İhbar tazminatı, hizmet süresine göre belirlenen ihbar süresinin giydirilmiş ücret karşılığıdır: günlük giydirilmiş ücret × 7 × hafta sayısı. Süre altı aydan az çalışmada 2, bir buçuk yıla kadar 4, üç yıla kadar 6, daha uzun çalışmada 8 haftadır. Örnek: aylık 39.000 TL giydirilmiş ücret ve 8 haftada brüt ihbar 1.300 × 56 = 72.800 TL olur; gelir ve damga vergisine tabidir.
Vardiya amiri pazartesi sabahı bir operatörün o gün son kez geldiğini, ertesi hafta başka fabrikada başlayacağını söyler. Ya da işveren bir montaj hattını kapatıp çalışanlara aynı gün çıkış verir. İki durumda da iş sözleşmesi bildirim süresi beklenmeden sona ermiştir ve süreye uymayan taraf diğerine ihbar tazminatı borçlanır. Araç, hizmet süresinden ihbar süresini bulur ve tutarı brüt ile tahmini net olarak verir.
İçindekiler
- İhbar tazminatı nedir, kim öder?
- İhbar süreleri kaç haftadır?
- İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?
- Adım adım örnek ihbar hesabı
- Bu hesap hangi durumlarda gerekir?
- Kıdem ve ihbar tazminatı arasındaki fark nedir?
- İhbar tazminatı muhasebede nasıl kaydedilir?
- İhbar hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- PakERP One'da ihbar hesabı kıdemle birlikte yapılır
- Sık sorulan sorular
İhbar tazminatı nedir, kim öder?
Belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, karşı tarafa kanundaki bildirim süresi kadar önceden haber vermek zorundadır. Bu süreye uymadan sözleşmeyi bitiren taraf, sürenin ücret karşılığını ihbar tazminatı olarak öder. İşveren bildirim yapmadan çıkış verirse çalışana, çalışan bildirim süresini beklemeden ayrılırsa işverene öder.
İşveren süreyi kullandırmayı da seçebilir: çalışan bildirim süresi boyunca çalışmaya devam eder, iş araması için günlük izin alır ve tazminat doğmaz. Haklı nedenle derhal fesihte ise bildirim süresi aranmaz.
İhbar süreleri kaç haftadır?
Süre, aynı işverendeki kesintisiz hizmetin uzunluğuna göre dört basamaklıdır. Basamaklar İş Kanunu'nda yazılıdır ve uzun yıllardır değişmemiştir; sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz.
| Hizmet süresi | İhbar süresi | Gün karşılığı |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 14 gün |
| 6 ay ile 1,5 yıl arası | 4 hafta | 28 gün |
| 1,5 yıl ile 3 yıl arası | 6 hafta | 42 gün |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 56 gün |
Sınırda dikkatli olun. Tam bir buçuk yıl çalışan 4 hafta, bir buçuk yılı bir gün geçen 6 hafta alır; üç yıl sınırında da aynı kural geçerlidir. Araç süreyi çıkış günü dahil takvim üzerinden sayar ve basamağı buna göre seçer.
İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?
Aylık giydirilmiş brüt ücret otuza bölünerek günlük ücret bulunur, bu tutar ihbar süresinin gün sayısıyla çarpılır. Giydirilmiş ücret, kıdem hesabında olduğu gibi son brüt ücrete yemek, yol ve düzenli ikramiye gibi sürekli ödemelerin eklenmesiyle oluşur. Fazla mesai, tek seferlik prim ve bayram harçlığı hesaba girmez. Ücret ay içinde değiştiyse çıkış tarihindeki son ücret esas alınır; zammı yeni almış bir çalışanda eski bordro tutarıyla hesap yapmak tazminatı eksik gösterir.
Kıdem tazminatından iki farkı vardır. İhbarda tavan yoktur; yüksek ücretli bir üretim müdürünün tazminatı tam ücretinden hesaplanır. Ayrıca bir yıl şartı aranmaz; birkaç ay çalışmış bir çalışan için de bildirim süresi işler. Aynı çıkışta kıdem de ödenecekse onu kıdem tazminatı hesaplama aracıyla ayrıca hesaplayın.
Adım adım örnek ihbar hesabı
Aracın varsayılan değerleriyle yapılan örnek; rakamlar temsilidir. Bir pres operatörü 01.02.2022'de başlamış, işveren 30.09.2026'da bildirim süresi vermeden çıkış yapmış. Aylık brüt ücret 36.000 TL, düzenli yan haklar 3.000 TL. Gelir vergisi örnek olarak %15, damga vergisi binde 7,59 alınmıştır.
- Hizmet süresi: 4 yıl 8 ay; üç yıldan fazla olduğu için ihbar süresi 8 hafta, yani 56 gündür.
- Günlük giydirilmiş ücret: (36.000 + 3.000) / 30 = 1.300 TL.
- Brüt ihbar: 1.300 × 56 = 72.800,00 TL.
- Gelir vergisi: 72.800 × %15 = 10.920,00 TL.
- Damga vergisi: 72.800 × 7,59 / 1000 = 552,55 TL.
- Tahmini net: 72.800 − 10.920 − 552,55 = 61.327,45 TL.
İhbar tazminatı SGK primine tabi değildir; bu yüzden gelir vergisi matrahından SGK kesintisi düşülmez. Vergi, çalışanın o yıl içindeki önceki matrahının üstüne eklenerek hesaplanır. Yıl sonuna yakın çıkışlarda tazminat bir üst dilime taşabilir; kesin tutar bordroda kümülatif matrahla bulunur.
Bu hesap hangi durumlarda gerekir?
- İşveren çıkış verirken: süreyi kullandırmak mı, tazminatı peşin ödemek mi daha uygun, karar öncesi iki seçeneğin maliyeti karşılaştırılır.
- Çalışan habersiz ayrıldığında: işveren alacağını hesaplar; tahsil edilip edilmeyeceği ve son maaştan mahsup konusu hukukçuyla değerlendirilir.
- Toplu küçülmede: kapanan bir hat ya da fason işe devredilen bir bölüm için toplam yük nakit planına girer.
- Deneme süresi sonrası çıkışta: deneme süresi içindeki fesihlerde bildirim gerekmez; süre dolduktan sonra gerekir.
Yerine eleman bulmanın zor olduğu işlerde, örneğin deneyimli bir CNC operatöründe, süreyi kullandırmak çoğu zaman tazminat ödeyip tezgahı boş bırakmaktan daha az maliyetlidir.
Kıdem ve ihbar tazminatı arasındaki fark nedir?
İkisi çoğu zaman aynı çıkışta ödenir ama kuralları ayrıdır. Aşağıdaki karşılaştırma, çıkış dosyası hazırlanırken hangi kalemin nasıl işleneceğini hatırlatmak içindir.
| Konu | Kıdem tazminatı | İhbar tazminatı |
|---|---|---|
| Şart | En az bir yıl hizmet ve kanunda sayılan fesih nedeni | Bildirim süresine uyulmadan fesih |
| Kim öder | Yalnız işveren | Süreye uymayan taraf |
| Ücret tabanı | Giydirilmiş ücret, tavanla sınırlı | Giydirilmiş ücret, tavan yok |
| Kesinti | Yalnız damga vergisi | Gelir vergisi ve damga vergisi |
| SGK primi | Yok | Yok |
İhbar tazminatı muhasebede nasıl kaydedilir?
İşveren tarafından ödenen ihbar tazminatı, çalışanın bölümüne göre gider hesabına yazılır; kesilen gelir ve damga vergisi 360'a, net tutar 335'e alacak kaydedilir. Örnek için 770 kullanılmıştır:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 72.800,00 | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar | 11.472,55 | |
| 335 Personele Borçlar | 61.327,45 | |
| Toplam | 72.800,00 | 72.800,00 |
Ödeme günü 335 borç, 102 Bankalar alacak kaydedilir. Üretim personelinde gider hesabı firmanın maliyet düzenine göre 720 ya da 730 olabilir; seçimi mali müşavirle yapın. Kesilen vergiler muhtasar beyannamede bildirilir; ayrıntı için muhtasar ve stopaj kaydı yazısına bakabilirsiniz.
İhbar hesabında sık yapılan hatalar nelerdir?
- Çıplak ücret kullanmak: yan haklar eklenmezse tazminat eksik çıkar.
- Kıdem tavanını uygulamak: ihbarda tavan yoktur.
- SGK kesintisi yapmak: ihbar tazminatı prime tabi değildir.
- Basamağı yanlış seçmek: bir buçuk ve üç yıl sınırında süre gün gün sayılmalıdır.
- Süre kullandırılırken tazminat da ödemek: bildirim süresi çalışılarak geçirildiyse ayrıca ihbar tazminatı doğmaz.
Personelin giriş, çıkış ve ücret geçmişini düzenli tutmak bu hataların çoğunu baştan önler; personel takip yazısı bu konuya ayrılmıştır.
PakERP One'da ihbar hesabı kıdemle birlikte yapılır
PakERP One'ın İK ve Bordro modülünde ihbar tazminatı, kıdem ve kullanılmayan izin ücretiyle aynı ekranda hesaplanır. Modül programın diğer modülleri gibi ücretsizdir.
- 1126 Kıdem / İhbar Hesaplama: personel, çıkış tarihi ve çıkış nedeni seçilir; ihbar süresi hizmet süresinden kendiliğinden bulunur, brüt ihbar, gelir vergisi (yıl içindeki kümülatif matrahla) ve damga vergisi ayrı satırlarda gösterilir. İhbar hakkı çıkış nedenine göre önerilir, elle değiştirilebilir.
- 1101 Personel Kartları: giriş ve çıkış tarihi, ücret geçmişi, yemek ve yol yardımı burada tutulur; hesap bu bilgileri okur.
- 1199 Bordro Parametreleri: gelir vergisi dilimleri ve damga oranı yıl bazlı satırdadır; resmi kaynakla doğrulayıp siz güncellersiniz.
- 1125 İşe Giriş / Çıkış: çıkış tarihi girilince bildirim kaydı açılır.
Ekranlar İK ve Bordro modülü sayfasında anlatılıyor.