Çelik konstrüksiyonda ücretsiz bir ERP, her projeyi üst mamul, her pozu alt mamul olarak ürün ağacına yazıp kesim, delme, kaynak, kumlama ve boya adımlarını ayrı iş emirleriyle izlediğinde işe yarar. Profil ve sac girişleri döküm numarasıyla lot alır, galvaniz ve boya fason irsaliyesiyle dışarı çıkar, sahaya giden her tır ayrı irsaliye olur ve fatura o irsaliyelerden kesilir. Lisans bedeli olmaması bu düzeni kurmaya engel değildir.
Çelik konstrüksiyon atölyesinde iki iş birbirine benzemez. Bir ay depo binası kolonları kesilir, ertesi ay bir fabrikanın çatı makasları kaynatılır, arada bir konveyör şasesi araya girer. Katalog yoktur, standart mamul yoktur; her iş bir projedir ve her proje yüzlerce pozdan oluşur. Malzeme kilo ile alınır, metre ile kesilir, adet ile sevk edilir, ton ile faturalanır.
Seri üretim için yazılmış bir program bu düzene zor uyar. Stok kartı "kolon K-12" için açılmaz; ama açılmazsa o kolonun hangi profilden, hangi döküm numarasından kesildiği ve sahaya hangi tırla gittiği de kaydedilmez. Bir ücretsiz ERP programı proje bazlı bu işi taşıyabilir mi? Taşır, ama ürün ağacı, iş emri ve belge zinciri projeye göre kurulursa. Aşağıda o kurulumun adımları var.
Tam boyutİçindekiler
- Çelik konstrüksiyon ERP'den ne ister?
- Proje ve poz ürün ağacında nasıl tutulur?
- İş emirleri operasyon bazında mı, poz bazında mı açılmalı?
- Malzeme sertifikası ve döküm numarası nasıl izlenir?
- Galvaniz ve boya fasonu nasıl takip edilir?
- Kısmi sevk ve hakediş faturası nasıl kesilir?
- PakERP One'da proje bazlı çelik konstrüksiyon takibi
- Sık sorulan sorular
Çelik konstrüksiyon ERP'den ne ister?
Beş şey: proje bazlı takip, malzeme sertifikası izi, fason kontrolü, kısmi sevk ve hakediş faturası, bir de kilo ile adet arasında dönüşüm. Seri üretim firmasının sorduğu "bu ay kaç adet ürettik" sorusu burada yerini "bu proje ne kadar bitti, ne kadar sevk edildi, ne kadarını faturaladık" sorusuna bırakır.
Atölyenin günlük derdi de farklıdır. Ustabaşı profil rafına bakar ve "IPE 200'den kaç metre kaldı" diye sorar; satınalma aynı profili kilo ile sipariş etmiştir. Sahadaki montaj ekibi "K-14 ile K-15 hangi tırdaydı" diye arar. Muhasebe ise müşterinin istediği hakediş için "bu ay sevk edilen tonaj" rakamını ister. Üç kişi üç ayrı birimle konuşur; ücretsiz ERP de olsa ücretli paket de olsa, program bu üçünü aynı kayıttan üretmelidir.
Bir de kalite dosyası var. Müşteri, kolonun hangi çelikten yapıldığını malzeme sertifikasıyla, kaynağın kim tarafından atıldığını kaynakçı belgesiyle sorar. Bu iki kayıt ERP'de değilse teslimde klasör karıştırılır.
Proje ve poz ürün ağacında nasıl tutulur?
Proje üst mamul, poz alt mamul, profil ve sac hammadde olarak üç kademede tutulur. Kural bu kadar sade; zorluk ölçü birimindedir.
| Seviye | Örnek | Birim | Kayda ne yazılır |
|---|---|---|---|
| Proje | Depo binası çelik yapısı | 1 set ya da ton | Müşteri, teslim tarihi, toplam tonaj, sözleşme tutarı |
| Poz | K-12 kolon, M-3 makas | Adet | Birim ağırlık, resim numarası, boya sistemi |
| Hammadde | IPE 200, 10 mm sac | kg (metre ve adet dönüşümüyle) | Kalite, döküm no, sertifika, tedarikçi |
| Sarf | Kaynak teli, cıvata, boya | kg, adet, litre | Proje başına tüketim |
Pozun ürün ağacına yazılan profil miktarı kesim listesinden gelir: K-12 için 6,2 metre IPE 200, kg karşılığı birim ağırlıkla hesaplanır. Bu bağ kurulunca proje açıldığında toplam profil ihtiyacı kilo olarak çıkar ve satınalma siparişi ona göre verilir. Her projede aynı pozu yeniden tanımlamamak için poz kartlarını proje kodu ile adlandırmak yeter; ürün ağacı yazısında kademelendirme kuralları var.
Küçük bir ipucu: yüz pozlu bir projede her pozu tek tek ürün ağacına yazmak yerine benzer pozları gruplamak (kolonlar, kirişler, makaslar, aşıklar) hem giriş süresini kısaltır hem de raporun okunmasını kolaylaştırır. Ayrıntı kesim listesinde kalır, ağaçta grup durur.
Çelik atölyelerinde en sık görülen boşluk, mal kabulde döküm numarasının kaydedilmemesidir. Sertifikalar klasörde durur, ama hangi kolonun hangi sertifikaya bağlı olduğu teslimde tahminle yazılır. Bir de fasonda bekleyen tonaj: galvanizciye giden parça çoğu zaman irsaliyesiz, telefonla takip edilir ve ay sonunda kaç ton dışarıda olduğu hesaplanamaz.
İş emirleri operasyon bazında mı, poz bazında mı açılmalı?
Operasyon bazında. Kesim, delme, kaynak, kumlama, boya ve montaj hazırlığı ayrı iş emirleri olmalı, çünkü her adımı farklı ekip yapar ve darboğaz farklı yerde çıkar. Poz bazlı tek iş emri "K-12 bitti mi" sorusuna cevap verir ama "kaynakta mı bekliyor, boyada mı" sorusuna vermez.
Ara aşamaları ayırt etmek için her poz için "kesilmiş", "kaynaklı", "boyalı" gibi nitelikler tanımlanır. Böylece aynı poz kartının kaç adedi hangi aşamada olduğu tek listede görünür. Sahaya sevk yalnız "boyalı" niteliğinden yapılır; kesilmiş ama kaynatılmamış bir parça yanlışlıkla irsaliyeye girmez.
İş emrinde üç bilgi eksik olmamalı: kaynakçı adı (kalite dosyası için), tüketilen profil lotu (sertifika izi için) ve fire. Kesim artığı bir çelik atölyesinde küçümsenmeyecek bir kalemdir; artık boyların stokta kalıp kalmayacağı, hurdaya mı gideceği kayda geçmelidir. Bu üç alanın formda hazır olup olmadığı, bir ücretsiz ERP seçilirken ilk bakılacak yerdir.
Malzeme sertifikası ve döküm numarası nasıl izlenir?
Profil ve sac girişinde döküm numarası lot olarak açılır, sertifika o lota eklenir. Kesim iş emrinde tüketilen lot seçildiğinde poz ile döküm numarası birbirine bağlanır. Müşteri "K-12'nin sertifikası" dediğinde cevap kayıtta hazırdır.
Uygulamada zorluk şurada: bir tırda gelen 24 ton IPE 200 iki ya da üç farklı döküm numarasından oluşabilir. Mal kabulde satırı döküm numarasına göre bölmek gerekir; tek lot açılırsa sertifika izi daha ilk günde kopar. Depoda da boylar döküm numarasına göre ayrı istiflenmeli; etiketle işaretlenmeyen profil üç gün sonra ayırt edilemez.
Sac için düzen aynıdır, ek olarak plaka numarası ve kalınlık ölçümü yazılır. Kaynak teli ve cıvata gibi sarf malzemelerde lot çoğu zaman istenmez, ama müşteri şartnamesi isterse aynı yol izlenir. Kayıt disiplini için lot izlenebilirlik rehberine bakılabilir.
Galvaniz ve boya fasonu nasıl takip edilir?
Fason irsaliyesiyle; bu belge ücretsiz ERP programlarının çoğunda vardır, olmayanı çelik işi için seçmemek gerekir. Kumlama, galvaniz ve boya çoğu atölyede dışarıda yapılır; parça fasoncuya irsaliyeyle gider, işlem görüp irsaliyeyle döner. Kayıt tutulmazsa "galvanizde kaç ton var, kaç gündür orada" sorusu telefonla cevaplanır.
Galvanizde iki ayrıntı vardır. Birincisi, fasoncu kilo ile fatura keser ve galvaniz sonrası ağırlık artar; giden tonaj ile gelen tonaj farkı normaldir, ama fark oranı her partide takip edilmelidir. İkincisi, fasoncuda kaybolan ya da hasar gören parça, poz bazında eksik döner; adet bazlı geliş kaydı bu eksiği hemen gösterir.
Fason takibinin doğru kurulması için fasoncuya ayrı bir depo tanımlanır ve sevk edilen parça o depoya geçer. Böylece atölye stoğu düşer, fasoncu stoğu artar; dönen parça "boyalı" niteliğiyle ana depoya girer. Fason üretim takibi rehberinde bu akışın tamamı anlatılıyor.
Kısmi sevk ve hakediş faturası nasıl kesilir?
Her tır ayrı irsaliye, her hakediş dönemi o dönemin irsaliyelerinden kesilen tek fatura. Belge zinciri şöyle kurulur:
- Teklif projenin tonajı ve birim fiyatıyla hazırlanır; kabul edilince siparişe dönüşür.
- Sipariş satırlarında poz grupları ve teslim tarihleri durur. Sevk edildikçe satır bazında kalan miktar düşer; geciken satır listede görünür.
- İrsaliye her tır için kesilir; araç plakası ve şoför yazılır, e-İrsaliye olarak gönderilir. Sahadaki montaj ekibi "K-14 hangi tırdaydı" sorusunun cevabını irsaliyeden bulur.
- Fatura ay sonunda o dönemin irsaliyeleri seçilerek tek belgede kesilir; müşterinin hakediş dosyasına irsaliye listesi eklenir.
Yapım işi niteliğindeki teslimlerde KDV tevkifatı gündeme gelebilir. Oran ve kapsam GİB'in güncel tebliğine göre belirlenir; mali müşavirle teyit edip faturada doğru tevkifat kodunu kullanmak gerekir. KDV tevkifatı yazısında mantığı ve belge üzerindeki gösterimi bulabilirsiniz.
Montaj hizmeti de veriliyorsa, malzeme ve işçilik faturada ayrı satırlar olmalı; ikisinin KDV ve tevkifat uygulaması farklı olabilir.
PakERP One'da proje bazlı çelik konstrüksiyon takibi
PakERP One üretim yapan firmalar için lisans ücreti olmayan bir ücretsiz ERP'dir; proje bazlı çelik işi, seri üretimle aynı ekranlarda ama farklı bir kurulumla izlenir.
- 8107 Ürün Ağacı: Proje üst mamul, poz grupları alt mamul, profil ve sac hammadde olarak sürükle-bırak şemada kurulur. Kesim, kaynak, kumlama ve boya operasyonları rotaya yazılır; boya fason adımı olarak işaretlenir.
- 326 Nitelikler: "kesilmiş", "kaynaklı", "boyalı" nitelikleri tanımlanır. Stok Durumu ekranı her pozun hangi aşamada kaç adet olduğunu depo ve nitelik kırılımıyla gösterir.
- 202 Alış İrsaliyesi: Profil ve sac girişinde Çoklu Lot Girişi ile her döküm numarası ayrı lot açılır; karşı lot ve döküm no alanları doldurulur, sertifika belgeye evrak eki olarak bağlanır.
- 8120 İş Emirleri: Her operasyon ayrı iş emri (GGAAYY-NN); Üretim Panosu kesimde, kaynakta, fasonda ve boyada bekleyen pozları sütunlarda gösterir. Fasonda sütunu galvanizcide kaç gündür ne beklediğini listeler.
- 8121 Üretim Bildirimleri: Kaynakçı operatör olarak seçilir, tüketilen profil lotu yazılır, kesim artığı fire olarak girilir. Sahada Android uygulamasıyla iş emri QR'ı okutularak da bildirilir.
- 313 Lot İzleme: Pozdan döküm numarasına ve tedarikçi sertifikasına geri iz; müşterinin kalite dosyası buradan basılır.
- 103 Satış Siparişleri: Poz grupları satır bazında teslim takibiyle izlenir; geciken satır kırmızı, 7 gün kalan sarı.
- 102 Satış İrsaliyesi ve 101 Satış Faturası: Her tır için araç ve şoförlü irsaliye, e-İrsaliye olarak gider. Ay sonunda irsaliyeler seçilip sağ tık "Faturalaştır" ile hakediş faturası kesilir; tevkifat gerekiyorsa kodu fatura satırında tanımlı listeden seçilir.
- 327 Hurda Kayıtları: Kesim artığı ve hurda, 328'de tanımlı cinsiyle stoktan düşülür; hurda satışı ayrıca faturalanır.
Program ve bulut sunucu 0 ₺; kullanıcı, belge ve modül sınırı yok. Modülün bütünü için Üretim ve İş Emri modülü sayfası var.