1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Proje Bazlı Üretim İçin Ücretsiz ERP Programı
Ücretsiz ERP Rehberi · Üretim

Proje Bazlı Üretim İçin Ücretsiz ERP Programı: Kalıp, Makine, Özel İmalat

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

Proje bazlı üretimde her iş bir kez yapılır ya da çok az tekrarlanır; kalıp, özel makine, konstrüksiyon gibi. ERP'nin görevi her projenin malzemesini, işçilik ve makine saatini, fason bedelini ve genel gider payını ayrı toplamak, projeye alınan malzemeyi başka işlere kaptırmamak ve teklif edilen maliyetle gerçekleşeni karşılaştırmaktır. Ücretsiz ERP programında bunun için proje başına ürün kartı ve ağacı, iş emri bazında saat kaydı ve fiili maliyet raporu yeterlidir.

Proje bazlı üretim, her işin bir kez yapıldığı ya da yılda birkaç kez tekrarlandığı üretim biçimidir. Bir sac kalıbı, bir montaj fikstürü, bir müşteriye özel test tezgahı, bir çelik konstrüksiyon: her biri kendi çizimi, kendi malzeme listesi ve kendi teslim tarihiyle gelir.

Seri üretim için kurulmuş bir düzen bu işlerde zorlanır. Standart maliyet yoktur, çünkü ürün daha önce hiç yapılmamıştır. Ürün ağacı iş ilerledikçe değişir. Malzeme projeye özel alınır ve başka bir işe kullanılırsa proje yarı yolda kalır. Aşağıdaki bölümler bu üç sorunun kayıt tarafını ve bir ücretsiz ERP programında nasıl karşılanabileceğini ele alıyor.

Ürün ağacı şeması (8107): Reçete ve rota tek şemada: operasyonlar, tezgahlar, fason adımları, nitelikler ve malzemeler.Tam boyut
Ürün ağacı şeması (8107) · Reçete ve rota tek şemada: operasyonlar, tezgahlar, fason adımları, nitelikler ve malzemeler.

Proje bazlı üretimin sipariş bazlı üretimden farkı ne?

Sipariş bazlı üretimde ürün tanımlıdır ve sipariş gelince üretilir; proje bazlı üretimde ise ürünün kendisi de siparişle birlikte tasarlanır.

Siparişe göre çalışan bir pres atölyesi, müşterinin aynı parçasını her ay yeniden basar; ağaç ve rota bellidir. Kalıphane ise her kalıbı bir kez yapar. Arada karma durumlar vardır: bir makine üreticisi aynı modeli müşteriye göre değiştirerek üretir. Sektöre özel ayrıntılar kalıp ve makine ile çelik konstrüksiyon rehberlerinde. Sipariş bazlı düzen sipariş bazlı üretim yazısında; buradaki farklar şöyledir:

KonuSipariş bazlıProje bazlı
Ürün tanımıÖnceden varSiparişle birlikte oluşur
Ürün ağacıSabitİş ilerledikçe değişir
MaliyetStandart maliyetle karşılaştırılırTeklif maliyetiyle karşılaştırılır
SüreGünlerHaftalar, aylar
MalzemeOrtak stoktanÇoğu projeye özel alınır
İlerlemeÜretilen adetTamamlanan aşama

Proje maliyeti nasıl hesaplanır?

Beş kalemin toplamıyla: malzeme + işçilik + makine saati + fason + genel üretim gideri payı. Her kalem projeye kaydedildiği anda toplanır, proje bitince değil.

Formül: proje maliyeti = kullanılan malzeme tutarı + (işçilik saati x saat ücreti) + (makine saati x makine saat ücreti) + fason faturaları + genel gider payı.

Örnek: bir sac kalıbı için 180.000 TL çelik ve standart eleman kullanılmış; tezgahlarda 220 saat çalışılmış, ortalama makine saat ücreti 900 TL; tel erozyon ve ısıl işlem fasonu 60.000 TL; montaj ve deneme işçiliği 90 saat, saat ücreti 400 TL. Toplam: 180.000 + 198.000 + 60.000 + 36.000 = 474.000 TL, üstüne firmanın genel gider oranı eklenir. Değerler temsilidir; saat ücretlerinin nasıl bulunduğu makine saat ücreti yazısında anlatılıyor.

Bu hesabın en zayıf halkası saat kaydıdır. Tezgahta geçen süre iş emrine yazılmazsa maliyetin en büyük kalemi tahmine kalır. Kalıphanede operatörün her iş emrine başladığı ve bitirdiği saati girmesi, ay sonunda saatleri projelere dağıtmaya çalışmaktan çok daha doğru sonuç verir.

Sahadan not

Kalıp ve özel makine üreten atölyelerde proje zararlarının kaynağı çoğu zaman tek bir büyük hata değil, kayda geçmeyen küçük değişikliklerdir: müşterinin telefonla istediği bir revizyon, denemede yapılan fazladan bir düzeltme turu. Her birinin saatini ayrı yazmak başta zahmetli görünür ama proje kapanışında ek bedel konuşmasının tek dayanağı olur.

Projeye alınan malzeme stokta nasıl ayrılır?

Projenin iş emrine bağlanarak ya da ayrı bir depo ve lokasyonda tutularak. Amaç, projeye özel alınmış malzemenin başka bir işe "şimdilik" kullanılmamasıdır.

Proje bazlı çalışan atölyelerde en sık yaşanan durum şudur: bir proje için alınan kalıp çeliği, acil başka bir iş için kesilir, sonra asıl projede malzeme eksik çıkar ve yeniden sipariş verilir. İki proje de gecikir, maliyet de yanlış projeye yazılır. Bunu önlemenin yolları:

  1. Talebi projeden açmak: satınalma talebine proje ya da iş emri numarası yazılır; gelen malzeme o numarayla etiketlenir.
  2. Ayrı depo ya da raf: büyük projelerde projeye ait malzeme ayrı bir depo kodunda tutulur.
  3. Rezervasyon: iş emri açıldığında malzeme ayrılır, başka iş emri ayrılmış miktarı kullanılabilir görmez.
  4. Artan malzeme: proje bitince kalan parça genel stoğa gerçek değeriyle alınır ve bir sonraki projede kullanılabilir.

Tasarım değişikliği ağaç ve iş emrine nasıl yansır?

Değişiklik önce ürün ağacına işlenir, sonra açık iş emirleri ve satınalma talepleri güncellenir; yapılmış işler ise değişiklikten önceki haliyle kayıtta kalır.

Proje bazlı üretimde müşterinin çizimi değiştirmesi olağandır: bir delik yer değiştirir, bir malzeme kalınlığı artar, bir parça iptal edilir. Değişikliğin kayıt altına alınmaması iki sorun doğurur: yanlış revizyon üretilir ve değişikliğin maliyeti müşteriye yansıtılamaz. Her değişiklik için tarih, isteyen kişi, etkilenen parçalar ve tahmini maliyet etkisi yazılmalıdır. Biten bir parçanın değişiklik nedeniyle hurdaya çıkması, projenin maliyetine ayrı bir kalem olarak eklenir; müşteriyle ek bedel konuşulacaksa dayanak bu kayıttır.

Çizimin kendisi de kayda bağlı olmalıdır. İş emrine ekli güncel çizim, tezgahtaki operatörün eski çıktıyla çalışmasını önler.

Proje ilerlemesi nasıl izlenir?

Aşama aşama: proje operasyonlara bölünür, her operasyon ayrı iş emri olur ve ilerleme tamamlanan iş emirleriyle ölçülür.

Bir kalıp için tipik aşamalar tasarım, malzeme tedariki, kaba işleme, ısıl işlem, hassas işleme, tel erozyon, montaj, deneme ve düzeltmedir. Her aşamanın bir sorumlusu ve bir bitiş tarihi olur. "Proje yüzde 70'te" demek yerine "hassas işleme bitti, erozyon fasonda, montaj gelecek hafta" demek, hem müşteriye hem ekibe daha doğru bilgi verir.

Haftalık kısa bir proje toplantısı bu takibin en basit aracıdır. Açık iş emirlerinin listesi ekrana alınır, her aşama için üç soru sorulur: bitti mi, bitmediyse neden, yeni bitiş tarihi ne? Cevaplar iş emrine not olarak yazılır. Birkaç hafta sonra hangi aşamanın sistematik olarak geciktiği, kimsenin hafızasına dayanmadan görülür ve bir sonraki projenin takvimi buna göre kurulur.

Fasona giden aşamalar ayrıca izlenmelidir; kalıp parçaları ısıl işlemde ya da erozyonda günlerce bekleyebilir ve proje takviminin en çok kayan kısmı genellikle burasıdır. Fasondaki parçaların nasıl takip edileceği fasoncudaki stok takibi rehberinde.

Teklif ile gerçekleşen maliyet neden karşılaştırılmalı?

Çünkü bir sonraki teklifin doğruluğu buna bağlıdır. Proje bazlı üretimde standart maliyet olmadığı için tek referans, teklifte öngörülen maliyettir.

Her proje kapanırken kalem kalem bir karşılaştırma yapılır. Aşağıdaki tablo örnek bir kalıp projesi içindir, değerler temsilidir:

KalemTeklifteGerçekleşenFark
Malzeme170.000 TL180.000 TL+10.000 TL
Makine saati180 saat220 saat+40 saat
Fason50.000 TL60.000 TL+10.000 TL
Montaj ve deneme70 saat90 saat+20 saat

Bu örnekte fark en çok makine saatinde. Aynı sapma birkaç projede tekrarlanıyorsa teklif hesabındaki işleme süreleri gerçekçi değildir ve bir sonraki teklif buna göre düzeltilmelidir. Karşılaştırma yapılmazsa firma aynı hatayı her teklifte tekrarlar ve kârlı sandığı projelerden zararla çıkar.

Karşılaştırmanın bir yan faydası da teklif hazırlama süresinin kısalmasıdır. Kapanmış projelerin gerçekleşen saatleri ve malzeme tutarları bir kez kayıtta durduğunda, yeni bir kalıp teklifi sıfırdan değil, benzer bir projenin rakamlarından başlayarak hazırlanır. Ücretsiz ERP programı kullanan küçük bir kalıphanede bu arşiv, ayrı bir teklif yazılımına ihtiyaç bırakmadan oluşur; yeter ki her proje kapanışında gerçekleşen maliyet okunup bir kenara not edilsin. Seri ürünlerde kullanılan maliyet yöntemleriyle farkı standart ve fiili maliyet yazısında görülebilir.

Proje bazlı üretimde sık yapılan hatalar

  • Saatler projeye yazılmaz: maliyetin en büyük kalemi ay sonunda tahminle dağıtılır.
  • Projeye alınan malzeme başka işe kullanılır: iki proje birden gecikir.
  • Tasarım değişikliği kayda geçmez: yanlış revizyon üretilir, ek bedel istenemez.
  • Fason aşaması takvime konmaz: proje fasoncuda bekler, kimse fark etmez.
  • Proje kapanışında karşılaştırma yapılmaz: teklif hesabı hiç iyileşmez.

Ücretsiz ERP programı seçerken bu beş konuyu gerçek bir projeyle denemek gerekir: ağacı kurmak, iş emirlerini açmak, birkaç günlük saat ve malzeme girmek, sonra maliyet raporunu okumak. Lisans ücreti olmayan programda bu deneme yalnızca zaman alır.

PakERP One'da proje bazlı üretim

PakERP One ücretsiz bir ERP programıdır: program ve bulut sunucu 0 ₺, kullanıcı ve belge sınırı yoktur. Proje bazlı çalışan bir atölye şu ekranlarla ilerler:

  1. 301 Stok Kartları ve 8107 Ürün Ağacı: her proje için bir mamul kartı; ağaç sürükle-bırak şemada kurulur, operasyonlar ve fason adımları kutu olarak eklenir. Benzer bir proje varsa şeması "Başka Stoktan Kopyala" ile getirilip düzenlenir.
  2. 8120 İş Emirleri: her operasyon ayrı iş emri numarası alır; tezgah, fasoncu ve termin iş emrinde tutulur, çizim evrak eki olarak iş emrine eklenir.
  3. 8121 Üretim Bildirimleri: başla ve bitir saati girilir, süre iş emrine yazılır; 8129 Duruş Kayıtları bekleme nedenlerini tutar.
  4. 322 Satınalma Talepleri ve 218 Talep Havuzu: projeye özel malzeme talep edilir ve siparişe çevrilir; teklif, sipariş ve faturada Proje Kodu alanı (Notlar sekmesi) kullanılabilir.
  5. 8124 Fason Siparişleri ve Üretim Panosu: fasondaki parçalar fasoncu bazında görünür.
  6. 8103 Mühendislik Değişiklikleri ve 8104 Numune / Prototip Talepleri: değişiklik ve numune kayıtları.
  7. 8150-8153 Maliyet: iş merkezi saat ücreti ve genel üretim gideri oranı tanımlanır; 8151 fiili üretim maliyeti ve 8153 standart / fiili karşılaştırma ile proje kapanışında gerçekleşen maliyet okunur.

Sık Sorulan Sorular

Proje bazlı üretim nedir?
Her işin bir kez ya da çok az tekrarla yapıldığı, ürünün siparişle birlikte tasarlandığı üretim biçimidir. Kalıp, özel makine, fikstür ve çelik konstrüksiyon tipik örneklerdir.
Proje maliyeti nasıl hesaplanır?
Kullanılan malzeme, işçilik saati çarpı saat ücreti, makine saati çarpı makine saat ücreti, fason faturaları ve genel gider payı toplanır. Saatlerin iş emri bazında, işin yapıldığı gün kaydedilmesi hesabın doğruluğunu belirler.
Kalıp imalatında ERP kullanılır mı?
Kullanılır; ama seri üretim mantığıyla değil. Her kalıp ayrı bir ürün ve ayrı iş emirleri olarak açılır, maliyet teklifle karşılaştırılır, malzeme ve saat projeye yazılır.
Projeye alınan malzeme stokta nasıl ayrılır?
Malzeme talebi proje ya da iş emri numarasıyla açılır, gelen malzeme o numarayla etiketlenir ve iş emrine rezerve edilir. Büyük projelerde ayrı bir depo kodu kullanmak da yaygındır.
Proje bazlı üretim için ücretsiz ERP programı yeterli olur mu?
Proje başına ağaç ve iş emri açılabiliyor, saat ve malzeme iş emrine yazılabiliyor ve fiili maliyet raporu alınabiliyorsa temel ihtiyaç karşılanır. Seçim öncesinde gerçek bir projeyle deneme yapılmalıdır.
PE
PakERP One EkibiÜcretsiz ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Ücretsiz ERP'yi kendi verinizle deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.