1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Ücretsiz ERP ile e-Defter
Ücretsiz ERP Rehberi · Muhasebe

Ücretsiz ERP ile e-Defter: Belgeden Fişe, Fişten Berata

PakERP One Ekibi 7 dk okuma
Kısa cevap

e-Defter, muhasebe fişlerinden üretilen yevmiye ve kebir dosyalarının imzalanıp berat alınmasıdır. Zincir şöyle işler: belge onaylanır, fiş otomatik kesilir, ay sonunda kontrol edilir, dosyalar üretilir, firma mali mühürle imzalar ve berat alınır. Ücretsiz bir ERP dosyaları üretebilir; imza ve yükleme firmanın ya da entegratörünün işidir. Süreler ve kapsam GİB duyurularına göre belirlenir.

e-Defter, bir ayın muhasebe fişlerinin GİB'in belirlediği elektronik biçime dökülmüş, firma tarafından imzalanmış ve GİB'den berat almış hâlidir. Tanım kısa, ama arkasındaki zincir uzundur: sevkiyatın kestiği irsaliye, satınalmanın işlediği fatura, üretimin girdiği bildirim, kasadan çıkan para. Defter bunların en son halkasıdır.

Dosya biçimi, berat ve yevmiye-kebir ayrımı e-Defter rehberinde anlatıldı. Burada zincirin kendisine bakıyoruz: bir belge fişe nasıl dönüşür, ay sonunda kim neyi kontrol eder, ücretsiz ERP bu zincirin hangi halkasını üstlenir ve hangi halka firmada kalır? Muhasebesini dışarıdaki bir mali müşavire yaptıran üretim firmaları için bu sorunun cevabı özellikle önemlidir, çünkü defteri kapatan kişi kayıtları giren kişi değildir.

Muhasebe fişi (901): Satış faturasından otomatik kesilen yevmiye fişi: 120 cari, 600 satış ve 391 hesaplanan KDV satırları, borç = alacak.Tam boyut
Muhasebe fişi (901) · Satış faturasından otomatik kesilen yevmiye fişi: 120 cari, 600 satış ve 391 hesaplanan KDV satırları, borç = alacak.

Fişten berata zincir nasıl işler?

Zincir altı halkadan oluşur ve her halka bir öncekinin doğruluğuna bağlıdır. Berat alınan dosya, ay boyunca girilen belgelerden daha doğru olamaz.

  1. Belge: satış ve alış faturası, iade, tahsilat, tediye, kasa, banka, çek-senet hareketi onaylanır.
  2. Fiş: belge onaylandığı anda muhasebe fişi kesilir; hesaplar stok, cari ve belge türü eşlemesinden gelir.
  3. Kontrol: ay sonunda mizan alınır; fişi kesilmemiş belge, dengesiz fiş, ana hesaba kayıt aranır.
  4. Dönem sonu kayıtları: kur değerlemesi, amortisman, tahakkuklar ve varsa maliyet kaydı girilir.
  5. Dosya: yevmiye numaraları verilir, yevmiye ve kebir dosyaları ile berat dosyaları üretilir.
  6. İmza ve berat: firma mali mühürle imzalar, GİB'e yükler, onaylı beratı alır; dönem kilitlenir.

İlk iki halka ay boyunca her gün, son dördü ay sonunda çalışır. e-Defteri geciktiren de genellikle son dört değil, ilk iki halkadır.

e-Defterde kim neyden sorumlu?

Defteri muhasebe kapatır, ama defterin içeriğini firmanın her bölümü yazar. Sorumluluğun dağılımı şöyledir:

KimNe girerDefterdeki karşılığı
SevkiyatSatış irsaliyesi, fatura120 alıcılar, 600 satışlar, 391 hesaplanan KDV
SatınalmaAlış irsaliyesi, alış faturası150 ilk madde, 191 indirilecek KDV, 320 satıcılar
Üretimİş emri, üretim bildirimi, fireStok ve maliyet hesapları
FinansTahsilat, tediye, çek, banka100 kasa, 102 bankalar, çek-senet hesapları
MuhasebeKontrol, dönem sonu kayıtları, dosyaMizan, yevmiye, kebir
Mali müşavir ve firma yetkilisiOnay, imza, beyanBerat

Tablonun ilk dört satırındaki kişiler çoğu zaman e-Deftere katkı verdiklerini bilmez. Oysa geç girilen bir fatura ya da ay sonuna yığılan bildirimler, muhasebenin kapanışını doğrudan geciktirir.

Sahadan not

Dışarıdan muhasebe hizmeti alan üretim firmalarında ay sonu kapanışını en çok geciktiren şey, mali müşavire ulaşan evrak yığınıdır. Belgeler firmada ERP'ye girilip fişler otomatik kesildiğinde mali müşavirin işi evrak girmekten kontrol etmeye döner. Bunun için mali müşavire programda kendi rolüyle bir kullanıcı açmak yeterlidir.

Muhasebe fişi elle mi kesilmeli, belgeden mi oluşmalı?

Belgeden oluşmalıdır. Satış faturası onaylandığında fişi de kesilen bir sistemde fatura ile fiş arasında fark oluşmaz; faturayı düzelttiğinizde fiş de kendiliğinden yenilenir.

Elle kesilen fişte üç hata sık görülür: hesap yanlış seçilir (alt hesap yerine ana hesap), belge türü boş kalır, aynı fatura iki kez işlenir. Bu hataların üçü de ay sonunda kontrolde ya da e-Defter dosyasının doğrulamasında ortaya çıkar.

Otomatik muhasebeleştirmenin bir ön şartı vardır: stok, cari ve belge türlerinin hesap eşlemesi bir kez doğru kurulmalıdır. Eşleme eksikse program ya kaydı reddeder ya da varsayılan bir hesaba yazar. Kurulumun ilk haftasında eşlemeyi mali müşavirle birlikte gözden geçirmek, sonraki ayların kapanışını kısaltır. Ücretsiz ERP seçerken otomatik fişin hangi belgelerden kesildiğini tek tek sorun; tahsilat ve çek hareketlerini dışarıda bırakan bir sistem, işin yarısını elle bırakır.

Üretim kayıtları deftere nasıl yansır?

Üretim bildirimi doğrudan bir fatura gibi deftere düşmez, ama stok değerini ve dönem sonu maliyet kaydını belirler. Hammadde tüketimi, yarı mamul ve mamul girişi, fire ve fason bedeli ay sonunda maliyet hesaplarına ve satılan malın maliyetine taşınır.

Bu yüzden bildirimin vardiya içinde girilmesi muhasebenin de işidir. Ay sonuna yığılan bildirimlerle hesaplanan maliyet, hangi parçanın gerçekte ne kadara çıktığını değil, kayıtların ne zaman girildiğini gösterir. Fasona giden mal da ayrı dikkat ister: satış değildir, stok olarak kalır; fasoncunun hizmet faturası ise maliyete eklenir. Bu ayrım programda baştan doğru kurulmazsa defterde satış ve gider olarak yanlış yerde görünür. Maliyet kaydının ayrıntısı için Maliyet Muhasebesi, fason akışı için Fason Üretim Takibi yazılarına bakabilirsiniz.

Berat öncesi ay sonu kontrolü nasıl yapılır?

Berat alındıktan sonra o döneme fiş eklenemez, fiş değiştirilemez. Bu yüzden kontrol beratın öncesinde yapılır ve bir listeyle yürür:

  • Fişi kesilmemiş belge kaldı mı?
  • Borç ve alacağı tutmayan fiş var mı?
  • Alt hesabı olan bir ana hesaba doğrudan kayıt var mı?
  • Kasa ya da stok hesaplarında ters bakiye var mı?
  • Faturası kesilmemiş irsaliye kaldı mı?
  • 191 ve 391 hesapları KDV beyannamesiyle tutuyor mu?
  • Dövizli hesapların değerlemesi yapıldı mı?

Bu listenin çoğu programa sorulabilecek sorulardır. Kontrolü insanın gözüyle değil bir kontrol raporuyla yapmak, mali müşavirin dönem sonunda yüzlerce fişi tek tek açmasını önler. KDV mutabakatının ayrıntısı için KDV Tevkifatı yazısına bakabilirsiniz.

Ücretsiz ERP e-Defterde neyi yapar, neyi yapmaz?

Ücretsiz bir ERP e-Defter dosyalarını üretebilir; imza ve GİB'e yükleme ise firmanın mali mührüyle, GİB portalı ya da e-Defter hizmeti veren bir entegratör üzerinden yapılır. Bu ayrım paket ERP'de de aynıdır.

Seçim yaparken şu soruları sorun:

  1. Program yevmiye ve kebir dosyalarını ve berat dosyalarını üretiyor mu?
  2. Yevmiye numaralarını dönem içinde tarih sırasıyla kendisi veriyor mu?
  3. Hareketi çok olan aylarda defteri parçalara bölebiliyor mu?
  4. Berat alınan dönemi kilitleyip geçmiş tarihli kaydı engelliyor mu?
  5. Eski programda alınmış beratların kaydını taşıyabiliyor mu?

Beşinci soru geçiş yapan firmalar için önemlidir. Yeni programda kapanmış bir aya yanlışlıkla kayıt girilmesi, en zor düzeltilen hatalardandır. e-Defter kapsamı, yükleme süreleri ve saklama yükümlülükleri güncel tebliğe göre belirlenir; bunları GİB'in e-Defter portalından ve mali müşavirinizden teyit edin.

Berattan sonra hata bulunursa ne olur?

Beratı alınmış dönemin kaydı değiştirilmez; hata, fark edildiği açık dönemde düzeltme kaydıyla giderilir. Düzeltmenin nasıl yapılacağına mali müşavirle birlikte karar verilir.

Üretim firmasında en sık berattan sonra fark edilen hatalar, geç gelen alış faturası, ay sonunda girilmeyen üretim bildirimi ve unutulan kur değerlemesidir. Üçünün de çaresi aynıdır: kaydı ay içinde, olduğu gün girmek. Ücretsiz ERP ile kayıt yükü azalır, ama kaydı günü gününe girme alışkanlığını program değil firma kurar.

PakERP One'da fişten e-Defter dosyasına

PakERP One'da muhasebe fişi belgeden doğar; e-Defter dosyaları aynı fişlerden üretilir. Masaüstü program ve bulut sunucu ücretsizdir.

  1. Belgeler: 101 Satış Faturaları, 201 Alış Faturası, 120 Satış İade, 855 Tahsilat Fişi, 856 Tediye, 857 Virman, 821 Kasa ve 831 Banka onaylandığında muhasebe fişi otomatik kesilir.
  2. 901 Muhasebe Fişleri: otomatik fişler kaynak belgesiyle görünür; fiş elle değil kaynak belgeden düzeltilir.
  3. 932 Toplu Evrak Muhasebeleştir ve 925 Muhasebe Kontrol İşlemi: fişi kesilmemiş belgeler toplu kesilir, ay sonu kontrolü dengesiz fiş ve ana hesaba kayıt gibi hataları listeler.
  4. 940 KDV beyannamesi hazırlığı: aynı fişlerden hazırlanır; 191 ve 391 ile beyanname aynı kaynaktan gelir.
  5. 950 E-Defter İşlemleri: dönem seçilir; yevmiye numaraları verilir, yevmiye ve kebir dosyaları ile berat dosyaları üretilir ve indirilir. İmza ve yükleme firmanın mali mührüyle, GİB portalı ya da entegratör üzerinden yapılır.
  6. 13 Kullanıcılar ve 14 Roller: mali müşavir için yalnız muhasebe ekranlarına yetkili bir kullanıcı açılabilir.

Mizan ve fiş listeleri "Raporlar ▾" menüsünden PDF ve Excel alınır. Ayrıntı için Muhasebe ve e-Defter sayfasına bakın.

Konuyla ilgili: Yevmiye Defteri Nedir, Nasıl Tutulur? Örnek Kayıtlar, Büyük Defter (Kebir) ve Mizan Nasıl Okunur?.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

Ücretsiz ERP ile e-Defter tutulabilir mi?
Programın yevmiye, kebir ve berat dosyalarını GİB'in biçiminde üretmesi gerekir. Dosyaların imzalanması ve GİB'e yüklenmesi ise firmanın mali mührüyle, GİB portalı ya da e-Defter hizmeti veren entegratör üzerinden yapılır. Bu iş bölümü ücretli ERP'lerde de aynıdır.
e-Defter dosyasını kim imzalar?
Dosyalar firmanın mali mührü ya da yetkilinin e-imzasıyla imzalanır. Muhasebe programı dosyayı üretir, imza her durumda firmaya aittir. İmza ve yükleme çoğunlukla e-Defter hizmeti veren entegratör aracılığıyla yapılır.
Berat alındıktan sonra fiş değiştirilebilir mi?
Hayır. Beratı alınmış dönemin kayıtları değiştirilmez. Sonradan fark edilen hata, açık dönemde düzeltme kaydıyla giderilir. Bu yüzden berat öncesi fişi kesilmemiş belge taraması ve mizan kontrolü yapılmalıdır.
e-Defter yükleme süreleri nedir?
Yükleme süreleri ve kapsam Elektronik Defter Genel Tebliği ve GİB duyurularıyla belirlenir ve zaman zaman değişir. Güncel takvim için GİB'in e-Defter portalına ve mali müşavirinize başvurun.
Mali müşavir ERP'ye nasıl bağlanır?
En pratik yol, mali müşavire programda yalnız muhasebe ekranlarına yetkili ayrı bir kullanıcı açmaktır. Böylece evrak göndermek yerine fişleri, mizanı ve kontrol raporlarını doğrudan programdan görür, dönem sonu kayıtlarını kendisi girer.
PE
PakERP One EkibiÜcretsiz ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Ücretsiz ERP'yi kendi verinizle deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.