Otomotiv yan sanayi için ücretsiz bir ERP ancak şu akışı baştan sona taşıyabiliyorsa yeter: müşteri sözleşme fiyatıyla sipariş, satır bazlı teslim takibi, alışta karşı lot ve döküm no, üretimde tüketilen lotun kaydı, kaplama ve ısıl işlem fasonunun ayrı depoda izlenmesi, lotlu sevk irsaliyesi, e-İrsaliye ve dövizli fatura. Müşteri şikâyetinde mamul lotundan tedarikçi rulosuna geriye inilebilmelidir.
Saat on bir. Müşterinin kalite biriminden telefon geliyor: dün sevk edilen braket partisinde çatlak parça bulunmuş. İlk soru hep aynıdır: bu parçalar hangi rulodan kesildi, aynı rulodan başka hangi partiler çıktı, bunlar şu an nerede? Cevap bir saat içinde verilemiyorsa, müşteri bütün stoğu bloke eder ve mesele büyür.
Otomotiv yan sanayide ERP seçimi bu telefona göre yapılır. Fatura kesmek, stok tutmak her programda vardır. Asıl mesele, sipariş gelmesinden sevkiyata kadar her adımın lotla birbirine bağlanması ve araya giren fason işlemlerin kaybolmamasıdır. Önce sektörün gerçek akışına, sonra bu akışın ücretsiz ERP ile hangi sırayla kurulacağına bakalım.
Tam boyutİçindekiler
- Otomotiv yan sanayide iş nasıl akar?
- Ücretsiz bir ERP otomotiv yan sanayiye yeter mi?
- Müşteri izlenebilirlik istediğinde hangi kayıtlar gerekir?
- Kaplama ve ısıl işlem fasonu stokta nasıl görünmeli?
- Sipariş, sözleşme fiyatı ve teslim takibi
- Ücretsiz ERP kurulurken hangi sırayla ilerlenmeli?
- PakERP One'da otomotiv yan sanayi akışı
- Sık sorulan sorular
Otomotiv yan sanayide iş nasıl akar?
İş, müşteriyle yapılan fiyat anlaşmasıyla başlar ve lot bilgisi taşıyan sevk irsaliyesiyle biter. Arada hammadde alışı, birkaç operasyonlu üretim, çoğu zaman bir ya da iki fason işlem ve sevkiyat vardır.
- Fiyat anlaşması: parça bazında, çoğunlukla dövizli ve belirli bir süre geçerli fiyat.
- Sipariş ya da teslim planı: müşteri haftalık ya da aylık miktar ve teslim tarihi gönderir; aynı siparişin satırları farklı günlerde teslim edilir.
- Hammadde alışı: rulo sac, çubuk, profil. Tedarikçinin sertifikası, karşı lotu ve döküm numarasıyla gelir.
- Üretim: kesim, pres, kaynak, talaşlı işlem gibi operasyonlar. Her operasyonda hangi lotun tüketildiği yazılır.
- Fason: kaplama, kataforez, ısıl işlem ya da boya dışarıda yapılır; parça gider, işlem görmüş olarak döner.
- Sevk ve fatura: irsaliye lotla kesilir, e-İrsaliye gider, fatura çoğunlukla döviz üzerinden açılır.
Bu altı adımdan birinde kayıt kopuksa zincir kopar. Excel ile yürüyen firmalarda kopukluk genelde üretim ve fason arasında olur.
Ücretsiz bir ERP otomotiv yan sanayiye yeter mi?
Yeter, eğer ürün ağacı, iş emri, lot ve fason takibi programın içinde hazırsa. Yalnız stok ve cari tutan bir ön muhasebe programı, ücretsiz de olsa bu sektöre yetmez; çünkü müşterinin sorduğu soru muhasebe sorusu değil, üretim sorusudur.
Ücretsiz ERP adaylarını karşılaştırırken bu sektörde özellikle şunlara bakın:
- Alış irsaliyesinde her satıra ayrı lot, karşı lot ve döküm no girilebiliyor mu?
- İş emrinde tüketilen hammadde lotu seçiliyor mu, yoksa stoktan rastgele mi düşüyor?
- Fasona giden parça stoktan kayboluyor mu, fasoncu adına ayrı bir depoda mı bekliyor?
- Sevk irsaliyesinde lot seçimi zorunlu tutulabiliyor mu?
- Mamul lotundan geriye, tedarikçinin alış belgesine kadar tek ekrandan inilebiliyor mu?
- Dövizli müşteriye irsaliyeden fatura kesilirken kur nereden geliyor?
Genel seçim soruları için ERP programı seçimi yazısına bakabilirsiniz; bu liste yalnız otomotiv tarafını daraltır.
Bu soruların cevabı demo ekranında değil, kendi parçanızla alınır. En çok sevk ettiğiniz bir parçayı seçin: rulosunu lotuyla girin, iş emrini açın, bir kısmını kaplamaya gönderin, geri alın ve lotlu irsaliyeyle sevk edin. Ardından o irsaliyeden geriye doğru ruloya inmeyi deneyin. Bu deneme yarım gün sürer ve programın sektöre uyup uymadığını broşürden daha açık gösterir.
Yan sanayide lot kaydı çoğu zaman alışta ve sevkte tutulur, arada kopar. Üretim bildirimi gün sonunda toplu girildiğinde hangi rulonun hangi iş emrine gittiği tahmine kalır. Bildirimin iş emri kapanmadan, sahada girilmesi zincirin en zayıf halkasını kapatır.
Müşteri izlenebilirlik istediğinde hangi kayıtlar gerekir?
Dört noktada kayıt gerekir: alışta, üretimde, fasonda ve sevkte. Müşteriler genellikle sevk edilen her partinin geriye doğru izlenebilmesini ister; bu dört kayıttan biri eksikse izleme o noktada durur.
Alışta tedarikçinin lotu ve döküm numarası sizin iç lot numaranızla eşleşmelidir. Üretimde iş emrine hangi lottan kaç kilo çıkıldığı bildirimle birlikte yazılmalıdır. Fasonda giden ve dönen partinin lotu korunmalı ya da yeni lot eskisine bağlanmalıdır. Sevkte irsaliye satırı hangi mamul lotundan çıktığını taşımalıdır.
Bu zincir bir kez kurulduğunda telefon görüşmesi sırasında cevap verilebilir: çatlak parçanın lotu, kesildiği rulo, aynı rulodan çıkan diğer partiler ve bunların hangi müşteriye hangi irsaliyeyle gittiği. Lot numarasının nasıl verileceği ve sık yapılan hatalar lot izlenebilirlik rehberinde ayrıntılı anlatılıyor.
Kaplama ve ısıl işlem fasonu stokta nasıl görünmeli?
Fasoncuya giden parça firmanın malı olmaya devam eder; bu yüzden stoktan düşmemeli, fasoncu adına açılmış bir depoya transfer edilmelidir. Döndüğünde de işlem görmüş hali olarak stoğa girmelidir.
Otomotiv parçası çoğu zaman iki fasondan geçer: önce ısıl işlem, sonra kaplama. Aynı anda kaplamacıda 4.000, ısıl işlemcide 2.500 adet bekliyor olabilir. Program bunu gösteremiyorsa sevkiyat planı telefonla yapılır: "sizde bizim kaç parçamız var?" Fason sevkte fatura değil irsaliye kesilir; fasoncunun işçilik faturası ise ayrıca gelir ve maliyete eklenir. Fason akışının ayrıntısı fason üretim takibi yazısında.
Dönüşte adet de kontrol edilmelidir. Kaplamaya 4.000 parça gidip 3.960 parça dönmüşse, kalan 40 parça ya fasoncuda bekliyordur ya da işlem sırasında hurdaya çıkmıştır. Hangisi olduğu yazılmazsa ay sonunda fasoncu deposunda kimsenin açıklayamadığı bir bakiye birikir. Kaplamada çıkan hurdanın bedelini kimin karşılayacağı da çoğu zaman bu kayda göre konuşulur.
Sipariş, sözleşme fiyatı ve teslim takibi
Ana sanayi müşterisinde fiyat her siparişte konuşulmaz; önceden anlaşılır ve belirli bir süre geçerli olur. ERP'de bu fiyatın müşteri ve parça bazında bir kez tanımlanması, siparişe kendiliğinden gelmesi gerekir. Aksi halde her siparişte fiyat elle yazılır ve bir süre sonra eski fiyatla kesilmiş faturalar çıkar.
Teslim tarafında siparişin toplamı değil satırı önemlidir. Aynı siparişte beş farklı teslim tarihi olabilir; hangisinin geciktiği satır bazında görülmelidir. Dövizli çalışılan müşteride fatura hangi kurla açılacak, kur farkı nasıl izlenecek, bu da baştan netleşmelidir.
| Adım | Gereken kayıt | Kayıt yoksa ne olur? |
|---|---|---|
| Fiyat anlaşması | Müşteri × parça fiyatı, para birimi, geçerlilik | Eski fiyatla fatura |
| Sipariş | Satır bazlı teslim tarihi | Gecikme son gün fark edilir |
| Hammadde alışı | İç lot, karşı lot, döküm no | Şikâyette tedarikçiye inilemez |
| Üretim | Tüketilen lot, iyi ve fire adet | Mamul lotu hammaddeye bağlanmaz |
| Fason | Fasoncu deposu, giden ve dönen adet | Fasoncudaki bakiye bilinmez |
| Sevk | Lotlu irsaliye, e-İrsaliye | Hangi partinin nereye gittiği belirsiz |
Ücretsiz ERP kurulurken hangi sırayla ilerlenmeli?
Sevkiyattan geriye doğru değil, hammaddeden ileriye doğru ilerlenmelidir. Lot zinciri alışta başlar; alış kaydı oturmadan sevk irsaliyesine lot yazmak, boşluğa numara vermek olur.
- Kartlar ve depolar: hammadde, yarı mamul ve mamul kartları; ana depo, sevk alanı ve her fasoncu için ayrı depo.
- Mal kabul: gelen her rulo ve çubuk lotuyla girilir. İlk hafta yalnız bu adım bile bir sonraki şikâyette işe yarar.
- Ürün ağacı ve rota: ciroyu taşıyan parçalardan başlayın; her parçanın operasyonları ve fason adımları ağaçta görünsün.
- İş emri ve bildirim: bildirim, tüketilen lotla birlikte ve vardiya içinde girilsin.
- Sözleşme fiyatları ve siparişler: açık siparişler satır bazında aktarılır.
- Sevk ve e-belge: entegratör testi bittikten sonra ilk lotlu irsaliye kesilir.
Bu sıra, lisans ücreti olmayan bir programda da ücretli bir programda da aynıdır. Farkı, ücretsiz ERP'de denemeyi bütün kullanıcılarla, kişi başı maliyet hesabı yapmadan yürütebilmenizdir: depocu, operatör ve sevkiyatçı ilk günden kendi ekranını kullanır.
PakERP One'da otomotiv yan sanayi akışı
PakERP One'da yukarıdaki akışın her adımı için hazır ekran vardır; program lisans ücreti olmayan bir ERP olarak sunulur.
- 109 Satış Sözleşmeleri: müşteri × stok fiyatı, para birimi ve geçerlilik tarihiyle tanımlanır; siparişte fiyat buradan gelir.
- 103 Satış Siparişleri: teslim satır bazında izlenir; geciken satır kırmızı, 7 gün kalan satır sarı görünür.
- 202 Alış İrsaliyesi: Çoklu Lot Girişi ile her satıra lot, karşı lot ve döküm no girilir; 100x120 mal kabul etiketi UYGUN, ŞARTLI ya da RED olarak basılır.
- 8120 İş Emirleri ve 8121 Üretim Bildirimleri: rotadaki her operasyon ayrı iş emri numarası (GGAAYY-NN) alır; bildirimde iyi ve fire adet girilir. Android PakERP One Üretim uygulamasıyla iş emri formundaki QR okutulup bildirim sahada yapılır.
- Fason: fason irsaliyesi parçayı nitelik ve lotu koruyarak fasoncu deposuna taşır; Üretim Panosu'nun Fasonda görünümü fasoncu başına bekleyen adedi gösterir.
- 102 Satış İrsaliyeleri: Kaydet ile onaylanır, stok düşer ve e-İrsaliye gönderilsin mi diye sorulur. Faturalaştır ile 101 Satış Faturaları'na geçilir; dövizli müşteride fatura önceki iş günü TCMB kuruyla açılır.
- 313 Lot İzleme: soy ağacı mamul lotundan ara aşamalara, hammadde lotuna, karşı lota ve tedarikçinin alış belgesine iner.
Sektöre özgü akışların tamamı Sektörler sayfasında ekran kodlarıyla anlatılıyor.
Konuyla ilgili: İhracat Yapan Üretici ERP'de Neye Bakmalı? Deneme Senaryosu.