1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Hatalı Muhasebe Fişi Nasıl Düzeltilir
Muhasebe Rehberi · Fiş ve Defter

Hatalı Muhasebe Fişi Nasıl Düzeltilir? Ters Kayıt, Düzeltme ve Fark Kaydı

PakERP One Ekibi 7 dk okuma
Kısa cevap

Hatalı muhasebe fişi üç yolla düzeltilir: dönem açıkken ve defter kesinleşmeden fişi değiştirmek, hatalı fişin ters kaydını atıp doğrusunu yeniden kesmek (storno) ya da yalnız hatalı kısmı taşıyan bir düzeltme kaydı yapmak. Ay kapandıktan ve e-Defter beratı alındıktan sonra geçmiş fiş değiştirilmez; düzeltme cari ayda, açıklamasında eski fişin numarası yazılarak yapılır. Otomatik kesilen fişlerde önce hatanın kaynağı olan belge ya da hesap eşlemesi düzeltilir.

Eylül ayının e-Defter beratı yüklenmiş, KDV beyannamesi verilmiş. Ekimin ikinci haftasında maliyet raporunu hazırlayan muhasebeci bir satırda takılır: 18 Eylül'deki fason kaplama faturası 730 Genel Üretim Giderleri yerine 770 Genel Yönetim Giderleri hesabına yazılmış. Tutar doğru, KDV doğru, tedarikçi doğru; yalnız hesap yanlış. Eylül maliyeti 30.000 TL eksik, yönetim gideri 30.000 TL fazla.

Bu hata nasıl düzeltilir? Eylül fişini açıp hesabı değiştirmek mi, yoksa ekimde bir kayıtla taşımak mı? Aşağıda üç düzeltme yolu, her biri için örnek kayıt ve kapanmış ayda neden geriye dönülmediği anlatılıyor.

Muhasebe fişi (901): Satış faturasından otomatik kesilen yevmiye fişi: 120 cari, 600 satış ve 391 hesaplanan KDV satırları, borç = alacak.Tam boyut
Muhasebe fişi (901) · Satış faturasından otomatik kesilen yevmiye fişi: 120 cari, 600 satış ve 391 hesaplanan KDV satırları, borç = alacak.

Hatalı muhasebe fişi hangi yollarla düzeltilir?

Hatalı fiş ya değiştirilir, ya ters kaydıyla iptal edilip doğrusu kesilir, ya da yalnız hatalı kısım bir düzeltme kaydıyla taşınır. Hangisinin seçileceği dönemin açık olup olmadığına ve hatanın türüne bağlıdır.

YöntemNe zaman uygunArtısıEksisi
Fişi değiştirmekDönem açık, defter kesinleşmemiş, aynı gün fark edilmişDefterde iz kalmaz, temiz görünürKimin neyi değiştirdiği izlenmezse güven sorunu doğar
Ters kayıt ve doğru fişFişin birden çok satırı yanlış ya da belge baştan yanlışHatanın ve düzeltmenin izi açıkHesap hareketleri iki kat görünür
Düzeltme kaydıYalnız hesap ya da yalnız tutar yanlışTek kısa fişAsıl fiş yanlış hâliyle defterde kalır

Defter kesinleştikten sonra ilk yol kapanır. Pratikte birçok firma, dönem açık olsa bile yalnız fişi kesen kişinin aynı gün düzeltmesine izin verir; daha sonraki her düzeltmeyi ters kayıt ya da düzeltme kaydıyla yapar.

Ters kayıt (storno) nasıl yapılır?

Ters kayıt, hatalı fişin bütün satırlarının borç ve alacak tarafları yer değiştirilerek aynen tekrar yazılmasıdır. Böylece hatalı fişin etkisi sıfırlanır; ardından doğru fiş kesilir. Girişteki örnek, temsili tutarlarla ve örnek KDV oranı yüzde 20 ile:

Hatalı fiş (18 Eylül)

HesapBorç (TL)Alacak (TL)
770 Genel Yönetim Giderleri30.000
191 İndirilecek KDV6.000
320 Satıcılar36.000
Toplam36.00036.000

Ters kayıt (Ekim)

HesapBorç (TL)Alacak (TL)
320 Satıcılar36.000
770 Genel Yönetim Giderleri30.000
191 İndirilecek KDV6.000
Toplam36.00036.000

Doğru fiş (Ekim)

HesapBorç (TL)Alacak (TL)
730 Genel Üretim Giderleri30.000
191 İndirilecek KDV6.000
320 Satıcılar36.000
Toplam36.00036.000

Üç fiş birlikte okunduğunda 770 sıfırlanır, 730'da 30.000 TL kalır; 191 ve 320 ise net olarak değişmez. Bazı firmalar ters kaydı taraf değiştirmek yerine aynı taraflarda eksi tutarla yazar (kırmızı kayıt). Bu yöntemde hesapların borç ve alacak toplamları şişmez; hangisinin kullanılacağına mali müşavirle birlikte bir kez karar verilir ve her düzeltmede aynısı uygulanır.

Sahadan not

Düzeltme kayıtlarının çoğu aynı birkaç kökten çıkar: yeni açılan bir hizmet kartının gider hesabının boş bırakılması, alt hesabı olan bir hesaba doğrudan kayıt ve yanlış cariye işlenen tahsilat. Düzeltme kayıtları her ay ayrı bir listede toplanırsa, hangi tanımın düzeltilmesi gerektiği birkaç ayda kendiliğinden ortaya çıkar.

Yalnız hesap yanlışsa tek düzeltme kaydı yeterli mi?

Evet. Tutar ve karşı hesaplar doğruysa yanlış hesaptan doğru hesaba tek satırlık bir aktarım yeterlidir. Aynı örnek:

HesapBorç (TL)Alacak (TL)
730 Genel Üretim Giderleri30.000
770 Genel Yönetim Giderleri30.000
Toplam30.00030.000

Bu kayıt ters kayıt ve doğru fişle aynı sonucu verir ama defterde yalnız iki satır bırakır. Açıklamasına "18.09 tarihli, 1.250 yevmiye numaralı fason faturasının hesap düzeltmesi" gibi bir cümle yazılır. Açıklamasız düzeltme kaydı, bir yıl sonra kimsenin anlamadığı bir virmana dönüşür.

Cari hesapta yanlış alt hesap seçildiğinde de aynı yöntem kullanılır: tahsilat A müşterisi yerine B müşterisine yazıldıysa 120.B borç, 120.A alacak. Bu durumda iki müşterinin ekstresi de düzelir. Yanlış cariye işlenmiş tahsilat çoğu zaman müşteriyle yapılan cari mutabakat sırasında ortaya çıkar.

Tutar yanlışsa fark kaydı nasıl yapılır?

Tutar eksik girildiyse eksik kısım kadar ek kayıt, fazla girildiyse fazla kısım kadar ters kayıt yapılır. Örnek: faturanın matrahı 33.000 TL, KDV'si 6.600 TL olduğu hâlde 30.000 TL ve 6.000 TL girilmiş olsun.

HesapBorç (TL)Alacak (TL)
730 Genel Üretim Giderleri3.000
191 İndirilecek KDV600
320 Satıcılar3.600
Toplam3.6003.600

Fark kaydı, tedarikçi ekstresiyle yapılan mutabakatta da hemen görünür; cari hesaba 3.600 TL'lik ek satır düşer. Fark bir faturanın hiç girilmemesinden kaynaklanıyorsa düzeltme kaydı yapılmaz; fatura kendi tarihi ve belgesiyle kaydedilir.

Tersi de aynı mantıkla yürür. Toplam 36.000 TL yerine rakamlar yer değiştirilerek 63.000 TL girildiyse (elle kayıtta en sık görülen hata budur) 27.000 TL'lik fazlalık ters yönde geri alınır: 320 borç 27.000 TL; 730 alacak 22.500 TL, 191 alacak 4.500 TL.

Ay kapandıktan ya da e-Defter beratı alındıktan sonra hata nasıl düzeltilir?

Kapanmış aya dönülmez; düzeltme, hatanın fark edildiği ayda ve o ayın tarihiyle yapılır. e-Defter beratı alınmış bir ayın kayıtları değiştirilemeyeceği için bu kural orada kesindir; kâğıt defterde de aynı mantık geçerlidir. Berattan sonraki süreç e-Defter yazısında anlatılıyor.

Hata yalnız gider sınıflandırmasını etkiliyorsa (örnekteki gibi 730 ile 770 arasında) ekim ayında yapılan düzeltme yeterlidir. KDV tutarını, beyan edilmiş bir matrahı ya da vergi dönemini etkiliyorsa düzeltme beyannamesi gerekip gerekmediğine mali müşavirle birlikte karar verilmelidir.

Ay sonu yansıtma kayıtları yapılmışsa düzeltmenin maliyete etkisi de bir sonraki yansıtmaya taşınır: ekimde 730'a eklenen 30.000 TL, ekim yansıtmasıyla 731 üzerinden maliyete girer. Yansıtma mantığı yansıtma hesapları yazısında.

Otomatik kesilen fişteki hata nereden düzeltilir?

Belgeden kendiliğinden oluşan fişte hata iki kaynaktan gelir: belgenin kendisi yanlıştır ya da belgenin hangi hesaba yazılacağını söyleyen tanım yanlıştır. Fiş elle değiştirilirse belge ile fiş arasındaki bağ kopar ve hata sonraki belgede tekrar eder.

  • Belge yanlışsa (yanlış cari, yanlış tutar, yanlış KDV oranı): düzeltme belgede yapılır. Kesinleşmiş bir e-Faturada bu mümkün değilse iade ya da fark faturası gibi yeni bir belgeyle düzeltilir.
  • Eşleme yanlışsa (kaplama hizmeti kartı 770'e bağlanmış): önce kartın ya da grubun hesap tanımı düzeltilir ki sonraki faturalar doğru gitsin; geçmiş fişler için ters kayıt ve doğru fiş ya da düzeltme kaydı yapılır.

Bu ayrım yapılmadan elle fiş düzeltmek, aynı hatayı her ay yeniden düzeltmek demektir. Hataların kaynağında nasıl önlendiği muhasebe hatalarını önleme yazısında.

Düzeltme kaydını kim yapmalı, kim onaylamalı?

Düzeltme kaydını muhasebe sorumlusu yapar; tutarı ya da vergiyi etkileyen düzeltmeyi ikinci bir kişi görür. Küçük bir firmada bu ikinci kişi mali müşavir olabilir. Amaç kişiyi denetlemek değil, hatanın bir kez daha gözden geçmesini sağlamaktır.

Programda bunun karşılığı yetkidir. Satış, satınalma ve depo kullanıcılarının muhasebe fişi kesmesi ya da değiştirmesi gerekmez; belgeyi onaylamaları yeter, fiş belgeden oluşur. Fiş değiştirme ve ters fiş yetkisi yalnız muhasebe rolünde durursa "kim değiştirdi" sorusu da kolay cevaplanır. Görevler ayrılığının genel kuralları ERP'de iç kontrol ve yetki yazısında.

Ay sonunda o ay yapılan düzeltme kayıtlarının listesi alınıp tek tek gözden geçirilirse, aynı hatanın tekrar edip etmediği de görülür.

Düzeltme kaydı adım adım

  1. Hatanın türünü belirleyin: hesap mı, tutar mı, taraf mı, tarih mi, belge mi?
  2. Hatalı fişin dönemi açık mı, defter ve beyanname kesinleşti mi kontrol edin.
  3. Hata otomatik fişteyse kaynağını (belge ya da hesap eşlemesi) düzeltin.
  4. Yöntemi seçin: ters kayıt ve doğru fiş ya da tek düzeltme kaydı.
  5. Açıklamaya eski fişin tarihini, yevmiye numarasını ve düzeltme nedenini yazın.
  6. Düzeltmeden sonra ilgili hesabın ekstresine ve muavinine bakın; cari hesap etkilendiyse cari ekstreyi kontrol edin.
  7. Vergi etkisi varsa mali müşaviri bilgilendirin.

PakERP One'da hatalı fiş düzeltme

PakERP One'da fişlerin çoğu belgeden kendiliğinden kesildiği için düzeltme işi iki yere ayrılır: tanım ve fiş. Program ve bulut sunucu ücretsizdir.

  • 901 Muhasebe Fiş İşlemleri: mahsup, tahsil ve tediye fişleri; hatalı fiş için ters fiş oluşturulur, ardından doğru fiş ya da düzeltme fişi kesilir.
  • 921 Kaynak Muhasebeleştirme Tanımları, 919 Muhasebe Grup Kodları ve 917 KDV Muhasebe Tanımları: belge türü, stok ya da cari grubu bazında hangi hesaba yazılacağı; hatalı eşleme burada düzeltilir.
  • 925 Muhasebe Kontrol İşlemi: dengesiz fiş, ana hesaba kayıt, yevmiye boşluğu ve kronoloji hatası, muhasebeleşmemiş evrak, mükerrer fiş numarası listelenir; düzeltme ihtiyacı çoğu zaman burada görülür.
  • 932 Toplu Evrak Muhasebeleştir: fişi kesilmemiş belgeler tek seferde muhasebeleştirilir.
  • 924 Kapanış Fişi Oluştur: uygulanınca mali dönem kapanır ve kapalı döneme kayıt girilemez; düzeltmeler açık döneme yapılır.
  • 904 hesap ekstresi ve 905 Muavin Defteri: düzeltmeden sonra hesabın son hâli kontrol edilir.
  • 14 Roller: fiş girme ve değiştirme yetkisi rol bazında verilir.

Ekranların kullanımı muhasebe kılavuzunda.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

Ters kayıt nedir?
Ters kayıt (storno), hatalı bir muhasebe fişinin bütün satırlarının borç ve alacak tarafları yer değiştirilerek yeniden yazılmasıdır. Hatalı fişin etkisini sıfırlar; ardından doğru fiş kesilir.
Yanlış hesaba yazılan fatura nasıl düzeltilir?
Tutar ve karşı hesaplar doğruysa yanlış hesaptan doğru hesaba tek satırlık bir düzeltme kaydı yapılır. Açıklamaya eski fişin tarihi ve yevmiye numarası yazılır.
Geçmiş aya ait muhasebe fişi değiştirilebilir mi?
Dönem kapanmış ya da e-Defter beratı alınmışsa değiştirilmez. Düzeltme, hatanın fark edildiği ayda o ayın tarihiyle yapılır; vergi etkisi varsa mali müşavirle değerlendirilir.
e-Defter gönderildikten sonra hata fark edilirse ne yapılır?
Beratı alınmış ayın kayıtlarına dokunulmaz. Hata, cari ayda ters kayıt ya da düzeltme kaydıyla giderilir. Beyannameyi etkileyen hatalarda düzeltme beyannamesi kararı mali müşavirle verilir.
Ters kayıt ile kırmızı kayıt arasındaki fark nedir?
Ters kayıtta hatalı fişin tarafları yer değiştirilir; kırmızı kayıtta aynı taraflara eksi tutar yazılır. Kırmızı kayıt hesap toplamlarını şişirmez; hangi yöntemin kullanılacağına firma içinde bir kez karar verilir.
PE
PakERP One EkibiMuhasebe ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Muhasebe modülünü PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.