Teklif takip programı, müşteriye verilen her teklifin durumunu, yani bekleyen, kabul edilen ya da reddedilen olduğunu, geçerlilik tarihini, kimin takip ettiğini ve bir sonraki adımın ne zaman atılacağını tek listede gösterir. İyi bir düzende her teklif için geri dönüş görevi açılır, revizyonlar aynı teklifin altında tutulur, reddedilen teklifin nedeni yazılır ve kabul edilen teklif tek adımda siparişe dönüşür. Teklifler e-posta kutusunda kaldıkça hangisinin beklediği bilinmez.
Satış müdürünün e-posta kutusunda "Teklif_rev3_son.xlsx" adlı bir dosya var, bir de "Teklif_rev3_son_duzeltilmis.xlsx". Hangisi müşteriye gitti? Gönderilenler klasörüne bakmak gerekiyor. Müşteri dönüş yaptı mı? Telefonla konuşulmuş olabilir. Bu ay kaç teklif verildi, kaçı siparişe döndü? Bu sorunun cevabı için birinin bir öğleden sonrasını ayırması gerekiyor.
Üretim firmasında teklif hazırlamak zaten emek ister: çizim incelenir, malzeme ve işçilik hesaplanır, fason fiyatı sorulur, kalıp bedeli düşünülür. Bu emeğin sonunda teklif gönderilir ve çoğu zaman orada kalır. Teklif takip programının işi, gönderilen teklifin unutulmamasını sağlamaktır. Teklifin nasıl hazırlanacağı ve fiyatın nasıl kurulacağı ayrı bir konu; o taraf teklif hazırlama yazısında anlatılıyor. Burada odak, teklif müşteriye gittikten sonrası.
Tam boyutİçindekiler
- Teklif takip programı ne işe yarar?
- Bir teklifin hangi durumları izlenmeli?
- Teklif takip programında olmazsa olmazlar nelerdir?
- Teklif sonrası geri dönüş nasıl düzenlenir?
- Teklif performansı nasıl ölçülür?
- Excel listesi, ayrı CRM, ERP içinde teklif: hangisi?
- Program seçerken hangi sorular sorulmalı?
- Teklif takibinde sık yapılan hatalar
- PakERP One'da teklif takibi
- Sık sorulan sorular
Teklif takip programı ne işe yarar?
Teklif takip programı, verilen her teklifin hangi durumda olduğunu ve sıradaki adımın ne olduğunu gösterir. Teklifi hazırlamaktan çok, teklifin cevapsız kalmasını önlemeye yarar.
B2B üretim satışında teklif genellikle tek seferde kabul edilmez. Müşterinin satınalma departmanı birkaç tedarikçiden fiyat toplar, mühendislik onayı bekler, bütçe dönemini gözetir. Bu süreçte teklifi veren taraf ya düzenli olarak takip eder ya da sıradan bir fiyat olarak masada unutulur. Takip edilen teklifte müşteri revizyon ister, fiyat görüşülür, karar tarihi öğrenilir. Takip edilmeyen teklif sessizce kaybedilir ve nedeni hiç öğrenilmez.
Programdan beklenen üç şey vardır: hiçbir teklifin cevapsız kalmaması, kaybedilen işin nedeninin kayda geçmesi ve kazanılan işin yeniden yazılmadan siparişe dönmesi.
Bir de bilgi sahipliği sorunu vardır. Teklifler satış temsilcisinin e-postasında durduğunda, temsilci ayrıldığı gün müşteriyle konuşulan fiyatlar, verilen sözler ve bekleyen kararlar da onunla gider. Programdaki liste bu bilgiyi kişiden alıp firmaya bırakır.
Bir teklifin hangi durumları izlenmeli?
Bir teklif en az dört durumdan geçer: hazırlanıyor, bekliyor, kabul edildi, reddedildi. Bekleyen teklif için ayrıca geçerlilik tarihi ve bir sonraki temas tarihi izlenmelidir.
| Durum | Anlamı | Ne yapılır |
|---|---|---|
| Hazırlanıyor | Maliyet ve fiyat hesabı sürüyor | Müşteriye söz verilen gönderim tarihi izlenir |
| Bekliyor | Teklif gönderildi, karar yok | Geri dönüş görevi açılır, geçerlilik tarihi izlenir |
| Revize | Müşteri fiyat ya da miktar değişikliği istedi | Yeni sürüm aynı teklifin altında hazırlanır |
| Kabul edildi | Müşteri siparişi verdi ya da onay yazdı | Teklif siparişe dönüştürülür |
| Reddedildi | İş başka tedarikçiye gitti ya da proje iptal | Kayıp nedeni yazılır |
| Süresi doldu | Geçerlilik tarihi geçti, karar yok | Müşteri aranır, ya yenilenir ya kapatılır |
"Süresi doldu" durumu çoğu firmada hiç izlenmez. Oysa hammadde fiyatı değişen bir dönemde süresi dolmuş teklifle gelen sipariş zararına iş demektir.
Durumların elle değil, işlemle değişmesi de önemlidir. Teklif siparişe çevrildiğinde "kabul edildi" kendiliğinden işlenmeli; aksi hâlde liste birkaç hafta sonra gerçeği göstermez.
Üretim firmalarında teklifin kaybedildiği an çoğu zaman fiyat konuşmasından önce gelir: müşteri bir hafta cevap bekler, sonra başka tedarikçiyle devam eder. Gönderim günü açılan tek bir geri dönüş görevi bu kaybın büyük kısmını önler.
Teklif takip programında olmazsa olmazlar nelerdir?
Teklifleri e-posta kutusundan çıkarıp herkesin baktığı listeye koyan özellikler şunlardır:
- Tek liste ve durum süzgeci: bekleyen, kabul edilen ve reddedilen teklifler ayrı süzülür.
- Geçerlilik tarihi: süresi dolmak üzere olan teklif görünür.
- Satışçı ve müşteri bazında görünüm: kimin kaç bekleyen teklifi olduğu bilinir.
- Görev ve hatırlatma: "perşembe günü satınalmayı ara" gibi bir sonraki adım tarihli olarak kaydedilir.
- Görüşme kaydı: müşteriyle yapılan telefon ya da ziyaretin kısa notu teklifin yanında durur.
- Kayıp nedeni: fiyat, termin, kalite şartı, proje iptali gibi nedenler seçilerek kaydedilir.
- Siparişe dönüştürme: kabul edilen teklifin satırları siparişe yeniden yazılmadan aktarılır.
- PDF çıktı: teklif aynı düzende basılır ve gönderilir.
Bu özelliklerin çoğu bir CRM programında bulunur. Üretim firmasında ek bir şart vardır: teklifteki parça, stok kartı ve ürün ağacıyla bağlı olmalıdır ki sipariş geldiğinde üretim aynı bilgiden başlasın.
Teklif sonrası geri dönüş nasıl düzenlenir?
Geri dönüş, her teklif için gönderildiği gün tarihli bir görev açılarak düzenlenir. Görev, teklifi verenin takvimine düşer ve tarihi gelince hatırlatılır. Pratik bir sıra:
- Teklifle birlikte geçerlilik tarihi yazın. Hammadde fiyatı oynak ise kısa tutun.
- Gönderdiğiniz gün geri dönüş görevi açın. Çoğu B2B teklifte birkaç iş günü sonrası makuldür.
- Aramayı kayda geçirin. Kiminle konuşuldu, ne dendi, karar ne zaman verilecek?
- Revizyonu aynı teklifin altında tutun. Yeni dosya açmak hangi fiyatın geçerli olduğunu karıştırır.
- Kararı yazın. Kabul edildiyse siparişe çevirin; reddedildiyse nedeni seçin.
- Süresi dolanları haftada bir gözden geçirin. Ya müşteriyle yenileyin ya da kapatın.
Görevlerin unutulmaması için kurulacak düzen görev ve hatırlatma takibi yazısında ayrıca ele alınıyor.
Teklif performansı nasıl ölçülür?
En yaygın ölçü teklif dönüşüm oranıdır: belirli bir dönemde kabul edilen teklif sayısının sonuçlanan teklif sayısına oranı. Örnek (temsili rakamlar): bir çeyrekte 40 teklif sonuçlanmış, 9'u kabul edilmiş. Dönüşüm oranı 9 / 40 = %22,5 olur. Hâlâ bekleyen teklifler hesaba katılmaz, yoksa oran yanıltıcı biçimde düşük çıkar.
Oran tek başına çok şey söylemez; reddedilen tekliflerin nedenleriyle birlikte okunmalıdır. Kaybedilen işin çoğu fiyattan gidiyorsa maliyet hesabına, terminden gidiyorsa kapasiteye bakmak gerekir. Hesabın ayrıntısı teklif dönüşüm oranı, nedenlerin incelenmesi kaybedilen işin nedeni yazısında.
Excel listesi, ayrı CRM, ERP içinde teklif: hangisi?
Seçim, teklifin kabul edildikten sonra nereye gideceğine bağlıdır. Teklif yalnız bir fiyat bilgisiyse liste yeter; teklif kabul edildiğinde üretime dönüşüyorsa teklifin stok ve siparişle bağı önem kazanır.
Excel teklif listesi
Hızlı kurulur, satış müdürü istediği kolonu ekler. Eksisi, görev ve hatırlatmanın olmaması, revizyonların ayrı dosyalarda kalması ve kabul edilen teklifin siparişe elle yazılmasıdır.
Ayrı CRM programı
Müşteri, görüşme, görev ve teklif durumu için iyi bir araçtır. Eksisi, teklifteki parçanın stok kartı, ürün ağacı ve maliyetle bağlı olmamasıdır; teklif kabul edilince sipariş başka programa yeniden girilir.
ERP içinde teklif ve CRM
Teklif stok kartıyla hazırlanır, kabul edilince siparişe dönüşür, sipariş üretime bağlanır. CRM tarafı aynı veritabanında olduğunda görev, görüşme ve kayıp nedeni de teklifin yanında durur. Üretim firmasında tekrar yazımı en aza indiren yol budur.
Program seçerken hangi sorular sorulmalı?
Deneme hesabında bir teklifi baştan sona yürütün: hazırlayın, gönderin, revize edin, bir hafta sonrasına görev açın, sonra bir teklifi kabul, birini red olarak kapatın. Bu sırada şu soruların cevabına bakın:
- Bekleyen, kabul edilen ve reddedilen teklifler tek listede ayrı süzülebiliyor mu?
- Geçerlilik tarihi yaklaşan ya da geçen teklif ayrıca görünüyor mu?
- Teklife bağlı görev ve hatırlatma açılabiliyor, tarihi gelince hatırlatılıyor mu?
- Müşteriyle yapılan görüşme teklifin ya da müşterinin altına not edilebiliyor mu?
- Reddedilen teklif için kayıp nedeni listeden seçilebiliyor mu?
- Kabul edilen teklif tek adımda siparişe dönüşüyor, satırlar yeniden yazılmıyor mu?
- Satışçı bazında bekleyen teklif sayısı ve tutarı görülebiliyor mu?
- Satış temsilcisi sahadayken teklif durumuna telefondan bakabiliyor mu?
Son iki soru, satış ekibi büyüdükçe önem kazanır. Tek kişilik satışta liste yeter; beş kişilik ekipte kimin neyi beklediği ayrı görünmezse takip yine toplantıda sözlü yapılır.
Teklif takibinde sık yapılan hatalar
- Teklifi gönderip beklemek. Geri dönüş tarihi yazılmayan teklif unutulur.
- Revizyonu yeni dosya olarak saklamak. Müşteriye hangi fiyatın gittiği tartışmalı hâle gelir.
- Kayıp nedenini yazmamak. Aynı nedenle iş kaybedilmeye devam edilir.
- Geçerlilik tarihini atlamak. Eski fiyatla gelen sipariş zararına üretilir.
- Teklifi tek kişinin e-postasında tutmak. O kişi ayrıldığında müşteri geçmişi de gider.
- Kabul edilen teklifi siparişe elle yazmak. Miktar ya da fiyat yanlış aktarılır; sipariş tarafı sipariş takip programı yazısında.
PakERP One'da teklif takibi
PakERP One'da teklif, CRM ve satış aynı veritabanındadır; teklif stok kartıyla hazırlanır, kabul edilince siparişe döner.
- 111 Satış Teklifleri: teklif belgesi stok kartlarıyla girilir, "Yazdır ▾" ile PDF alınır. Kabul edilen teklif sağ tıkla siparişe dönüştürülür.
- 1207 Teklif Takibi: 111 tekliflerini bekleyen, kabul ve red olarak izler; teklif belgesi değişmez.
- 1204 Fırsatlar: aşamalı kanban ve tablo, satış hunisi; kazanılan ve kaybedilen işler kayıp nedeniyle kaydedilir.
- 1206 Görevler ve Hatırlatmalar ile 1205 Aktiviteler: geri dönüş görevi, görüşme, ziyaret ve toplantı kaydı.
- 1210 Satış Ekibi: satışçı başına bekleyen teklif, açık fırsat, kazanılan iş ve geciken görev.
- 1202 Müşteri Yönetimi: müşteri şemasında teklif, fırsat, sipariş, fatura, kişi ve aktivite dalları birlikte görünür.
İstenirse satışçı yalnız kendi müşterilerini görür. Android "PakERP One CRM" uygulamasında teklif takibi ve görevler sahada da açılır. Program ücretsizdir; ayrıntı CRM sayfasında.
Konuyla ilgili: Dış Ticaret Programı: Teklif, Proforma, Sevk, Fatura, Proforma Fatura Nedir, İhracatta Nasıl Hazırlanır?, Satış Takip Programı: Sipariş, Sevk, Fatura ve Tahsilat.