Ürün geri çağırma, güvenlik ya da kalite sorunu taşıdığı anlaşılan ürünlerin müşteriden, yoldan ve depodan toplanmasıdır. Lot takibiyle yapıldığında önce sorunlu hammadde ya da üretim lotu belirlenir, oradan ileriye izlenerek etkilenen iş emirleri, mamul lotları ve sevk irsaliyeleri listelenir. Depodaki lotlar bloke edilir, müşterilere lot numarasıyla haber verilir. Lot takibi, geri çağırmayı bütün üretimden yalnız etkilenen partilere indirir.
Cuma öğleden sonra bir e-posta gelir: tedarikçi, geçen ay gönderdiği bir sac partisinde kimyasal analizin şartnamenin dışında çıktığını bildiriyor. Ekte döküm numarası var. Soru basit: bu sacdan ne yaptınız ve nereye gönderdiniz? Hafta sonuna girmeden cevap vermeniz gerekiyor.
Geri çağırmanın ne kadar büyük olacağı o anda değil, aylar önce verilen kararlarla belirlenir: mal kabulde döküm no yazıldı mı, üretimde hangi rulonun kullanıldığı kaydedildi mi, sevk irsaliyesinde lot var mı? Bu yazı, lot takibi olan bir firmanın geri çağırmayı nasıl yürüttüğünü adım adım anlatıyor. İki yönlü izlemenin temeli için geriye ve ileriye izlenebilirlik yazısına bakabilirsiniz.
Tam boyutİçindekiler
- Ürün geri çağırma nedir, ne zaman gerekir?
- Geri çağırmada ilk 24 saatte ne yapılır?
- Geri çağırma kapsamı lot takibiyle nasıl daraltılır?
- Depodaki, fasondaki ve yoldaki stok ne olur?
- Müşteriye bildirimde hangi bilgiler olmalı?
- Kontrol listesi: geri çağırma tatbikatı
- Geri çağırma nasıl kapatılır?
- Geri çağırmada sık yapılan hatalar nelerdir?
- PakERP One'da geri çağırma listesi
- Sık sorulan sorular
Ürün geri çağırma nedir, ne zaman gerekir?
Ürün geri çağırma, piyasaya ya da müşteriye çıkmış ürünlerin bir güvenlik veya kalite sorunu nedeniyle geri toplanmasıdır. Sanayide çoğu zaman son kullanıcıya değil, bir üst müşteriye (montaj yapan firmaya) yönelik olur ve "sevkiyat durdurma", "ayıklama" ya da "değiştirme" biçiminde yürür.
Tetikleyiciler genelde şunlardır:
- Tedarikçinin bir hammadde partisi için uyarı göndermesi
- Müşteri hattında ya da sahada tekrarlayan bir hata
- İç kalite kontrolde, sevk edilmiş bir lotla aynı koşullarda üretilmiş başka bir lotta hata bulunması
- Bir makine, kalıp ya da ölçü aletinde, belli bir tarihten beri hatalı çalıştığının anlaşılması
Tüketici ürünlerinde ürün güvenliğiyle ilgili mevzuat, üreticiye bildirim ve toplama yükümlülükleri getirir. Hangi ürün grubunda hangi yükümlülüğün geçerli olduğunu güncel mevzuattan ve ilgili bakanlığın düzenlemelerinden kontrol edin; sanayi tedarikinde ise çoğu zaman müşteri şartnamesi belirleyicidir.
Geri çağırmada ilk 24 saatte ne yapılır?
İlk 24 saatin amacı, sorunlu ürünün daha fazla yayılmasını durdurmak ve etkilenen listeyi çıkarmaktır. Kalıcı çözüm sonra gelir. Sıra şöyle:
- Ekibi toplayın. Kalite, üretim, depo, sevkiyat ve satıştan birer kişi; tek bir sorumlu.
- Sorunun kaynağını tanımlayın. Döküm no, tedarikçi lotu, makine, kalıp ya da tarih aralığı; hangisi biliniyorsa.
- Kaynaktan kendi lotlarınıza gidin. Tedarikçi lotu hangi mal kabul lotlarınıza karşılık geliyor?
- İleriye izleyin. Bu lotlar hangi iş emirlerinde tüketildi, hangi mamul ve yarı mamul lotları çıktı?
- Stoğu durdurun. Depodaki, üretimdeki ve fasondaki etkilenen lotları bloke edin; sevkiyat alanındaki paletleri ayırın.
- Sevkiyat listesini çıkarın. Hangi müşteriye, hangi irsaliyeyle, hangi lottan, ne kadar gitti?
- Müşteriye haber verin. Lot numarası, irsaliye numarası ve miktarla; belirsiz bir "son ay üretimi" ifadesiyle değil.
- Kayıt tutun. Kim, ne zaman, neye karar verdi; hangi lot nerede durduruldu.
Geri çağırmayı en çok uzatan şey genelde kayıt eksikliği değil, kayıtların farklı yerlerde durmasıdır: mal kabul bir tabloda, üretim formları klasörde, sevkiyat irsaliye programında. Aynı lot numarasının üç sistemde üç farklı biçimde yazılması, eşleştirmeyi saatlerce elle yapmayı gerektirir.
Geri çağırma kapsamı lot takibiyle nasıl daraltılır?
Kapsam, sorunun kaynağına en yakın lot düzeyinde tanımlanarak daraltılır. Kaynak ne kadar dar tanımlanırsa etkilenen ürün o kadar azalır. Aşağıdaki hesap bir örnektir, şirket verisi değildir.
Örnek: bir pres atölyesi bir ayda 18 rulo sac tüketiyor ve 60.000 braket üretiyor. Tedarikçi, 18 rulodan 3'ünün aynı sorunlu dökümden geldiğini bildiriyor.
| Kayıt düzeyi | Kapsama giren | Etkilenen braket (örnek) |
|---|---|---|
| Lot takibi yok | Ayın bütün üretimi | 60.000 |
| Yalnız mal kabul lotu var, üretimde lot yazılmıyor | Sorunlu ruloların depoda olduğu tarih aralığındaki üretim | yaklaşık 35.000 |
| Üretimde tüketilen rulo yazılıyor | 3 rulonun girdiği iş emirleri | yaklaşık 10.000 |
| Üretimde rulo ve miktar yazılıyor, lot rulo değişince değişiyor | Yalnız 3 rulodan çıkan lotlar | yaklaşık 10.000, adresleri belli |
Son iki satırdaki adet aynı görünse de fark büyüktür: son satırda hangi kasanın, hangi irsaliyenin, hangi müşterinin etkilendiği tek tek bellidir. Üçüncü satırda iş emri bilinir ama aynı iş emrinde sağlam rulodan çıkan parçalar da ayıklanmak zorundadır.
Depodaki, fasondaki ve yoldaki stok ne olur?
Etkilenen stok bulunduğu yere göre farklı işlem görür, ama hepsinde ilk adım aynıdır: lot bloke edilir ve fiziksel olarak ayrılır.
- Hammadde deposu: Kullanılmamış rulo ya da partiler karantinaya alınır, tedarikçiyle iade ya da değişim konuşulur.
- Yarı mamul ve mamul deposu: Lotlar bloke edilir, kasalar kırmızı etiketle ayrılır. Ayıklama mı, hurda mı, yeniden işleme mi kararı kaliteye aittir.
- Fasoncu: Fasoncuya telefonla değil yazılı olarak lot numarası bildirilir; o lotun işlenmesi durdurulur. Fasoncudaki bakiyenin lot bazında bilinmesi bu adımı kısaltır. Konu fasoncudaki stok takibi yazısında.
- Yolda ve müşteride: Müşteriye lot ve irsaliye listesi gönderilir; müşteri kendi deposunda ve hattında ayırır, iade ya da yerinde ayıklama planlanır.
Karantina ve bloke kavramlarının mal kabul tarafı mal kabulde karantina yazısında anlatılıyor.
Müşteriye bildirimde hangi bilgiler olmalı?
Müşteri bildirimi, müşterinin kendi stoğunu ayırabileceği kadar kesin olmalıdır. İçermesi gerekenler:
- Ürün kodu ve müşteri parça numarası
- Etkilenen lot numaraları ve her lottan gönderilen miktar
- İrsaliye numaraları ve sevk tarihleri
- Sorunun kısa tanımı ve olası etkisi
- İstenen işlem: kullanmayı durdurma, ayırma, iade
- Yerine gönderilecek sağlam lotun planı
- İrtibat kişisi
"Eylül ayında gönderilen braketler" gibi bir ifade müşteriyi bütün stoğunu durdurmaya zorlar. Lot listesi ise yalnız ilgili kasaları durdurur; hat çalışmaya devam eder.
Kontrol listesi: geri çağırma tatbikatı
Geri çağırmaya hazır olup olmadığınızı gerçek bir olayı beklemeden sınayabilirsiniz. Yılda en az bir kez, gerçek bir tedarikçi lotu seçilerek şu sorular cevaplanır:
- Tedarikçi lotundan kendi mal kabul lotlarınıza kaç dakikada ulaştınız?
- Bu lotların girdiği bütün iş emirleri bulundu mu?
- Fason operasyondan geçen kısım da listede mi?
- Depodaki kalan miktar sistemde ve rafta aynı mı?
- Sevk edilen lotların irsaliye ve müşteri listesi çıktı mı?
- Hammadde kg'ı ile tüketilen kg ve sevk edilen adet dengeleniyor mu?
- Bloke etme işlemi kaç dakika sürdü, sevkiyat gerçekten durdu mu?
- Müşteriye gönderilecek bildirim taslağı hazır mı?
Cevaplanamayan her soru, gerçek geri çağırmada kapsamı büyütecek bir boşluktur.
Geri çağırma nasıl kapatılır?
Geri çağırma, etkilenen her lotun akıbeti kayda geçtiğinde ve kök neden için önlem alındığında kapanır. Müşteriye son ürünün değiştirildiğini bildirmek tek başına yetmez; içeride de hesabın tutması gerekir.
Kapanışta bakılacaklar:
- Lot bazında akıbet: her etkilenen lot için ayıklandı, yeniden işlendi, hurdaya ayrıldı, tedarikçiye iade edildi ya da müşteride kaldı bilgisi.
- Miktar dengesi: sorunlu hammaddeden çıkan toplam miktar ile ayıklanan, hurdaya ayrılan ve kabul edilen miktarların toplamı eşit mi?
- Maliyet: hurda, ayıklama işçiliği, ek nakliye ve değiştirme üretimi ayrı ayrı yazılır; tedarikçiye yansıtılacak kısım belgelenir.
- Kök neden ve önlem: giriş kontrolüne yeni bir ölçüm eklendi mi, tedarikçiden düzeltici faaliyet raporu alındı mı?
- Ders: izleme sırasında bulunamayan halkalar yazılır ve düzeltilir.
Bu kayıtlar bir sonraki denetimde, geri çağırmanın nasıl yönetildiğini gösteren en güçlü kanıttır.
Geri çağırmada sık yapılan hatalar nelerdir?
Geri çağırmayı pahalılaştıran hataların çoğu ilk saatlerde yapılır; telaşla atlanan küçük adımlar sonradan günlerce süren ayıklamaya döner.
- Önce sevkiyatı durdurmamak. Liste çıkarılırken aynı lottan bir palet daha yüklenir.
- Kapsamı korkuyla genişletmek. Kayıtlar yetersiz olunca bütün ay geri çağrılır; maliyet sorunlu partinin katlarına çıkar.
- Fasonu unutmak. Isıl işlemde ya da kaplamada bekleyen parçalar listede yer almaz, birkaç gün sonra sevkiyata karışır.
- Bloke kararını yalnız sözlü vermek. Depo sorumlusu değişir, kasa yeniden rafa döner.
- Kök nedeni kapatmadan üretime devam etmek. Aynı tedarikçiden gelen sonraki parti giriş kontrolünden geçirilmeden kullanılır.
- Müşteriyle tek kanaldan konuşmamak. Satış bir liste, kalite başka bir liste gönderir; müşteri hangisinin doğru olduğunu sorar ve güven kaybolur.
PakERP One'da geri çağırma listesi
PakERP One'da bir geri çağırmanın listesi, tek bir lot numarasından başlayarak çıkarılır.
- Kaynağı bulun: 202 Alış İrsaliyesi satırında her lotun karşı lotu (tedarikçi lotu) ve döküm no'su durur; tedarikçinin bildirdiği numaradan kendi lotunuza gidersiniz.
- İleriye izleyin: 8135 İzlenebilirlik ekranına lot numarasını yazın. Hammadde alışından üretim ve fason aşamalarına, müşteri sevkiyatına kadar soldan sağa soy ağacı açılır; kartlarda iş emri no, operasyon, tezgah, fasoncu görünür, çift tık kaynak belgeyi (irsaliyeyi) açar.
- Stoğu durdurun: etkilenen lotların durumu karantina ya da bloke yapılır (317); bloke lot üretimde ve sevkiyatta lot seçiminde önerilmez.
- Fasonu kontrol edin: Üretim Panosu "Fasonda" sekmesi ve 8127 Fason Stok Mutabakatı fasoncudaki bakiyeyi gösterir.
- Listeyi paylaşın: her listede "Raporlar ▾" menüsü PDF ve Excel verir.
Program ücretsizdir. Ayrıntılar Stok, Lot ve Nitelik sayfasında.
Konuyla ilgili: Müşteri Şikayeti Nasıl Yönetilir? Kayıt ve Lot Kapsamı.