1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Sipariş Önceliklendirme
Üretim Rehberi · Planlama

Sipariş Önceliklendirme: Kapasite Darken Hangi İş Önce Girer?

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

Sipariş önceliklendirme, kapasite bütün siparişlere yetmediğinde hangisinin önce üretileceğini yazılı bir kurala bağlamaktır. Önce malzemesi hazır olmayan sipariş sıradan çıkarılır. Kalanlar termine kalan süre, müşterinin önemi, gecikmenin müşteride yaratacağı sonuç ve darboğaz makinedeki yük gibi ölçütlerle sıralanır. Kural planlamada uygulanır ve sahaya pano ile iletilir; satışçının telefonla aradığı her iş kendiliğinden öne geçmez.

Pazartesi sabahı, planlama toplantısı. Masada üç telefon notu var. Birinci müşteri hattının duracağını söylüyor, ikincisi geçen hafta söz verilen sevkiyatı soruyor, üçüncüsü yeni bir siparişi "bu hafta lazım" diye eklemiş. Üçü de aynı pres hattından geçiyor ve hattın bu haftalık boş saati üçüne birden yetmiyor.

Bu toplantı her hafta yapılıyorsa ve karar her seferinde en yüksek sesle arayanın lehine çıkıyorsa, sorun kapasitede değil kuraldadır. Sipariş önceliklendirme, bu kararı kişilerden alıp herkesin bildiği ölçütlere bağlar. Aşağıda hangi ölçütlerin kullanılacağı, basit bir puanlamanın nasıl kurulacağı ve acil işin araya nasıl alınacağı örnekle anlatılıyor.

Üretim panosu: Üretimde: Açık iş emirleri operasyon sütunlarında kart olarak: ilerleme, müşteri, gecikme ve ACİL rozetleri.Tam boyut
Üretim panosu: Üretimde · Açık iş emirleri operasyon sütunlarında kart olarak: ilerleme, müşteri, gecikme ve ACİL rozetleri.

Sipariş önceliklendirme nedir, neden yazılı kural gerekir?

Sipariş önceliklendirme, aynı kaynağı bekleyen siparişlerin hangi sırayla üretileceğine karar verme işidir. Yazılı kural gerekir, çünkü kural yoksa sıra her gün yeniden pazarlık konusu olur.

Kuralsız düzende görülen tablo tanıdıktır: satış bir siparişi öne aldırır, ertesi gün başka bir satışçı başka bir siparişi. Hatta kalıp iki kez sökülüp takılır, ayar süresi kaybolur ve sonunda iki sipariş birden gecikir. Planlama ise kendi planını savunacak bir dayanak bulamaz.

Yazılı kuralın iki faydası var. Birincisi, kararlar tutarlı olur; aynı durumda aynı karar verilir. İkincisi, kural dışına çıkmak gerektiğinde bunun bir istisna olduğu ve bedelinin ne olduğu açıkça konuşulur. Kural, kapasiteyi artırmaz ama kapasitenin kime gittiğini görünür yapar.

Öncelik hangi ölçütlere göre belirlenir?

Öncelik çoğu üretim firmasında beş ölçütle belirlenir: termine kalan süre, müşterinin önemi, gecikmenin müşteride yaratacağı sonuç, malzemenin hazır olup olmadığı ve darboğaz makinedeki yük.

ÖlçütSorulacak soruBilgi nereden gelir?
Termine kalan süreKaç gün kaldı, gecikmiş mi?Sipariş satırının teslim tarihi
Müşterinin önemiA, B, C müşterilerinden hangisi?Müşteri segmenti
Gecikmenin sonucuMüşterinin hattı durur mu, stoğu var mı?Satış ve müşterinin çağrısı
Malzeme durumuHammadde, yarı mamul ve kalıp hazır mı?Stok, malzeme ihtiyaç planı
Darboğaz yüküSipariş darboğazda ne kadar süre alıyor?Rota ve operasyon süreleri

Kâr da bir ölçüt olabilir ama günlük sıralamada genellikle arka plandadır. Kârın etkisi teklif ve sipariş kabul aşamasında daha doğru kullanılır. Müşterinin önemini belirlemenin yolu B2B müşteri segmentasyonu yazısında.

Sahadan not

Öncelik kuralı yazılan fabrikalarda ilk haftalarda planlama toplantıları kısalmaz, uzar; çünkü yıllardır sözle verilen kararlar ilk kez gerekçeleriyle konuşulur. Birkaç hafta sonra toplantı yalnız kuralın dışına çıkılan durumları konuşmaya başlar ve satışla planlama arasındaki telefon trafiği azalır.

Basit bir öncelik puanlaması nasıl kurulur?

En basit yol, malzemeyi bir giriş şartı yapıp kalan ölçütlere 1 ile 3 arasında puan vermektir. Malzemesi hazır olmayan sipariş puanlanmaz; önce malzemesi tamamlanır.

Örnek kural (firmaya göre uyarlanır):

  • Termin: gecikmiş ya da 2 gün içinde = 3, 3 ile 7 gün = 2, daha uzun = 1
  • Müşteri: A = 3, B = 2, C = 1
  • Gecikmenin sonucu: müşterinin hattı durur = 3, müşteri stoğundan idare eder = 2, belirsiz ya da etkisi yok = 1

Örnek (temsili üç sipariş, toplam puan büyük olan önce):

  1. Sipariş 1: termine 2 gün, A müşteri, hat durur riski, malzeme hazır: 3 + 3 + 3 = 9 puan.
  2. Sipariş 2: termine 5 gün, B müşteri, müşteri stoktan idare eder, malzeme hazır: 2 + 2 + 2 = 6 puan.
  3. Sipariş 3: 1 gün gecikmiş, C müşteri, etki belirsiz, sac henüz gelmedi: malzeme şartını sağlamadığı için sıraya girmez; satınalma takibe alınır.

Eşit puanda darboğaz süresi kısa olan önce girer; böylece aynı sürede daha çok sipariş kapanır. Puanlama karar vermez, kararı hızlandırır. Planlama müdürü gerekçe yazarak sırayı değiştirebilir. Puanlar haftalık plan hazırlanırken bir kez hesaplanır; gün içinde her telefonda yeniden hesaplanırsa yine pazarlığa dönülür. Yeni gelen sipariş, bir sonraki plan döneminde puanlanarak sıraya girer, gerçekten acilse aşağıdaki istisna yolunu izler.

Malzemesi hazır olmayan sipariş sıraya alınmalı mı?

Hayır. Malzemesi eksik siparişi üretim sırasına koymak, makineyi o siparişe ayırıp sonra boşta bekletmek demektir. Öncelik sırası yalnız gerçekten başlanabilecek işlerden oluşmalıdır.

Malzemesi eksik sipariş unutulmaz; ayrı bir listede izlenir. Bu liste satınalmanın günlük takip listesidir: hangi sac, hangi kaplama, hangi bağlantı elemanı kaç gün sonra gelecek? Malzeme geldiği gün sipariş puanlanır ve sıraya girer. Termini yaklaşmışsa puanı zaten yüksek çıkacaktır.

Burada en sık yapılan hata, "malzeme yarın gelir" diyerek siparişi bugünün planına koymaktır. Malzeme gecikirse plan bozulur ve hattın önündeki diğer iş de ertelenir. Malzeme ihtiyacının önceden nasıl görüleceği MRP ile malzeme ihtiyaç planlaması yazısında.

Acil iş araya nasıl alınır?

Acil iş, kimin karar verdiği ve neyin kayacağı bilinerek araya alınır. Kural şudur: bir iş öne alınıyorsa, hangi işin geri gideceği aynı anda söylenir.

  1. Acil talebi satış planlamaya yazılı iletir: müşteri, parça, adet, istenen tarih ve neden acil olduğu.
  2. Planlama, malzeme ve kalıbın hazır olduğunu kontrol eder.
  3. Darboğazda gereken süre hesaplanır ve bu sürenin hangi siparişin payından kesileceği belirlenir.
  4. Geri giden siparişin müşterisi etkileniyorsa onun satışçısına aynı gün haber verilir.
  5. Karar planlama müdürü tarafından verilir ve gerekçesiyle kayda geçer.
  6. Ayda bir, araya alınan işler sayılır; sayı artıyorsa kapasite ya da termin verme alışkanlığı konuşulur.

Acil işlerin çoğu, baştan gerçekçi termin verilmediği için doğar. Termin verme yöntemi müşteriye doğru termin nasıl verilir yazısında.

Öncelik kararı sahaya nasıl iletilir?

Öncelik kararı, ustabaşının ve operatörün baktığı yerde görünür olmalıdır: iş emri listesinin sırası, panodaki işaret ve vardiya başındaki kısa konuşma. Ofiste verilen ama sahaya ulaşmayan karar uygulanmaz.

Sık kullanılan yöntemler şunlardır:

  • İş emirlerinin hat başına, öncelik sırasıyla dizildiği bir pano.
  • Öne alınan işin iş emrinde ve panoda "acil" olarak işaretlenmesi.
  • Vardiya başında ustabaşına günün ilk üç işinin söylenmesi.
  • Kalıp değişikliğinin önceden hazırlanması, böylece öne alınan iş beklemeden başlar.

Sıralama kuralları ve çizelgenin kendisi üretim çizelgeleme yazısında daha ayrıntılı ele alınıyor.

Önceliklendirmenin işe yarayıp yaramadığı nasıl ölçülür?

Önceliklendirme kuralı, zamanında teslim oranıyla ve araya alınan iş sayısıyla ölçülür. Kural doğru çalışıyorsa önemli müşterilerde gecikme azalır, haftalık plan daha az bozulur.

Ayda bir bakılacak üç sayı yeter:

  • Zamanında teslim oranı: toplamda ve A müşterilerde ayrı ayrı. A müşterilerde oran toplamdan düşükse kural uygulanmıyor demektir.
  • Araya alınan iş sayısı: plan yayımlandıktan sonra öne çekilen sipariş adedi. Bu sayı her ay artıyorsa termin verme ya da kapasite sorunu vardır.
  • Malzeme yüzünden bekleyen sipariş sayısı: sıraya giremeyen işler. Yüksekse sorun planlamada değil satınalmadadır.

Ölçümün nasıl yapılacağı zamanında teslim oranı yazısında formülüyle anlatılıyor. Sayılar ilk aylarda kötüleşebilir; çünkü kuralla birlikte daha önce görünmeyen gecikmeler kayda girer.

Sipariş önceliklendirmede sık yapılan hatalar

  • Her şeyi acil saymak. Siparişlerin yarısı acil işaretliyse işaretin anlamı kalmaz.
  • Sırayı satışın belirlemesi. Satış müşterinin ihtiyacını bilir; kapasiteyi ve malzemeyi planlama bilir. Karar planlamada olmalıdır.
  • Malzemesiz işi plana koymak. Makine ayrılır, malzeme gelmez, hat boş bekler.
  • Kalıp değişikliğini hesaba katmamak. Sırayı sık değiştirmek, ayar süresiyle kapasiteyi yer.
  • Geri giden siparişin müşterisini unutmak. Bir müşteriyi kurtarırken diğerinin terminini sessizce kaçırmak, sorunu yalnız ertelemektir.
  • Kuralı hiç gözden geçirmemek. Müşteri ve ürün karması değiştikçe puanlar da güncellenmelidir.

PakERP One'da sipariş önceliği

PakERP One'da öncelik kararı için gereken bilgiler sipariş satırında, iş emrinde ve panoda bir aradadır.

  1. 103 Satış Siparişleri: liste sipariş satırı bazındadır ve en acil teslim önce sıralanır. Geciken satırlar kırmızı, 7 gün içinde teslim edilecekler sarı görünür; satırda kalan miktar, eldeki stokla "Stok Yeter" işareti ve açık iş emri miktarı vardır.
  2. 8112 MRP ve 8113 planlanan siparişler: malzemesi eksik siparişler ve açılması gereken satınalma ile iş emri önerileri.
  3. 8114 CRP ve 8115 çizelge: iş merkezlerinin yükü ve iş emirlerinin zaman sırası.
  4. 8120 İş Emirleri: yeni iş emrinde eldeki hammaddeyle üretilebilir miktar gösterilir; açık iş emri "acil" olarak işaretlenir ve termin değiştirilir.
  5. Üretim Panosu: açık iş emirleri operasyon sütunlarında kart olarak durur; ACİL ve gecikti rozetleri sahada da görünür.

Ekranların ayrıntısı Üretim modülü sayfasında. Program ücretsizdir.

Sık Sorulan Sorular

Üretimde sipariş önceliği nasıl belirlenir?
Önce malzemesi hazır olmayan siparişler ayrılır. Kalanlar termine kalan süre, müşterinin önemi ve gecikmenin müşteride yaratacağı sonuç gibi ölçütlerle puanlanır; eşit puanda darboğazda kısa süren iş önce girer. Kural yazılı olmalı ve planlamada uygulanmalıdır.
Acil sipariş nasıl yönetilir?
Acil talep yazılı iletilir, malzeme ve kalıp kontrol edilir, darboğazda gereken sürenin hangi siparişin payından kesileceği belirlenir. Geri giden siparişin müşterisine aynı gün haber verilir ve karar gerekçesiyle kaydedilir.
Siparişler termine göre mi sıralanmalı?
Termin en önemli ölçütlerden biridir ama tek başına yetmez. Malzemesi olmayan siparişi termine göre öne almak hattı boşta bırakır; gecikmesi müşterinin hattını durduracak bir sipariş, terminine birkaç gün daha olsa bile öne alınabilir.
Sipariş önceliğine kim karar vermeli?
Kararı planlama vermelidir. Satış müşterinin ihtiyacını ve aciliyetin nedenini iletir; planlama ise kapasite, malzeme ve kalıp durumunu bilerek sırayı belirler. Kural dışı kararlar gerekçesiyle kayda geçer.
Sık sık sıra değiştirmenin zararı nedir?
Her sıra değişikliği kalıp sökme ve ayar süresi doğurur, yarım kalan işler ara stokta bekler. Sonuçta öne alınan iş kurtulsa bile toplam kapasite azalır ve başka siparişler gecikir.
PE
PakERP One EkibiÜretim ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Bu yöntemi PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.