KKEG, kanunen kabul edilmeyen giderlerin kısaltmasıdır: firmanın gerçekten yaptığı ve muhasebede gider olarak kaydettiği, ama vergi kanunları gereği vergi matrahından düşülemeyen harcamalardır. Trafik cezası, vergi gecikme zammı, işletmeyle ilgisi olmayan harcamalar ve belgesiz giderler tipik örneklerdir. KKEG muhasebeden silinmez; ayrı bir hesapta ya da alt hesapta izlenir ve geçici vergi ile yıllık beyannamede kâra eklenir.
Muhasebe masasında bir trafik cezası makbuzu duruyor. Sevkiyat kamyoneti müşteriye giderken hız sınırını aşmış, ceza firmanın adına yazılmış ve şoför ödemeyi kasadan yapmış. Para firmadan çıktı, yani bu bir gider. Ama vergi açısından bu gider kârdan düşülebilir mi? Düşülemez. Devletin kestiği cezanın vergisini azaltması kanunun mantığına aykırıdır.
Bu tür harcamaların genel adı KKEG'dir: kanunen kabul edilmeyen giderler. Defterde gider olarak dururlar, gelir tablosunda kârı azaltırlar, ama vergi hesabında kâra geri eklenirler. Üretim firmasında cezadan belgesiz harcamaya, ortağın kişisel faturasından gecikme zammına kadar her ay birkaç KKEG kalemi oluşur. Aşağıda bunların neler olduğu, nasıl kaydedildiği ve beyannameye nasıl taşındığı örneklerle yer alıyor.
Tam boyutİçindekiler
KKEG nedir?
KKEG, ticari kârın hesaplanmasında gider olarak yazılan ama gelir ya da kurumlar vergisi matrahı bulunurken vergi kanunlarına göre indirilemeyen harcamalardır. Hangi giderlerin indirilemeyeceği Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu'nda sayılır; bazı giderler tamamen, bazıları ise belirli bir sınırı aşan kısmıyla KKEG olur.
Önemli nokta şudur: KKEG muhasebeden çıkarılmaz. Ceza ödendiyse para kasadan çıkmıştır ve bu kayıt doğrudur. Ticari bilanço gerçeği gösterir; vergi hesabı ise ticari kârdan başlayıp KKEG'i geri ekleyerek matraha ulaşır. Bu yüzden KKEG'in kaydı kadar ayrı izlenmesi de önemlidir: yıl sonunda hangi giderin KKEG olduğu bulunamazsa matrah eksik beyan edilir.
KKEG ile hiç gider yazılmaması gereken harcama da birbirine karıştırılmamalıdır. Kalıp ya da pres alımı gider değil duran varlıktır; KKEG değil, amortisman konusudur. Ortağın şahsi borcu için yapılan ödeme ise gider değil, ortaktan alacaktır. KKEG yalnız gerçekten gider niteliği taşıyan, ama vergi açısından indirilemeyen harcamalar için kullanılır. Yanlış sınıflandırma, hem ticari bilançoyu hem vergi matrahını aynı anda bozar.
Üretim firmasında hangi giderler KKEG olur?
Üretim firmasında en sık görülen KKEG kalemleri cezalar, gecikme zamları, işletmeyle ilgisi olmayan harcamalar, belgesiz giderler ve sınırlı giderlerin sınırı aşan kısmıdır. Liste uzundur ve değişebilir; aşağıdaki tablo yalnız yaygın örnekleri gösterir.
| Gider | Fabrikadan örnek | Neden KKEG |
|---|---|---|
| Para cezaları | Sevkiyat aracına trafik cezası, çevre ya da iş güvenliği idari para cezası | Cezalar gider olarak indirilemez |
| Vergi ve prim gecikmeleri | Geç ödenen KDV'nin gecikme zammı, SGK gecikme cezası | Kanunda indirilemeyecek giderler arasında sayılır |
| İşletmeyle ilgisiz harcama | Ortağın evi için alınan mobilya faturası | Kazancın elde edilmesiyle ilgisi yok |
| Belgesiz gider | Fişsiz yemek, makbuzsuz nakliyeci ödemesi | Belgeye dayanmayan gider kabul edilmez |
| Sınırlı giderler | Binek otomobil giderlerinin ve bazı bağışların sınırı aşan kısmı | Sınır güncel mevzuatla belirlenir |
| Kurumlar vergisi | Yılın vergi karşılığı (691) | Verginin kendisi matrahtan düşülmez |
İndirilemeyen bir giderin KDV'si de genellikle indirim konusu yapılamaz. Örneğin ortağın kişisel harcamasına ait faturanın KDV'si 191'e yazılmaz; gidere eklenir ve o da KKEG olur. KDV hesaplarının işleyişi için 191 ve 391 KDV hesapları yazısına bakabilirsiniz.
Üretim firmalarında KKEG listesinin en hızlı büyüyen kalemi genellikle sevkiyat araçlarının cezaları ve sahada fişsiz yapılan küçük ödemelerdir. Tutarları tek tek küçüktür, ama yıl sonunda toplanınca hem gider hem vergi olarak dikkat çeker. Bu kalemlerin ay ay ayrı bir hesapta görünmesi, sorunu yıl bitmeden fark etmeyi sağlar.
KKEG muhasebede nasıl kaydedilir?
KKEG, gerçek niteliğine göre gider hesabına yazılır ama ayrı izlenecek biçimde kaydedilir. Uygulamada iki yol vardır: ilgili gider hesabının altında "KKEG" adlı bir alt hesap açmak ya da bu tür giderleri 689 Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar hesabında toplamak. Hangisinin kullanılacağı mali müşavirle kararlaştırılır; önemli olan her KKEG kaleminin tek bir rapordan toplanabilmesidir. Alt hesap düzeni için alt hesap açma kuralları yazısına bakın.
Örnek, tutarlar örnektir: kasadan ödenen 4.000 TL trafik cezası, bankadan ödenen 1.500 TL KDV gecikme zammı ve ortağın kişisel harcamasına ait 10.000 TL + 2.000 TL KDV'li fatura (KDV örnek oran yüzde 20, indirilmiyor).
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 689 Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar (trafik cezası) | 4.000 | |
| 100 Kasa | 4.000 | |
| 689 Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar (gecikme zammı) | 1.500 | |
| 102 Bankalar | 1.500 | |
| 770 Genel Yönetim Giderleri, KKEG alt hesabı | 12.000 | |
| 320 Satıcılar | 12.000 |
Ortağın kişisel harcamasının firmaya fatura edilmesi KKEG'den öte sorunlar da doğurabilir; bu tür harcamaların hiç firmaya yazılmaması en temiz yoldur.
Yıl sonunda ayrılan dönem kârı vergi karşılığı da, yani 691 hesabına yazılan tutar, matrahtan düşülemez. Bu kalem beyanname düzeninde ayrıca dikkate alınır ve diğer KKEG kalemleriyle birlikte mali müşavirin listesinde yer alır.
KKEG beyannamede nasıl gösterilir?
KKEG, geçici vergi ve yıllık gelir ya da kurumlar vergisi beyannamesinde ticari kâra ilave olarak yazılır ve matrahı büyütür. Ödenecek vergi farkı, KKEG tutarı ile vergi oranının çarpımıdır. Örnek, oran örnek olarak yüzde 25:
| Kalem | KKEG eklenmeden | KKEG eklenince |
|---|---|---|
| Ticari kâr | 1.000.000 | 1.000.000 |
| İlave: KKEG | 0 | 50.000 |
| Matrah | 1.000.000 | 1.050.000 |
| Hesaplanan vergi | 250.000 | 262.500 |
Aradaki 12.500 TL, KKEG'in firmaya gerçek vergi maliyetidir: harcama yapılmış, üstüne vergisi de ödenmiştir. Dönem sonunda KKEG toplamı şu sırayla çıkarılır:
- KKEG alt hesaplarının ve 689'un dönem bakiyesi alınır.
- Diğer gider hesapları KKEG olabilecek kalemler için taranır: ceza, gecikme zammı, belgesiz kayıt.
- Sınırlı giderlerin sınırı aşan kısmı mali müşavirle hesaplanır.
- Toplam, beyanname taslağındaki ilaveler bölümüyle karşılaştırılır.
Geçici vergi döneminde KKEG'in matraha nasıl girdiği geçici vergi nedir yazısında örnek tabloyla gösteriliyor.
KKEG nasıl azaltılır?
KKEG'in büyük kısmı önlenebilir harcamalardan oluşur; vergi planlamasından önce düzen meselesidir. Gecikme zammının ilacı beyan ve ödeme takvimine uymaktır. Belgesiz giderin ilacı, nakliyeciden yemeğe kadar her ödemede fatura ya da makbuz istemektir; sahada nakit ödeme yapan şoför ve ustalara bu kuralın baştan anlatılması gerekir. Araç cezaları ise çoğu zaman sevkiyat planından çıkar: aceleye getirilen teslimat hem ceza hem risk demektir.
Sınırlı giderlerde ise karar yatırım aşamasında verilir. Örneğin binek otomobil alımında ya da kiralamasında hangi giderlerin hangi sınıra kadar indirilebileceği güncel mevzuatta belirlidir; araç seçimi yapılırken bu sınırın yıllık KKEG'e etkisi mali müşavirle birlikte hesaplanabilir.
Gider faturalarının satınalmadan muhasebeye nasıl geldiği ve hangi hesaba yazıldığı için gider faturası ve satınalma yazısına bakabilirsiniz.
KKEG'de sık yapılan hatalar
- KKEG'i defterden çıkarmak: ödenen cezayı "vergiden düşülmüyor" diye hiç kaydetmemek kasa ve banka bakiyesini bozar. Kayıt yapılır, beyanda ilave edilir.
- Ayrı izlememek: cezalar genel giderlerin içinde kaybolursa yıl sonunda KKEG toplamı tahminle bulunur.
- KDV'yi indirmek: işletmeyle ilgisiz harcamanın KDV'si 191'e yazılırsa indirilemeyecek KDV indirilmiş olur.
- Geçici vergide unutmak: KKEG yalnız yıllık beyanda eklenirse geçici vergi dönemlerinde matrah eksik kalır.
- Belgesiz ödemeyi kasada bırakmak: fişi gelmeyen nakliye ya da yemek ödemesi kasadan çıkmış ama kayda girmemişse kasa sayımı tutmaz; ödeme kaydedilir ve belgesiz olduğu için KKEG'e alınır.
- Cezayı şoföre yansıtıp kaydı unutmak: ceza sonradan personelden kesilecekse bile önce firmanın ödemesi kaydedilir, kesinti ayrıca bordroda izlenir.
- Her gideri KKEG saymak: gereğinden fazla ilave, gereksiz vergi demektir; sınırlı giderlerde yalnız sınırı aşan kısım KKEG'dir.
Hangi giderin KKEG sayılacağı her firmanın durumuna göre değişir; kararları mali müşavirinizle birlikte verin. Mali müşavirle iş bölümünün nasıl kurulabileceği için ERP ve mali müşavir yazısına bakabilirsiniz.
PakERP One'da KKEG kalemlerini ayrı izlemek
PakERP One'da KKEG için ayrı bir hesaplama ekranı yoktur; KKEG kalemleri gider tanımları ve alt hesaplarla ayrı izlenir, toplamı raporlardan alınır.
- 902 Tek Düzen Hesap Planı: mali müşavirle kararlaştırılan KKEG alt hesabı (ör. 770 altında ya da 689 altında) açılır.
- 840 Gider Tanımları: "Trafik cezası", "Gecikme zammı" gibi gider türleri tanımlanır ve KKEG alt hesabına bağlanır.
- 841 Gelir / Gider Fişi: kasadan ya da bankadan ödenen cezalar bu türlerle girilir; muhasebe fişi tanımın hesabına kendiliğinden kesilir.
- 201 Alış Faturası: faturalı KKEG giderinde satırın "İşlem" sütununda Gider seçilir ve gider tanımı seçilir; satır stok hareketi yapmaz, gider tanımının hesabına yazılır.
- 904 Defterler ve Raporlar: KKEG alt hesaplarının hesap ekstresi ve mizanı dönem sonunda PDF ve Excel olarak alınır.
Geçici vergi ve kurumlar vergisi beyannamesi hesaplaması programda yoktur; KKEG toplamını mali müşavirinize verirsiniz, beyannamedeki ilaveyi o yapar. Program ve bulut sunucu ücretsizdir.
Konuyla ilgili: Amortisman Hesaplama: Normal ve Azalan Bakiyeler, Kıdem Tazminatı Karşılığı Nasıl Ayrılır? 372 ve 472.