Kalıp ve makine imalatında ücretsiz ERP'den beklenen, seri üretim araçlarından çok proje takibidir: projeye bağlı satınalma talepleri, aynı talebin farklı tedarikçilere bölünmesi, standart parça ile özel işlenen parçanın ayrı kodlanması, teknik resmin belgeye eklenmesi, fason işlemlerin izlenmesi ve malzeme, işçilik saati ve fason bedelinden proje maliyetinin toplanması.
Kalıpçı aynı işi iki kez yapmaz. Her kalıp, her özel makine bir kez tasarlanır, bir kez üretilir ve teslim edilir. Seri üretim yapan bir fabrikada ERP'nin sorusu "bu ay kaç tane" iken, kalıphanede soru "bu proje ne durumda ve bize kaça mal oldu" olur.
Bu fark, ERP'nin nasıl kullanılacağını da değiştirir. Ürün ağacı bir kez kurulup yıllarca kullanılmaz; her proje için yeniden yazılır. Satınalma listesi yüzlerce kalemdir ve on farklı tedarikçiye dağılır. Teknik resim birkaç kez revizyon görür. Proje teslim edildiğinde de asıl merak edilen tek rakamdır: teklif verdiğimiz fiyat maliyeti karşıladı mı? Ücretsiz ERP bu sektörde, doğru kurulursa, bu sorulara Excel'den daha güvenilir cevap verir.
Tam boyutİçindekiler
- Kalıp ve makine imalatı seri üretimden nasıl ayrılır?
- Proje bazlı üretimde stok kartı nasıl açılmalı?
- Yüzlerce satınalma kalemi nasıl yönetilir?
- Kalıp projesinin maliyeti nasıl toplanır?
- Bir kalıbın hangi aşamada olduğu nasıl görülür?
- Teknik resim ve revizyonlar nerede saklanmalı?
- Yatırım teşvik belgeli makine satışında fatura nasıl kesilir?
- Kalıphane ücretsiz ERP'ye nereden başlamalı?
- PakERP One'da proje bazlı imalat
- Sık sorulan sorular
Kalıp ve makine imalatı seri üretimden nasıl ayrılır?
Üretim tek seferliktir, maliyet proje bazında toplanır ve satınalma üretimin önüne geçer. Seri üretimde planlama tekrar eden işin hızını ararken, proje imalatında her iş kendi takvimini ve kendi malzeme listesini taşır.
| Konu | Seri üretim | Kalıp ve makine imalatı |
|---|---|---|
| Ürün ağacı | Bir kez kurulur, uzun süre kullanılır | Her proje için yeniden yazılır |
| Satınalma | Tekrarlayan, stoğa | Projeye özel, yüzlerce kalem |
| Maliyet | Birim maliyet, standart | Proje toplamı, teklifle karşılaştırma |
| Doküman | Sabit teknik resim | Sık revizyon, müşteri onayı |
| Fason | Kaplama, ısıl işlem | Tel erozyon, ısıl işlem, taşlama, kaplama |
| Teslim | Parti parti sevk | Deneme, onay, tek seferde teslim |
Proje bazlı üretimde stok kartı nasıl açılmalı?
Standart parça için kalıcı kart, projeye özel işlenen parça için proje koduyla başlayan kart açılmalıdır. İkisi karıştırılırsa ya stok kartı sayısı patlar ya da proje maliyeti toplanamaz.
Kolon, burç, yay, itici pim, cıvata, rulman, motor gibi parçalar katalogdan alınır ve birden fazla projede kullanılır. Bunlar kalıcı stok kartıdır; stoğu tutulur, fiyat geçmişi izlenir. Kalıp plakası, çekirdek, dişi, özel mil gibi parçalar ise yalnız o proje için işlenir. Bunlar için proje numarasıyla başlayan kodlar kullanmak (örneğin P2611-DISI-01) hem aramayı hem de proje sonunda toplamayı kolaylaştırır.
Ham blok çelik ikisinin arasında durur: ölçüye göre alınır, kilo ile fiyatlanır ve projeye doğrudan yüklenir. Birim olarak kilo, ölçü bilgisi ise açıklamada ya da ek dosyada tutulabilir.
Kod kuralı proje başlamadan yazılmalıdır. Tasarımcı parça listesini hangi kodlarla çıkaracak, satınalma hangi kodla sipariş verecek, atölye iş emrinde hangi kodu görecek? Üçü aynı kodu kullanmıyorsa proje sonunda aynı parça üç farklı adla karşınıza çıkar. Kural basit olmalıdır: proje numarası, parça türü ve sıra numarası çoğu kalıphane için yeter. Revizyon harfi koda değil teknik resmin dosya adına yazılır.
Kalıphanelerde proje maliyeti çoğu zaman teslimden aylar sonra, son fason faturası geldiğinde hesaplanır ve o zamana kadar yeni teklifler eski tahminle verilmiştir. Malzeme ve işçilik saatini proje ilerledikçe toplamak, teklif hatasını bir sonraki projeden önce gösterir.
Yüzlerce satınalma kalemi nasıl yönetilir?
Talepleri tek havuzda toplayıp tedarikçiye göre bölerek. Tasarımcı parça listesini çıkarır, satınalma bu listeyi farklı tedarikçilere sipariş olarak dağıtır; takip de sipariş satırı bazında yapılır.
- Talep: tasarım bitince malzeme listesi projeye bağlı talep olarak girilir.
- Havuz: bütün projelerin talepleri bir yerde görünür; aynı cıvata üç projede isteniyorsa tek siparişte birleştirilebilir.
- Bölme: çelik bir tedarikçiye, standart parçalar ikinciye, hidrolik üçüncüye gider.
- Fiyat kontrolü: aynı kalem daha önce hangi fiyattan alınmış, döviz mi TL mi? Geçmiş fiyatı görmeden verilen sipariş pahalıya kalabilir.
- Teslim takibi: projeyi bekleten tek kalem genelde küçük bir parçadır; açık sipariş satırları düzenli kontrol edilmelidir.
Talep ve sipariş akışının genel hali Satınalma modül sayfasında anlatılıyor.
Kalıp projesinin maliyeti nasıl toplanır?
Dört kalem toplanır: projeye alınan malzeme, projede harcanan işçilik ve tezgah saati, fason faturaları ve genel giderden projeye düşen pay. İlk üçü kayıttan gelir; dördüncüsü bir dağıtım anahtarıyla hesaplanır.
| Maliyet kalemi | Kaynağı | Ne zaman kesinleşir? |
|---|---|---|
| Malzeme | Projeye bağlı alış faturaları ve depodan çıkış | Fatura geldiğinde |
| İşçilik ve tezgah saati | İş emri bildirimlerindeki başlangıç ve bitiş saatleri | Operasyon bittiğinde |
| Fason | Tel erozyon, ısıl işlem, kaplama faturaları | Fasoncu faturasıyla |
| Genel gider payı | Elektrik, amortisman, kira; saat oranıyla | Dönem sonunda |
İşçilik saatinin kaydı kalıphanede en çok aksayan kısımdır. CNC tezgahında, tel erozyonda, tesviyede kim hangi projede kaç saat çalıştı? Bu bilgi operasyon bazında ve saatiyle girilmezse proje maliyeti yalnız malzeme ve fasondan oluşur ve gerçeğin çok altında kalır. Maliyet unsurlarının ayrıntısı maliyet muhasebesi yazısında.
Bir kalıbın hangi aşamada olduğu nasıl görülür?
Kalıp parçalarına operasyon bazında iş emri açılarak. Her parçanın kaba işleme, ısıl işlem, taşlama, tel erozyon ve tesviye adımları ayrı ayrı görünürse, projenin nerede takıldığı toplantıya gerek kalmadan anlaşılır.
Kalıphanede en sık duyulan cevap "bitmek üzere" olur. Oysa bir dişi plakanın ısıl işlemden dönmediği, bir çekirdeğin tel erozyonda sırada beklediği, itici pimlerin henüz gelmediği bilinmeden verilen teslim tarihi tahminden öteye geçmez. Operasyonlar iş emri olarak açılıp bildirimle kapandıkça tablo kendiliğinden oluşur: hangi parça hangi tezgahta, hangisi fasonda, hangisi malzeme bekliyor.
Fasona giden kalıp parçaları seri üretimdekinden farklıdır; genelde tek adettir ve değerlidir. Isıl işlemciye giden bir dişi plakanın irsaliyesi, dönüşü ve faturası projeye bağlanmazsa hem takvim hem maliyet eksik kalır.
Teknik resim ve revizyonlar nerede saklanmalı?
İlgili belgenin ya da stok kartının yanında. Teknik resim ortak bir klasörde tutulursa, tedarikçiye hangi revizyonun gittiği sipariş kapandıktan sonra bilinmez.
Bir kalıp projesinde teknik resim en az üç yerde gerekir: tedarikçiye verilen siparişte, atölyeye verilen iş emrinde ve müşteriye giden teslim belgesinde. Revizyon değiştiğinde eski resimle işlenmiş bir parça ancak siparişin ekine bakılarak bulunabilir. Bu yüzden resim, sertifika ve teklif dosyaları ilgili belgeye eklenmeli; dosya adında revizyon harfi yer almalıdır.
Yatırım teşvik belgeli makine satışında fatura nasıl kesilir?
Alıcının teşvik belgesi bilgileri faturaya yazılır ve ilgili KDV istisnası uygulanır. Hangi malların kapsamda olduğu, faturada hangi bilgilerin bulunacağı ve istisnanın şartları için güncel tebliğe ve mali müşavirinize başvurun; kurallar zaman zaman değişir.
Makine ve kalıp üreticilerinin satışlarının bir kısmı, müşterinin yatırım teşvik belgesi kapsamında yapılır. ERP tarafında önemli olan üç şey vardır: teşvik belgesi numarasının ve satır bilgilerinin faturaya eksiksiz yazılması, e-Fatura'nın doğru istisna koduyla gönderilmesi ve bu faturaların ayrı bir seride izlenebilmesi. Pratik adımlar teşvikli fatura nasıl kesilir yazısında.
Kalıphane ücretsiz ERP'ye nereden başlamalı?
Yeni açılan bir projeden. Yarısı bitmiş projeleri programa sonradan taşımak yerine, bir sonraki siparişi baştan sona ERP'de yürütmek daha temiz bir başlangıçtır.
- Standart parça kartlarını ve tedarikçileri aktarın; fiyat geçmişi bu kartlarda birikecek.
- Proje kodu kuralını yazın ve ilk projenin özel parçalarını bu kuralla açın.
- Tasarımcının malzeme listesini talep olarak girin, satınalma havuzdan siparişe çevirsin.
- Tezgah başındaki kişilerin operasyon başlangıç ve bitişini girmesini sağlayın.
Ücretsiz ERP ile başlarken kullanıcı başına ücret olmadığı için tasarımcı, satınalmacı, tezgah operatörü ve muhasebeci aynı projede aynı anda çalışabilir. Proje teslim edildiğinde elinizde ilk gerçek maliyet tablosu olur.
PakERP One'da proje bazlı imalat
PakERP One kalıp ve pres parçası üreten bir fabrikada yazıldı; kalıphane tarafının satınalma ve belge akışı da bu ihtiyaçla kuruldu. Program ücretsiz ERP olarak sunulur; kullanıcı, belge ve modül sınırı yoktur.
- 322 Satınalma Talepleri ve 218 Talep Havuzu: talep taslakken de havuzda görünür; seçili satırlar ya da kalan tüm satırlar farklı tedarikçilere siparişe çevrilir.
- 203 Satınalma Siparişleri: sipariş PDF'i, cari kartındaki sipariş adresine Outlook taslağı olarak ekli hazırlanır; gönderme kararı kullanıcıdadır.
- 250 Fiyat Kontrol: aynı kalemin geçmiş alış fiyatları EUR ve TL olarak görülür.
- Evrak ekleri: teknik resim, teklif ve sertifika belgeye ya da stok kartına eklenir; listede ataç kolonu görünür.
- 8120 İş Emirleri ve 8121 Üretim Bildirimleri: her operasyon ayrı iş emri numarası alır; bildirimde başla ve bitir saati girilir, böylece tezgah ve işçilik süresi kayda geçer. Üretim Panosu işleri kanban olarak gösterir.
- 101 Satış Faturaları ve 22 KDV İstisna Kodları: teşvik belgeli satışta belge numarası ve satır bilgileriyle e-Fatura kesilir.
- Raporlar ▾: her listeden PDF ve Excel alınır; proje koduyla başlayan kalemlerin alış ve iş emri listeleri Excel'e alınarak proje maliyeti tablosu kurulur.