklif, 14'ü siparişe döndü; oran %35. Ayrıntısı teklif dönüşüm oranı yazısında.
  • Zamanında teslim oranı = Teslim tarihinde ya da öncesinde sevk edilen satır / Toplam sevk edilen satır × 100.
  • Sevk ile fatura arası süre: irsaliye tarihinden fatura tarihine geçen ortalama gün.
  • Ortalama tahsilat süresi: fatura tarihinden paranın gelişine geçen gün; vade gününden ne kadar saptığına bakılır.
  • Vadesi geçen alacak tutarı: toplam ve en büyük beş müşteri.
  • Müşteri ve ürün kârlılığı: ciro değil, satılan malın maliyeti düşüldükten sonra kalan. Müşteri bazlı kârlılık yazısına bakabilirsiniz.

Göstergeler satış elemanı bazında da alınabiliyorsa kimin müşterisinde hangi boşluğun biriktiği görülür.

Göstergeleri yorumlarken tek aya bakmak yanıltır. Teklif dönüşüm oranı yıllık sözleşme dönemlerinde yükselir, tatil aylarında düşer; zamanında teslim oranı ise tek bir büyük gecikmeyle bir ay içinde sert düşebilir. Üç ya da altı aylık eğilim, tek ayın rakamından daha çok şey söyler. Bir göstergeyi izlemeye başlamadan önce nasıl hesaplanacağını yazılı olarak sabitleyin: zamanında teslimde müşterinin istediği tarih mi, onaylanan tarih mi esas alınacak? Hesap yöntemi ay ay değişirse göstergenin iyileşmesi ya da kötüleşmesi gerçek değildir.

Olmazsa olmaz özellikler nelerdir?

Satış takip programında aşağıdaki maddeleri demoda gerçek bir örnekle deneyin:

  • Teklif siparişe, sipariş irsaliyeye, irsaliye faturaya satır seçilerek dönüştürülebiliyor mu?
  • Kısmi sevkte siparişin kalan miktarı açık görünüyor mu?
  • Faturalanmamış irsaliyeler ayrı bir listede alınabiliyor mu?
  • Sipariş satırlarında gecikme rengi ve kalan gün var mı?
  • Cari ekstrede hangi faturanın açık kaldığı ve kaç gün geciktiği görülüyor mu?
  • Belgeden bağlı belgelere (teklif, sipariş, irsaliye, fatura) geçilebiliyor mu?
  • Satış, müşteri, ürün ve satış elemanı bazında raporlanabiliyor mu?
  • Satış elemanı yalnız kendi müşterilerini görecek şekilde sınırlanabiliyor mu?
  • Listeler Excel'e alınabiliyor mu?

Excel, ön muhasebe, CRM ya da ERP: hangisi uygun?

Satışın yalnız müşteri ilişkisi tarafı izlenecekse CRM yeterli olabilir; sipariş, sevkiyat, fatura ve tahsilat birlikte izlenecekse bu belgelerin aynı programda olması gerekir.

  • Excel takip tablosu: esnek, hızlı kurulur. Belgelerle bağı yoktur; irsaliye kesildiğinde tablo elle güncellenir.
  • Ön muhasebe programı: fatura ve tahsilat güçlüdür. Teklif, sipariş satırı ve sevk takibi genellikle zayıftır.
  • Ayrı CRM: teklif, görüşme ve fırsat takibi güçlüdür. Sipariş, irsaliye ve fatura başka sistemde kaldığı için hattın ikinci yarısı görünmez.
  • ERP: dört kapının hepsi aynı kayıt zincirindedir; boşluklar ayrı listeler olarak hazır gelir. Kurulumda cari, stok ve satış elemanı kartlarının düzgün açılması gerekir.

Seçerken hangi sorular sorulmalı?

Satıcıya ya da deneme hesabına aşağıdaki soruları sorun ve her cevabı ekranda, kendi verinize benzer bir örnekle görmek isteyin. Sunumda gösterilen hazır ekran ile sizin işinizin akışı her zaman aynı değildir.

  • Müşteri telefonda "siparişimin kalanı ne zaman gelir?" dediğinde cevaba kaç tıkla ulaşırım?
  • Dün yüklenip faturası kesilmeyen irsaliyeleri sabah tek listede görebilir miyim?
  • Bir faturadan geriye, bağlı olduğu irsaliyeye, siparişe ve teklife gidebilir miyim?
  • Aynı müşterinin bekleyen teklifi, açık siparişi ve vadesi geçen bakiyesi aynı ekranda ya da birbirine bağlı ekranlarda görülüyor mu?
  • Satış elemanı başına ciro, kâr ve tahsil edilmemiş tutar alınabiliyor mu?
  • İptal edilen ya da iade edilen sevkiyat, sipariş ve fatura bakiyelerine doğru yansıyor mu?
  • Raporlar geçmiş bir tarihe göre yeniden alınabiliyor mu?

Son iki soru özellikle önemlidir. İade ve iptal, satış hattının en çok karışan yeridir; geçmiş tarihli rapor ise ay sonunda "geçen ayın 30'unda açık sipariş ne kadardı" sorusuna cevap verir.

Satış takibinde sık yapılan hatalar

  • Yalnız ciroya bakmak: Ay sonu ciro iyi görünür ama faturalanmamış irsaliyeler ve vadesi geçen alacaklar görünmez.
  • Siparişi satış ekranında tutup sevkiyatı başka yerde yazmak: Kalan miktar kimsenin listesinde yoktur.
  • Faturayı irsaliyeden bağımsız kesmek: Aynı mal iki kez faturalanabilir ya da hiç faturalanmaz.
  • Kaybedilen teklifin nedenini yazmamak: Fiyat mı, termin mi, kalite mi; bilinmediği için ders çıkarılmaz.
  • Tahsilatı yalnız muhasebeye bırakmak: Müşteriyi tanıyan satış temsilcisi vadesi geçen faturadan habersiz kalır.
  • Kapanmış siparişleri listede bırakmak: Tamamlanan ve iptal edilen satırlar açık siparişlerle karışır; varsayılan görünüm yalnız açık satırları göstermelidir.
  • Kısmi sevkte siparişi kapatmak: Müşteri kalanı beklerken sipariş listeden düşer, kalan miktar bir sonraki telefonla hatırlanır.

PakERP One'da satış takibi

PakERP One'da teklif, sipariş, irsaliye, fatura ve tahsilat birbirine bağlı belgelerdir; boşluklar hazır raporlarla görülür. Program ve bulut sunucu ücretsizdir.

  1. 111 Satış Teklifleri ve CRM'deki 1207 Teklif Takibi: bekleyen, kabul edilen ve reddedilen teklifler.
  2. 103 Satış Siparişleri: satır bazında teslim takibi; geciken satır kırmızı, yedi gün içinde teslimi olan sarı, kalan miktar ve eldeki stok aynı satırda.
  3. 102 Satış İrsaliyeleri: "Siparişten Satır Al" ile sevk; irsaliye listesinde sağ tık "Faturalaştır".
  4. Satış raporları: 130 Satış Analizi, 131 Açık Satış Siparişleri, 132 Sevk Edilmemiş Siparişler, 133 Faturalanmamış İrsaliyeler, 134 Satış Karlılık Raporu, 136 Satış Elemanı Performansı, 139 Günlük İrsaliye Panosu; PDF ve Excel.
  5. 802 Cari Ekstre ve 803 Vade Analizi: FIFO açık kalem, gecikme günü, vadesi geçen kırmızı, bugün vadeli sarı.
  6. 1210 Satış Ekibi: satışçı başına müşteri, açık fırsat, bekleyen teklif ve ciro; istenirse satışçı yalnız kendi müşterilerini görür.

Belge listelerindeki "Belge Akışı" eylemi bir faturanın bağlı olduğu irsaliyeyi ve siparişi gösterir. Ayrıntılar satış modülü sayfasında.

Konuyla ilgili: Zamanında Teslim (OTD) Oranı Nasıl Ölçülür?, Tahsilat Takibi Nasıl Yapılır? Vade ve Hatırlatma Planı, Satış Ekibi Performansı Hangi Ölçülerle Takip Edilir?.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

Satış takip programı ne işe yarar?
Bir satışın teklif, sipariş, sevkiyat, fatura ve tahsilat adımlarından hangisinde beklediğini gösterir. Siparişe dönmeyen teklif, sevk edilmeyen sipariş, faturalanmayan irsaliye ve tahsil edilmeyen fatura ayrı listeler olarak izlenir.
Satış takibi ile CRM aynı şey mi?
Tam olarak değil. CRM daha çok müşteri ilişkisini, görüşmeleri, fırsatları ve teklifleri izler. Satış takibi ise teklifin siparişe, siparişin sevkiyata, faturaya ve tahsilata dönüşmesini de kapsar.
Faturalanmamış irsaliye nasıl bulunur?
Satış programında irsaliyeler faturaya bağlanarak kesiliyorsa, faturaya bağlanmamış irsaliyeler ayrı bir raporla listelenir. Bu liste düzenli kontrol edilmelidir; fatura düzenleme süresi için güncel mevzuata bakın.
Teklif dönüşüm oranı nasıl hesaplanır?
Siparişe dönen teklif sayısı verilen teklif sayısına bölünüp 100 ile çarpılır. Ayda 40 teklif verip 14'ü siparişe dönen firmada oran yüzde 35'tir. Tutar bazında da hesaplanabilir.
Satış takibi Excel ile yapılır mı?
Az sayıda sipariş ve müşteriyle yapılabilir. Excel belgelerle bağlı olmadığı için irsaliye ve fatura kesildikçe elle güncellenir; güncelleme atlandığında boşluklar görünmez olur.
PE
PakERP One Ekibiİş programı seçim rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

PakERP One'ı ücretsiz indirip kendi verinizle deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.