Müşteri denetiminde denetçi yazılımın fiyatına değil kayıt düzenine bakar: bir sevkiyattan hammadde lotuna geri iz, mal kabul kararları, iş emrinde operatör ve vardiya, fire ve red kayıtları, kimin hangi belgeyi değiştirdiği. Ücretsiz bir ERP bu kayıtları tutuyor ve PDF ya da Excel olarak basabiliyorsa denetim için yeterlidir. Hazırlık, denetimden bir hafta önce izlenebilirlik tatbikatı yapıp eksik halkayı bulmakla başlar.
Denetçi salı sabahı dokuzda geliyor. İlk isteyeceği şey ne olur? Çoğu zaman bir irsaliye numarası söyler ve "bu sevkiyattaki parçaların hangi rulodan, hangi kalıpla, kimin elinden çıktığını gösterin" der. Cevap on dakikada ekrandan gelirse denetimin geri kalanı rahat geçer. Klasör aramaya başlanırsa denetçi başka şeyleri de daha dikkatli sorar.
Otomotiv yan sanayide, beyaz eşya tedarikçilerinde ve büyük firmalara parça yapan atölyelerde bu ziyaret yılda en az bir kez olur. Hazırlık, denetim haftasında doküman toparlamak değildir; kayıtların her gün tutuluyor olmasıdır. Bir ücretsiz ERP programı bu kayıtları taşıyabilir; denetçinin sorularıyla kayıtları eşleştirmek yeter. Aşağıda hangi sorunun hangi kayıtla cevaplandığı ve bir haftalık hazırlık listesi var.
Tam boyutİçindekiler
- Müşteri denetiminde ne sorulur?
- Hangi soruya hangi kayıt cevap verir?
- İzlenebilirlik tatbikatı nasıl yapılır?
- Uygunsuz ürün ve fire kayıtları nasıl gösterilir?
- Kim ne yaptı: yetki ve iz kayıtları
- Denetimden bir hafta önce kontrol listesi
- Ücretsiz ERP denetim için yeterli mi?
- PakERP One'da denetim kayıtları nerede?
- Sık sorulan sorular
Müşteri denetiminde ne sorulur?
Denetçi kalite sisteminin kağıt üstünde değil sahada işlediğini görmek ister. Sorular firmadan firmaya değişse de beş başlığa toplanır: izlenebilirlik, giriş kontrol, proses kayıtları, uygunsuz ürün ve yetki. Bunların dışında kalibrasyon, eğitim ve doküman kontrolü de sorulur, ama onlar çoğunlukla ERP'nin dışında, kalite dosyasında durur.
Denetçinin yöntemi genellikle aynıdır. Rastgele bir sevkiyat seçer, oradan geriye gider. Sonra rastgele bir mal kabul seçer, oradan ileriye gider. İki yön de tıkanmadan yürüyorsa kayıt düzeni sağlamdır. Tıkanan yer, düzeltici faaliyet olarak rapora yazılır.
Bir de "gösterin" ile "anlatın" arasındaki fark var. Denetçi süreç anlatımı dinlemek istemez; ekranda ya da kağıtta kaydı görmek ister. Kayıt varsa anlatmaya gerek kalmaz, yoksa anlatım işe yaramaz.
Hangi soruya hangi kayıt cevap verir?
Aşağıdaki tablo denetçinin tipik sorularını, beklenen kanıtı ve kanıtın ERP'de ya da dışında nerede durduğunu gösterir.
| Denetçi sorusu | Beklenen kanıt | ERP'de karşılığı | ERP dışında |
|---|---|---|---|
| Bu sevkiyat hangi hammaddeden üretildi? | Mamul lotundan hammadde lotuna zincir | Lot izleme, iş emri, mal kabul kaydı | Tedarikçi sertifikası (ek olarak bağlanabilir) |
| Gelen malzemeyi nasıl kontrol ediyorsunuz? | Mal kabul kararı: uygun, şartlı, red | Alış irsaliyesi lot satırı ve etiket | Ölçüm formu, kalibrasyonlu alet listesi |
| Bu parçayı kim, hangi tezgahta, ne zaman üretti? | Operatör, vardiya, tezgah, saat | Üretim bildirimi | Operatör yeterlilik kaydı |
| Uygunsuz ürünü nasıl ayırıyorsunuz? | Fire nedeni, red kaydı, karantina | Hurda kayıtları, red etiketi, karantina deposu | Düzeltici faaliyet formu |
| Müşteri şikayetlerini nasıl işliyorsunuz? | İade belgesi ve kök neden | Satış iade, ilgili lot ve iş emri | 8D ya da şikayet raporu |
| Kayıtları kim değiştirebiliyor? | Kullanıcı ve yetki listesi | Kullanıcılar, rol matrisi, belge iptal izi | Yetki prosedürü |
Sağ sütun küçümsenmemeli. Kalibrasyon kayıtları, kaynakçı sertifikaları ve düzeltici faaliyet formları ERP'de tutulmaz; ama ERP'deki kayıt onlara referans verebilir: mal kabul satırındaki "kumpas K-07" notu, kalibrasyon dosyasındaki alete bağlanır.
Denetimlerde en sık yazılan bulgu, kayıtların var olup birbirine bağlı olmamasıdır: mal kabul defterde, iş emri kağıtta, sevk irsaliyesi programda. Her biri doğru olsa da üçünü birbirine bağlayan tek şey hafızadır ve denetçi hafızayı kanıt saymaz. Bir de operatör alanı hep aynı ismi gösteren bildirimler: toplu giriş yapıldığı ilk bakışta anlaşılır.
İzlenebilirlik tatbikatı nasıl yapılır?
Denetçinin yapacağını önceden kendiniz yapın: rastgele bir sevk irsaliyesi seçin, kronometreyi başlatın ve hammadde lotuna kadar inin. Sonra rastgele bir mal kabul seçip aynı lotun gittiği bütün müşterileri listeleyin. İki yönün toplam süresi ve kopan halka varsa yeri tatbikat kaydına yazılır.
Kopma çoğunlukla üç yerde olur. Birincisi mal kabul: bir tırdaki iki rulo tek lot olarak girilmişse tedarikçi partisi ayırt edilemez. İkincisi üretim bildirimi: operatör tüketilen lotu seçmemiş, program varsayılan lotu yazmışsa zincir doğru görünür ama gerçeği yansıtmaz. Üçüncüsü fason: kaplamaya giden ve dönen parti lotsuz kaydedilmişse iz fasoncuda kesilir.
Tatbikatı yılda bir değil, her çeyrek bir irsaliye ile yapmak daha iyidir. Yarım saat sürer ve denetim günündeki sürprizi ortadan kaldırır. Lot izlenebilirlik rehberinde geri ve ileri izlemenin adımları ayrıntılı anlatılıyor.
Uygunsuz ürün ve fire kayıtları nasıl gösterilir?
Fire ve red kayıtları nedeniyle birlikte gösterilir; "bu ay 340 adet fire" rakamı tek başına denetçiyi tatmin etmez. Hangi operasyonda, hangi nedenle, hangi lot ve iş emrinde olduğu sorulur.
Bunun için fire nedenlerinin önceden tanımlı bir listeden seçilmesi gerekir: çapak, ölçü dışı, yüzey hatası, kalıp arızası, malzeme hatası gibi. Serbest metin olarak yazılan neden raporlanamaz. Neden listesi ücretsiz ERP'de de ücretli pakette de kısa tutulmalı; yirmi seçenek olursa operatör hep ilkini seçer.
Red edilen hammadde de aynı düzende durmalı: mal kabulde red kararı, etiketi ve tedarikçiye iade irsaliyesi. Şartlı kabul edilen parti için de "hangi şartla, kim onayladı" kaydı istenir. Giriş kalite yazısı bu üç kararın kayıt düzenini anlatıyor; fire ve duruş kayıtlarının nasıl toplandığı ise duruş ve fire yazısında.
Kim ne yaptı: yetki ve iz kayıtları
Denetçi kayıtların güvenilir olup olmadığını iki soruyla anlar: kayıt silinebiliyor mu, kim değiştirmiş görünüyor mu? Silme yerine iptal, değişiklikte kullanıcı adı ve tarih; bu ikisi varsa kayıt kanıt niteliği taşır.
Yetki düzeni de sorulur. Depocu fatura kesebiliyor mu, operatör iş emri kapatabiliyor mu, kalite sorumlusu red kararını kim adına veriyor? Rol bazlı yetki tablosunun çıktısı bu soruların cevabıdır. Herkesin yönetici yetkisiyle çalıştığı bir programda kayıtların kimin elinden çıktığı belli olmaz ve denetçi bunu yazar.
Üretim bildirimindeki operatör alanı da bir iz kaydıdır. Bildirim ofiste tek kişi tarafından toplu giriliyorsa operatör alanı hep aynı adı gösterir; sahada operatörün kendi girişi ise gerçek kaydı verir. Kullanıcı ve yetki yazısında rol kurmanın ayrıntısı var.
Denetimden bir hafta önce kontrol listesi
- Rastgele iki sevk irsaliyesi seçip geriye izleme yapın; süreyi ve kopan halkayı yazın.
- Rastgele bir mal kabul seçip ileri izleme yapın; aynı lotun gittiği müşterileri listeleyin.
- Son üç ayın red ve şartlı kabul kayıtlarını dökün; her birinde karar veren ve tedarikçi iadesi var mı bakın.
- Fire raporunu operasyon ve neden bazında alın; "diğer" oranı yüksekse neden listesini gözden geçirin.
- Kullanıcı ve rol listesini basın; ayrılan personelin hesabı pasif mi, herkes kendi rolünde mi kontrol edin.
- Açık iş emirlerini listeleyin; aylardır kapanmamış iş emri varsa kapatın ya da nedenini not edin.
- Denetçinin isteyebileceği çıktıları (lot ağacı, iş emri formu, mal kabul etiketi, fire raporu) PDF olarak bir kez basıp deneyin.
- ERP dışı dosyaları (kalibrasyon, eğitim, düzeltici faaliyet) ERP kayıtlarına referans verecek biçimde düzenleyin.
Ücretsiz ERP denetim için yeterli mi?
Yeterlidir; denetçi programın lisans bedeline bakmaz, kayda bakar. Sorulacak şey, ücretsiz ERP programının lotu bakiyenin bir boyutu olarak tutup tutmadığı, üretim bildiriminde operatör ve tüketilen lot alanlarının bulunup bulunmadığı ve kayıtların silinmek yerine iptal edilip edilmediğidir.
Bir de çıktı meselesi var. Denetçi ekrana bakmakla yetinir, ama raporda kanıt olarak PDF ister. Lot ağacının, iş emri formunun ve fire raporunun basılabilmesi gerekir. Kullanıcı sınırı olan bir ücretsiz ERP'de operatörlerin kendi adıyla giriş yapamaması ise iz kaydını zayıflatır; sınırsız kullanıcı bu yüzden denetim açısından da önemlidir.
PakERP One'da denetim kayıtları nerede?
PakERP One, lisans ücreti olmayan bir ücretsiz ERP'dir; denetçinin sorduğu kayıtlar şu ekranlardan basılır.
- 313 Lot İzleme: Sevk edilen mamul lotundan iş emrine, hammadde lotuna, karşı lota ve tedarikçi belgesine soy ağacı; ileri yönde aynı lotun gittiği irsaliyeler. PDF olarak basılır.
- 202 Alış İrsaliyesi: Çoklu Lot Girişi ile her rulo ayrı lot; 100x120 mal kabul etiketi UYGUN / ŞARTLI / RED kararıyla basılır. Sertifika belgeye evrak eki olarak bağlanır.
- 8120 İş Emirleri ve 8121 Üretim Bildirimleri: Her operasyon ayrı iş emri (GGAAYY-NN); bildirimde operatör, vardiya, başlangıç ve bitiş saati, iyi ve fire adet, fire nedeni. Barkodlu iş emri formu PDF olarak çıkar. Operatör ücretsiz Android uygulamasında QR okutup kendi adıyla bildirir.
- 327 Hurda Kayıtları ve 328 Hurda Cinsleri: Fire ve hurda, tanımlı nedenle ve lot bağıyla kaydedilir; nedene göre rapor alınır.
- 120 Satış İade: Müşteri şikayeti iade belgesiyle kaydedilir; iade edilen lot 313'te geriye izlenerek iş emrine ve hammadde lotuna ulaşılır.
- 13 Kullanıcılar ve 14 Roller: Ekran ve işlem bazlı yetki matrisi (görüntüle, ekle, düzenle, sil, yazdır, onayla) basılır. Belgeler silinmez, iptal edilir.
- Raporlar ▾: Her listeden PDF ve Excel; 152 rapor denetim dosyasına doğrudan eklenir.
Program ve bulut sunucu 0 ₺, kullanıcı sınırı yok; her operatör kendi hesabıyla giriş yapar. Müşteri denetimlerinin en sık yaşandığı sektör için otomotiv yan sanayi yazısına bakabilirsiniz.
Konuyla ilgili: APQP Nedir? 5 Fazda Ürün Kalite Planlaması, Kalibrasyon Takibi Nasıl Yapılır? Plan, Kayıt ve Etiket.