Ücretsiz ERP kullanan bir firmada mali müşavirle iş şöyle bölünür: faturalar, irsaliyeler, cari ve stok hareketleri ERP'de firmanın kendisi tarafından girilir; mali müşavir bu kayıtları kontrol eder, beyannameleri kendi programından verir. Müşavire programda salt görme ve rapor yetkili ayrı bir kullanıcı açılması, mizan ve fatura listelerinin her ay aynı düzende paylaşılması ve hesap planının baştan birlikte kurulması işi kolaylaştırır.
"Bu ayın alış faturaları tam mı, bir de banka ekstresini gönderir misiniz?" Mali müşavirle çalışan her firma bu cümleyi her ay duyar. Cevap çoğu zaman bir klasör dolusu PDF, birkaç Excel dosyası ve eksik kalan iki faturadır.
Firma bir ERP'ye geçtiğinde bu tablo değişebilir, ama kendiliğinden değişmez. Program ne kadar iyi olursa olsun, müşavirle işbölümü konuşulmadan başlanırsa kayıtlar iki yerde tutulmaya devam eder: bir kez ERP'de, bir kez müşavirin programında. Ücretsiz ERP'ye geçen küçük ve orta ölçekli üretim firmalarında bu konu genellikle ilk ay kapanışında fark edilir.
Tam boyutİçindekiler
- Firma ERP kullanırken mali müşavir ne yapar?
- Mali müşavirle hangi veriler paylaşılmalı?
- Mali müşavire ERP'de kullanıcı açılmalı mı?
- Ay sonu takvimi nasıl kurulmalı?
- ERP ile müşavirin rakamları tutmazsa nereden başlanır?
- Hesap planı ve eşlemeler kimle kurulmalı?
- Ücretsiz ERP'ye geçerken mali müşavire ne sorulmalı?
- PakERP One'da mali müşavirle çalışma
- Sık sorulan sorular
Firma ERP kullanırken mali müşavir ne yapar?
Firma ERP kullanırken mali müşavir kayıtları girmekten çok kontrol eder, mevzuat yorumunu yapar ve beyannameleri verir. Belgeler ERP'de doğduğu için aynı faturanın müşavir tarafında yeniden yazılmasına gerek kalmaz; ama bunun nasıl olacağı iki farklı modelle kurulabilir.
| Konu | Model A: defter müşavirde | Model B: defter ERP'de |
|---|---|---|
| Fatura, irsaliye, cari | ERP'de, firma girer | ERP'de, firma girer |
| Muhasebe fişleri | Müşavirin programında | ERP'de, belgeden otomatik |
| Mizan | Müşavirin programından | ERP'den, müşavir kontrol eder |
| Beyanname | Müşavirin programından | Müşavirin programından, ERP'deki rakamlarla |
| Veri aktarımı | Fatura listeleri ve e-belge dosyaları her ay | Mizan ve kontrol raporları her ay |
Model A daha tanıdıktır ve müşavirin alışkanlıklarını bozmaz; bedeli, verinin her ay taşınmasıdır. Model B'de çift kayıt ortadan kalkar, ama hesap planının ve eşlemelerin baştan doğru kurulması gerekir. Hangisinin seçileceği firmanın büyüklüğüne ve müşavirin çalışma biçimine bağlıdır; önemli olan seçimin açıkça yapılmasıdır.
Mali müşavirle hangi veriler paylaşılmalı?
Mali müşavirle her ay aynı liste, aynı biçimde ve aynı günde paylaşılmalıdır. Ne gönderileceği her ay yeniden konuşulursa bir kalem mutlaka eksik kalır.
- Giden ve gelen fatura listeleri; e-Fatura, e-Arşiv ve kâğıt fatura ayrımıyla.
- İade faturaları ve iptal edilen e-Arşiv belgeleri.
- Kasa ve banka hareketleri, çek ve senet hareketleri.
- Cari bakiye listesi; dönem sonunda mutabakat için.
- Stok durumu; özellikle dönem sonunda.
- Puantaj ve bordro bilgileri, bordro programda hesaplanıyorsa.
- Model B'de: mizan ve muhasebeleşmemiş belge kontrolü.
Gelen e-Faturalar ayrıca dikkat ister. Tedarikçinin gönderdiği e-Fatura entegratöre ulaştığı anda müşavir de GİB tarafında görebilir; ama ERP'de alış faturasına çevrilmemişse firmanın kayıtlarında yoktur. Ay sonunda "müşavirde var, bizde yok" farkının en sık nedeni budur. Gelen kutusunun her hafta boşaltılması bu farkı baştan önler.
Listelerin Excel olarak gitmesi, müşavirin kendi programına aktarımını da kolaylaştırır. PDF yazdırıp tarayıcıdan geçirmek, bilginin en pahalı taşınma yoludur.
Mali müşavirler çoğu zaman yeni programa temkinli yaklaşır, çünkü her müşterinin farklı bir programla gelmesi kendi işlerini zorlaştırır. İlk ay kapanışında müşaviri programa kendi kullanıcısıyla sokup mizanı birlikte açmak, bu temkini genellikle ilk toplantıda çözer.
Mali müşavire ERP'de kullanıcı açılmalı mı?
Evet; müşavire programda ayrı bir kullanıcı açılması, dosya gönderip beklemekten daha hızlıdır. Müşavir ihtiyaç duyduğu listeyi kendisi alır, bir faturanın kaynağını kendisi açıp bakar.
Bu kullanıcının rolü dikkatle tanımlanmalıdır:
- Muhasebe, cari, fatura ve banka ekranlarında görme ve rapor alma yetkisi verilir.
- Silme ve belge onaylama yetkisi verilmez; düzeltme gerekiyorsa firma yapar.
- Model B'de muhasebe fişi ekranlarında düzenleme yetkisi, müşavirle konuşularak açılabilir.
- Kullanıcı kişiye özel olur; firmanın bir çalışanının şifresi müşavirle paylaşılmaz.
Ücretsiz ERP seçerken kullanıcı başına ücret olup olmadığı bu yüzden de önemlidir. Kullanıcı başına ödeme yapılan bir programda müşavir kullanıcısı çoğu zaman "gerek yok" diye açılmaz ve dosya trafiği sürer. Rol ve yetki ayarlarının adım adım anlatımı kullanıcı, rol ve yetki kılavuzunda.
Ay sonu takvimi nasıl kurulmalı?
Ay sonu takvimi, beyanname tarihinden geriye doğru kurulur: müşavirin kontrol için ihtiyaç duyduğu süre çıkarılır, firmanın kapanış işleri bundan önceye yerleştirilir. Beyanname tarihleri güncel mevzuata göre belirlendiği için takvim her yıl başında müşavirle birlikte gözden geçirilmelidir.
- Ayın son iş günü: kesilmemiş fatura kalmadı, faturalanmamış irsaliyeler gözden geçirildi.
- Ayın ilk günleri: gelen e-Faturalar programa alındı, alış faturaları onaylandı.
- Banka hareketleri ve kasa kapatıldı, çek hareketleri işlendi.
- Muhasebeleşmemiş belge ve dengesiz fiş kontrolü yapıldı.
- KDV hazırlık rakamları müşavirle paylaşıldı.
- Beyanname verildikten sonra dönem kilitlendi; geriye dönük kayıt açılmaz.
Son adım en çok atlanan adımdır. Beyannamesi verilmiş bir aya sonradan fatura girilirse ERP ile beyanname arasında fark oluşur ve bu fark aylarca taşınır.
ERP ile müşavirin rakamları tutmazsa nereden başlanır?
Rakamlar tutmadığında önce belge sayısı, sonra belge tarihi, en son tutar karşılaştırılır. Farkların çoğu tutar hatasından değil, bir belgenin bir tarafta olup diğer tarafta olmamasından ya da farklı aya düşmesinden çıkar.
| Belirti | Olası neden |
|---|---|
| Alış KDV'si müşavirde yüksek | Gelen bir e-Fatura ERP'de henüz alış faturasına çevrilmemiş |
| Satış toplamı ay bazında farklı | Ay sonunda kesilen faturanın tarihi ile irsaliye tarihi farklı aylarda |
| Cari bakiye tutmuyor | İade faturası bir tarafta satış olarak işlenmiş |
| Küçük kuruş farkları | Dövizli faturalarda kur ya da yuvarlama farkı |
| Tevkifatlı fatura toplamı farklı | Tevkifat kodu bir tarafta seçilmemiş ya da farklı seçilmiş |
Farkı bulmanın en kısa yolu, iki tarafın fatura listesini Excel'de belge numarasına göre yan yana koymaktır. Bir tarafta olup diğerinde olmayan numaralar birkaç dakikada ortaya çıkar; tutar karşılaştırmasına ancak bundan sonra geçilir. Bu yüzden ERP'deki fatura listesinin belge numarası, tarih, cari vergi numarası ve KDV tutarı kolonlarıyla alınabilmesi işe yarar.
Tevkifat kodlarının seçimi ve oranların güncel listesi konusunda KDV tevkifatı yazısına bakılabilir. Gelen ve giden e-belgelerin programa nasıl girdiği ise e-Fatura ve e-İrsaliye yazısında.
Hesap planı ve eşlemeler kimle kurulmalı?
Hesap planı ve belge türlerinin hangi hesaba gideceği, ERP'ye geçişte müşavirle birlikte kurulmalıdır. Firma kendi başına kurarsa müşavir ilk mizanda alt hesapları tanımaz; müşavir tek başına kurarsa sahadaki ayrımlar (hammadde, yarı mamul, fason) kaybolur.
Birlikte karar verilecek başlıca konular:
- Cari alt hesap yapısı: müşteri ve tedarikçi başına ayrı alt hesap mı, grup hesabı mı?
- Stok grupları ile 150, 151, 152, 153 hesaplarının eşlenmesi.
- Gider hesapları: fason gideri, nakliye, bakım malzemesi hangi hesaba?
- KDV istisna ve teşvik kodları ile tevkifat kodlarının kullanımı.
- Dövizli cariler ve kur farkının kaydı.
Bu bir günlük bir toplantıdır, ama sonraki yılların bütün kapanışlarını kolaylaştırır. Açılış bakiyelerinin eski programdan nasıl alınacağı da aynı toplantıda konuşulur.
Ücretsiz ERP'ye geçerken mali müşavire ne sorulmalı?
Ücretsiz ERP'ye geçiş kararı verilmeden önce mali müşavirle kısa bir görüşme yapılmalıdır. Sorulacaklar:
- Defteri kendi programınızda mı tutmak istersiniz, ERP'de mi?
- Her ay hangi listeleri, hangi biçimde istersiniz?
- Programa kendi kullanıcınızla girip rapor almak ister misiniz?
- e-Defter dosyalarını kim hazırlayacak, kim imzalayıp yükleyecek?
- Geçiş ayı olarak hangi dönem uygundur?
Dördüncü soru özellikle önemlidir. e-Defter kapsamındaki bir firmada yevmiye ve kebir dosyalarının üretilmesi, mali mühürle imzalanması ve yüklenmesi ayrı adımlardır; ERP dosyayı üretebilir, ama imza ve yükleme sorumluluğu çoğu zaman müşavirdedir. Bu zincirin kimde başlayıp kimde bittiği yazılı olmazsa ay sonunda iki taraf da diğerini bekler. Konunun ayrıntısı e-defter yazısında.
Geçiş için yıl başı ya da çeyrek başı genellikle en temiz noktadır; açılış bakiyeleri tek seferde ve kapanmış bir dönemden alınır.
PakERP One'da mali müşavirle çalışma
PakERP One ücretsiz ERP programıdır ve kullanıcı sınırı yoktur; müşavire ayrı kullanıcı açmak ek maliyet getirmez. Muhasebe tarafının tamamı Muhasebe ve e-Defter modülü sayfasında.
- 13 Kullanıcılar ve 14 Roller: müşavir için ayrı kullanıcı açılır; rolde ekran bazında görme, yazdırma, düzenleme, silme ve onay yetkileri ayrı ayrı işaretlenir.
- 901 Muhasebe Fişleri: onaylanan satış ve alış faturası, çek, kasa ve banka hareketi kendi fişini keser; fişten kaynak belgeye geri gidilir. Model B bu yapıyla çalışır.
- 904 Mizan ve defterler: mizan, yevmiye ve kebir Raporlar ▾ menüsünden PDF ve Excel olarak alınır.
- 940 KDV beyannamesi hazırlığı: rakamları muhasebe kayıtlarından toplar; beyanname GİB'e bu ekrandan gönderilmez, müşavirin programından verilir.
- e-Defter: yevmiye, kebir ve berat dosyaları imzasız üretilir; mali mühürle imzalanıp yüklenir. Bu adımı kimin yapacağı müşavirle kararlaştırılır.
- 802 Cari Ekstre ve 22 KDV İstisna Kodları: dönem sonu mutabakatı ve istisnalı faturaların doğru kodla kesilmesi için.
Konuyla ilgili: ERP'de İç Kontrol: Görevler Ayrılığı ve Yetki, Muhasebede En Sık 10 Hata ve ERP ile Önlenmesi, Geçici Vergi Nedir, Nasıl Hesaplanır?.