1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Ana Üretim Planı (MPS) Nedir, Nasıl Hazırlanır
Üretim Rehberi · Planlama

Ana Üretim Planı (MPS) Nedir, Adım Adım Nasıl Hazırlanır?

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

Ana üretim planı (MPS), her mamulden hangi hafta kaç adet üretileceğini gösteren haftalık plandır. Tahmin, kesin sipariş, başlangıç stoku, emniyet stoku ve parti büyüklüğünden hesaplanır: öngörülen stok emniyet stokunun altına düşeceği haftaya bir parti üretim yazılır. MPS, MRP'nin girdisidir ve satışa verilebilir miktarı (ATP) gösterdiği için müşteriye söz verirken de kullanılır. Genelde 8-12 hafta ileriye bakar ve haftada bir güncellenir.

Telefon çalıyor. Müşterinin satınalmacısı soruyor: "İki hafta sonra 1.500 adet kapak daha alabilir miyiz?" Satış temsilcisi depoya bakıyor, 1.200 adet var. Üretime soruyor, "bu hafta bir parti basıyoruz" cevabı geliyor. Evet mi denecek, hayır mı? Depodaki 1.200 adedin bir kısmı zaten başka siparişlere söz verilmişse, verilecek her evet bir başka müşterinin gecikmesi demektir.

Bu sorunun güvenilir cevabı ana üretim planındadır. Aşağıda MPS'in ne olduğu, hangi verilerle kurulduğu, hesabın adım adım nasıl yapıldığı ve müşteriye verilebilecek miktarın (ATP) nasıl bulunduğu altı haftalık bir örnekle anlatılıyor. Genel planlama çerçevesi için üretim planlama nedir yazısına bakabilirsiniz.

Stok durumu: nitelik × depo: Bir kartın tüm depolardaki bakiyesi nitelik (ara aşama) kırılımıyla; lot ayrıntısı tek tıkla.Tam boyut
Stok durumu: nitelik × depo · Bir kartın tüm depolardaki bakiyesi nitelik (ara aşama) kırılımıyla; lot ayrıntısı tek tıkla.

Ana üretim planı (MPS) nedir?

Ana üretim planı, satılan her mamulden (ya da mamul grubundan) hangi hafta kaç adet üretileceğini gösteren plandır. İngilizce adı master production schedule, kısaltması MPS'tir. Satış tarafının talebi ile fabrikanın kapasitesi bu tabloda ilk kez buluşur.

MPS iş emri listesi değildir; operasyonlara, tezgahlara, vardiyalara inmez. Satış tahmini de değildir; tahmin "ne satacağımızı sanıyoruz" der, MPS "ne üreteceğiz" der. Aradaki fark stok, emniyet payı ve parti büyüklüğüdür.

MPS'in çıktısı iki yere gider. Birincisi MRP: MPS'teki mamul miktarları ürün ağacından geçirilerek hammadde ve yarı mamul ihtiyacına dönüşür. İkincisi satış: MPS'ten çıkan satışa verilebilir miktar, müşteriye söz verilirken kullanılır.

MPS hangi verilerle kurulur?

MPS altı veriyle kurulur. Bunların ikisi talep, üçü stok ve üretim kuralı, biri de planın ne kadar değiştirilebileceğini söyleyen zaman çitidir.

  • Tahmin: haftalık beklenen satış. Tahminin nereden geldiği satış tahmini ve üretim planı yazısında.
  • Kesin siparişler: müşterinin satır bazında verdiği miktar ve teslim tarihi.
  • Başlangıç stoku: bugün depoda kullanılabilir mamul (karantinadaki ve bloke lotlar hariç).
  • Emniyet stoku: tahmin sapmasına ve üretim aksaklığına karşı altına inilmeyecek miktar. Hesabı emniyet stoku yazısında.
  • Parti büyüklüğü: bir üretimde basılan standart miktar; kalıp değişimi, sac rulosu ya da kaplama sepeti bunu belirler.
  • Zaman çitleri: hangi haftaların dondurulduğu, hangilerinin serbest olduğu.
Sahadan not

MPS'e yeni geçen firmalarda en sık görülen durum, tahminle kesin siparişin toplanmasıdır; aynı talep iki kez sayılır ve depo gereksiz yere dolar. Hafta talebi olarak ikisinden büyük olanı almak bu hatayı kendiliğinden önler. İkinci sık durum, karantinadaki lotların başlangıç stokuna sayılmasıdır.

MPS tablosu nasıl hesaplanır?

MPS her hafta için tek bir soru sorar: bu hafta üretim yapmazsak stok emniyet seviyesinin altına düşer mi? Düşüyorsa o haftaya bir parti yazılır.

Formüller düz metinle şöyledir. Hafta talebi = tahmin ile kesin sipariş miktarından büyük olanı. Öngörülen eldeki stok = önceki haftanın öngörülen stoku + bu haftanın MPS miktarı − bu haftanın talebi. Öngörülen stok emniyet stokunun altına düşüyorsa MPS miktarı = parti büyüklüğü (gerekirse iki parti).

Örnek: altı haftalık MPS

Örnek veriler (şirket verisi değildir): kapak ürünü, başlangıç stoku 1.200 adet, emniyet stoku 300 adet, parti büyüklüğü 2.000 adet.

HaftaTahminKesin siparişHesaba giren talepMPSÖngörülen stok
18009509502.0002.250
280060080001.450
38003008000650
49001009002.0001.750
590009000850
690009002.0001.950

Adım adım: 1. haftada 1.200 − 950 = 250 kalır, bu 300'ün altında olduğu için 2.000 adetlik parti yazılır ve stok 2.250 olur. 2. ve 3. haftada üretim gerekmez (1.450 ve 650). 4. haftada 650 − 900 eksiye düşeceği için parti yazılır: 650 + 2.000 − 900 = 1.750. 6. haftada 850 − 900 yine eksiye düştüğü için üçüncü parti gelir.

Satışa verilebilir miktar (ATP) nasıl bulunur?

Satışa verilebilir miktar (ATP), MPS partilerinden ve başlangıç stokundan henüz hiçbir siparişe söz verilmemiş kısımdır. Tahmin burada hesaba girmez, yalnız kesin siparişler düşülür.

Hesap şöyle yapılır: ilk hafta için ATP = başlangıç stoku + 1. hafta MPS − bir sonraki MPS haftasına kadar olan kesin siparişler. Sonraki MPS haftalarında ATP = o haftanın MPS miktarı − bir sonraki MPS haftasına kadar olan kesin siparişler.

  • 1. hafta: 1.200 + 2.000 − (950 + 600 + 300) = 1.350 adet.
  • 4. hafta: 2.000 − (100 + 0) = 1.900 adet.
  • 6. hafta: 2.000 − 0 = 2.000 adet.

Yazının başındaki telefonun cevabı buradan çıkar: 2. haftada 1.500 adet istendi, o güne kadar verilebilir miktar 1.350. Doğru cevap "1.350 adedi iki hafta sonra, kalan 150 adedi 4. haftada gönderebiliriz" olur. Daha ayrıntılı termin hesabı doğru termin verme yazısında.

MPS ne zaman değiştirilebilir? Zaman çitleri

MPS'in yakın haftaları değiştirilmez, uzak haftaları serbestçe değişir. Bu sınırlara zaman çiti denir ve planın her gün baştan yazılmasını önler.

  • Donmuş bölge (ilk 1-2 hafta): malzeme alınmış, iş emirleri açılmış, kalıplar sıralanmıştır. Değişiklik yalnız genel müdür ya da üretim müdürü onayıyla yapılır.
  • Yarı esnek bölge (3-6. hafta): ürünler arasında miktar kaydırılabilir ama toplam yük aynı kalmalıdır; tedarik süresi uzun hammaddeler zaten sipariş edilmiş olabilir.
  • Serbest bölge (7. haftadan sonrası): yeni siparişler ve tahmin değişiklikleri buraya yazılır.

Çitlerin kaç hafta olacağı ürünün toplam tedarik ve üretim süresine bağlıdır. Sacı iki haftada gelen bir ürün için iki haftalık donmuş bölge mantıklıdır; ithal hammaddeyle çalışan bir ürün için daha uzun tutulur.

MPS kapasiteye nasıl uydurulur?

MPS yazıldıktan sonra darboğaz tezgahla kabaca karşılaştırılır; buna kaba kapasite kontrolü denir. Her mamulün darboğaz tezgahtaki birim süresi MPS miktarıyla çarpılır, hafta hafta toplanır ve tezgahın haftalık saatiyle karşılaştırılır.

Örnek: kapak ürünü 250 tonluk preste parça başına 10 saniye sürüyor. 2.000 adetlik parti 20.000 saniye, yani yaklaşık 5,6 saat eder; kalıp değişimiyle 6,3 saat. Aynı haftaya başka mamullerden 70 saatlik pres işi yazılmışsa ve pres haftada 75 saat çalışabiliyorsa, bu parti sığmaz. Seçenekler: partiyi bir hafta öne almak, iki yarım partiye bölmek, ek vardiya açmak. Hangi tezgahın bu kontrolde esas alınacağını bulmak için darboğaz makine yazısına bakın.

MPS'te en sık hangi hatalar yapılır?

MPS'i bozan hatalar çoğu zaman formülde değil, girilen veride ve toplantı disiplinindedir. Sahada en sık görülenler şunlardır:

  • Tahmin ile siparişi toplamak: aynı talep iki kez sayılır, depo gereksiz dolar.
  • Bütün kalemleri MPS'e almak: yüzlerce yedek parça kalemi tabloyu okunmaz yapar. Ciroda ve darboğaz yükünde ağırlığı olan mamuller MPS'te tutulur; az hareketli kalemler basit bir yeniden sipariş noktasıyla yönetilir.
  • Parti büyüklüğünü hiç sorgulamamak: yıllar önce belirlenmiş 5.000 adetlik parti, bugünkü talepte üç aylık stok demek olabilir.
  • Donmuş bölgeyi her hafta delmek: çit kuralı kâğıtta kalırsa plan güvenilirliğini yitirir, herkes yeniden kendi listesini tutmaya başlar.
  • Gerçekleşeni geri beslememek: geçen haftanın üretilemeyen partisi bu haftaya taşınmazsa öngörülen stok olduğundan yüksek görünür.

MPS hazırlama kontrol listesi

Haftalık MPS toplantısından önce aşağıdaki sıra izlenirse tablo tartışmaya değil karara dönüşür.

  1. Stok sayımı ya da en azından mamul deposunun bakiyesi doğrulandı mı?
  2. Karantina ve bloke lotlar başlangıç stokundan çıkarıldı mı?
  3. Geçen haftadan kalan açık iş emirleri kapatıldı ya da miktarı güncellendi mi?
  4. Yeni kesin siparişler ve iptaller işlendi mi?
  5. Tahmin son dört haftanın gerçekleşen satışıyla karşılaştırıldı mı?
  6. Emniyet stoku ve parti büyüklüğü hâlâ geçerli mi?
  7. Darboğaz tezgahta haftalık yük kapasiteyi aşıyor mu?
  8. Donmuş bölgede değişiklik varsa onayı alındı mı?
  9. Satışa verilebilir miktar satış ekibine iletildi mi?

PakERP One'da ana üretim planı

PakERP One'da MPS ekranı Üretim Yönetimi menüsündedir; talep, stok ve ürün ağacı aynı veritabanından okunur, ayrıca Excel'den veri taşımak gerekmez. Program ücretsizdir.

  1. 8111 Satış Tahminleri: mamul ve hafta bazında beklenen satış girilir.
  2. 103 Satış Siparişleri: kesin talep satır bazında; teslim tarihi geçen satır kırmızı, 7 gün kalan sarı görünür.
  3. 8110 MPS: mamul bazında haftalık ana üretim planı hazırlanır.
  4. 8112 MRP ve 8113 planlanan siparişler: MPS miktarları ürün ağacından geçirilir, hammadde ve yarı mamul önerileri çıkar.
  5. 8114 CRP: kapasite ihtiyacı tezgah bazında görülür.
  6. 301 Stok Kartları: Stok Durumu depo, lot ve nitelik kırılımıyla eldeki miktarı verir; lot durumu serbest, karantina ya da bloke olarak tutulur.

Her listede "Raporlar ▾" ile PDF ve Excel çıktısı alınır. Ekranların kullanımı kullanım kılavuzunda.

Konuyla ilgili: Siparişe Montaj (ATO) Nedir, Ayrışma Noktası Nasıl Seçilir?.

Sık Sorulan Sorular

MPS ne demek?
MPS, master production schedule yani ana üretim planıdır. Her mamulden hangi hafta kaç adet üretileceğini gösterir. MRP'nin girdisidir ve müşteriye verilebilecek miktarı hesaplamak için kullanılır.
MPS ile MRP arasındaki fark nedir?
MPS mamul düzeyindedir ve ne üretileceğini söyler. MRP bu mamul miktarlarını ürün ağacından geçirerek hangi hammadde ve yarı mamulün ne zaman gerektiğini hesaplar. Önce MPS yazılır, sonra MRP çalıştırılır.
ATP nasıl hesaplanır?
İlk hafta için başlangıç stoku ile ilk haftanın MPS miktarı toplanır, bir sonraki MPS haftasına kadar olan kesin siparişler düşülür. Sonraki MPS haftalarında yalnız o haftanın MPS miktarından sonraki partiye kadar olan siparişler düşülür. Tahmin ATP hesabına girmez.
Ana üretim planı kaç hafta olmalı?
Genelde 8-12 hafta ileriye bakılır. Ufuk en az ürünün toplam tedarik ve üretim süresi kadar olmalıdır; aksi hâlde hammadde siparişi geç kalır. Plan haftada bir güncellenir.
MPS'te tahmin ve sipariş toplanır mı?
Hayır. Aynı talep iki kez sayılmasın diye hafta talebi olarak tahmin ile kesin sipariş miktarından büyük olanı alınır. Yakın haftalarda sipariş çoğunlukla tahmini geçer, uzak haftalarda tahmin belirleyici olur.
PE
PakERP One EkibiÜretim ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Bu yöntemi PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.