Karşı lot, tedarikçinin kendi partisine verdiği lot numarasıdır; siz o malzemeye mal kabulde kendi lot numaranızı verirsiniz ve tedarikçinin numarasını yanına karşı lot olarak yazarsınız. Döküm no (heat number) ise çelik ve metalde, malzemenin eritildiği ergitme partisinin numarasıdır ve malzeme sertifikasındaki kimyasal analiz ona aittir. Üçünün aynı satırda tutulması, bir şikâyette parçadan tedarikçi partisine ve sertifikaya inmeyi sağlar.
Sabah vardiyası, mal kabul rampası. Tırdan altı rulo iniyor. Her rulonun etiketinde iki numara var: tedarikçinin bobin numarası ve çeliğin döküm numarası. İrsaliyede ise yalnız toplam kilo yazıyor. Depocu altı ruloya kendi lot etiketini yapıştıracak; asıl soru, tedarikçinin numaralarını nereye yazacağı.
Bu iki numara çoğu zaman "nasılsa sertifikada var" diye kayda geçirilmez. Oysa bir çatlak parça şikâyeti geldiğinde tedarikçiye söyleyebileceğiniz tek şey onun numarasıdır; sizin lot numaranız onun için bir şey ifade etmez. Kendi lot numaranızın nasıl verileceği lot numarası verme yöntemleri yazısında; burada tedarikçi tarafı anlatılıyor.
Tam boyutİçindekiler
- Karşı lot nedir?
- Döküm no (heat number) nedir?
- Kendi lotunuz, karşı lot ve döküm no arasındaki fark nedir?
- Mal kabulde tedarikçi lotu nasıl kaydedilir?
- Bir irsaliyede birden çok lot gelirse ne yapılır?
- Malzeme sertifikası lotla nasıl eşleştirilir?
- Karşı lot üretimde ve şikâyette nasıl kullanılır?
- Karşı lot ve döküm no'da sık yapılan hatalar
- PakERP One'da karşı lot ve döküm no
- Sık sorulan sorular
Karşı lot nedir?
Karşı lot, satın aldığınız malzemenin tedarikçi tarafındaki lot numarasıdır. "Tedarikçi lotu", "üretici parti no" ya da İngilizce kaynaklarda "supplier lot" diye de geçer. Siz o malzemeye kendi lot numaranızı verirsiniz; tedarikçinin numarası kendi lotunuzun karşısında durduğu için karşı lot denir.
Karşı lotun işe yaradığı yerler:
- Tedarikçiye şikâyet bildirirken hangi partisinin sorunlu olduğunu söylemek
- Tedarikçi bir parti için uyarı gönderdiğinde kendi lotlarınızdan hangisinin etkilendiğini bulmak
- Aynı tedarikçi partisinin birkaç teslimata bölünerek gelip gelmediğini görmek
- Müşteri denetiminde, parçadan tedarikçi belgesine kadar zinciri göstermek
Karşı lot her malzemede aynı adla gelmez. Plastik granülde torba üzerindeki parti numarası, boyada kutu altındaki üretim kodu, bağlantı elemanında kutu etiketindeki lot numarası aynı işi görür. Kural basittir: tedarikçinin kendi partisini tanımlayan numara hangisiyse o yazılır.
Döküm no (heat number) nedir?
Döküm no, çeliğin ya da metalin eritildiği ergitme partisinin numarasıdır. Aynı döküm numarasını taşıyan bütün malzeme aynı potadan çıkmıştır ve aynı kimyasal bileşime sahiptir. İngilizcede "heat number" ya da "cast number" denir.
Döküm no, karşı lottan farklıdır. Bir çelik üreticisinin tek bir dökümünden birçok rulo, levha ya da çubuk çıkar; bunların her biri ayrı bobin ya da paket numarası alabilir. Tersine, bir servis merkezi farklı dökümlerden gelen ruloları dilimleyip tek bir sevkiyatta gönderebilir. Bu yüzden rulo başına hem bobin numarası (karşı lot) hem döküm no ayrı tutulur.
Döküm no'nun en önemli işlevi malzeme sertifikasıyla bağdır: sertifikadaki kimyasal analiz ve çoğu zaman mekanik test sonucu bir döküm numarasına aittir. Döküm no kayıtta yoksa, sertifika ile parça arasındaki bağ yalnız tarihe ve tahmine dayanır.
Servis merkezinden dilimlenmiş gelen sacda aynı sevkiyatta iki ya da üç farklı döküm no görmek olağandır. Mal kabulde rulo etiketlerinin fotoğrafını çekip irsaliyeye eklemek, sonradan doğrulama gerektiğinde işi kısaltır.
Kendi lotunuz, karşı lot ve döküm no arasındaki fark nedir?
Üçü farklı kişilerin verdiği, farklı soruları cevaplayan numaralardır. Kendi lotunuz sizin stoğunuzu, karşı lot tedarikçinin partisini, döküm no ise malzemenin kimyasını tanımlar.
| Kendi lot no | Karşı lot | Döküm no | |
|---|---|---|---|
| Kim verir? | Siz, mal kabulde | Tedarikçi ya da servis merkezi | Çelik ya da metal üreticisi |
| Neyi tanımlar? | Depodaki bir rulo, palet, paket | Tedarikçinin partisi ya da bobini | Ergitme partisi |
| Benzersiz mi? | Sizin sisteminizde evet | Yalnız o tedarikçide | Yalnız o üreticide |
| Nerede yazar? | Sizin etiketinizde | Tedarikçi etiketi, irsaliye | Rulo etiketi, malzeme sertifikası |
| Ne zaman kullanılır? | Her stok hareketinde | Tedarikçiye şikâyet, tedarikçi uyarısı | Sertifika eşleştirme, kimyasal sorun |
Kendi lot numaranızın yerine karşı lotu kullanmak cazip gelebilir, ama iki tedarikçinin aynı numarayı kullanma ihtimali ve biçimin sizin elinizde olmaması bu yolu riskli yapar.
Mal kabulde tedarikçi lotu nasıl kaydedilir?
Tedarikçi lotu, alış irsaliyesi girilirken her fiziksel birim (rulo, paket, palet) için ayrı satır ya da ayrı lot olarak, kendi lot numaranızın yanına yazılır. Adımlar:
- İrsaliye ile tedarikçi etiketlerini karşılaştırın; irsaliyede yazmayan lot varsa not alın.
- Her rulo ya da paket için kendi lot numaranızı açın.
- Her lota tedarikçinin bobin ya da parti numarasını karşı lot olarak yazın.
- Metalde döküm no'yu da aynı lota yazın.
- Sac ve telde tartılan kg'ı ikinci miktar olarak girin; adet ve kg birlikte tutulur.
- Kendi etiketinizi basın ve tedarikçi etiketinin yanına yapıştırın; tedarikçi etiketini sökmeyin.
- Malzeme sertifikasını lota ya da irsaliyeye ekleyin.
- Giriş kontrolü sonucunu lotun durumuna işleyin.
Giriş kontrolü ve karantina tarafı mal kabulde karantina yazısında anlatılıyor.
Bir irsaliyede birden çok lot gelirse ne yapılır?
Aynı stok kodundan birden çok tedarikçi lotu geldiyse, irsaliye satırı bu lotlara bölünür ve her parça kendi lotunu alır. Tek satıra tek lot açıp tedarikçi numaralarını açıklamaya virgülle yazmak, izlenebilirliği o noktada bitirir.
Örnek (şirket verisi değil): irsaliyede tek satır, DKP sac 2 mm, 24.600 kg. Altı rulo geliyor; dördü A dökümünden, ikisi B dökümünden.
- Satır altı lota bölünür: her rulo bir lot.
- Her lota kendi bobin numarası karşı lot olarak yazılır.
- Dört lota A, iki lota B döküm no'su girilir.
- Her lotun kg'ı tartıdan ayrı girilir; toplam 24.600 kg'ı tutmalıdır.
Üç hafta sonra B dökümü için bir uyarı geldiğinde yalnız iki rulo ve onlardan çıkan lotlar incelenir.
Malzeme sertifikası lotla nasıl eşleştirilir?
Sertifika, üzerindeki döküm no'su ile kendi lotlarınıza bağlanır. Metal tedariğinde sık istenen belge, EN 10204 standardına göre 3.1 muayene belgesidir; üzerinde döküm no, kimyasal analiz ve çoğu zaman mekanik değerler yer alır.
Eşleştirme için pratik kural: sertifika PDF'i ya da taraması alış irsaliyesine eklenir, lot kaydında döküm no alanı doludur. Müşteri "bu parçanın sertifikası" dediğinde parçanın lotundan hammadde lotuna, oradan döküm no'ya ve irsaliyeye ekli belgeye inilir. Sertifikayı ayrı bir klasörde tarihe göre saklamak, döküm no aramasını elle yapmayı gerektirir.
Mal kabulde sertifika için kısa bir kontrol yapılır: sertifikadaki döküm no rulo etiketindekiyle aynı mı, malzeme kalitesi ve kalınlık siparişle uyuşuyor mu, kimyasal ve mekanik değerler şartname aralığında mı? Uyuşmazlık varsa lot karantinaya alınır ve tedarikçiden açıklama istenir. Sertifikası eksik gelen lot için de aynı yol izlenir; belge gelene kadar lot serbest bırakılmaz.
Karşı lot üretimde ve şikâyette nasıl kullanılır?
Karşı lot ve döküm no üretimde ayrıca yazılmaz; hammadde lotunuzla birlikte taşınır. Operatör yalnız kendi lot numaranızı okutur ya da seçer, tedarikçi bilgisi o lotun kaydından gelir. Bu yüzden bilginin mal kabulde bir kez ve doğru girilmesi yeterlidir.
Şikâyet geldiğinde yol iki yönlüdür. Müşteriden gelen hatalı parçanın lotundan geriye gidilir, tüketilen hammadde lotuna ve onun karşı lotuna ulaşılır; tedarikçiye bu numarayla yazılır. Tedarikçiden uyarı geldiğinde ise karşı lot ya da döküm no ile kendi lotlarınız bulunur, oradan ileriye gidilerek etkilenen ürünler listelenir. İki yönün ayrıntısı geriye ve ileriye izlenebilirlik, uyarı sonrası yapılacaklar ürün geri çağırma yazısında.
Bir dikkat noktası: tedarikçi aynı karşı lotu birkaç teslimata bölerek gönderebilir. Uyarıda o karşı lotu taşıyan bütün mal kabul lotlarınız aranmalıdır, yalnız ilk bulunan değil.
Karşı lot ve döküm no'da sık yapılan hatalar
Bu iki numaranın kaybolduğu yerler genelde aynıdır:
- Toplu satır. Altı rulo tek lot olarak girilir, tedarikçi numaraları açıklamaya yazılır ya da hiç yazılmaz.
- Tedarikçi etiketinin sökülmesi. Kendi etiketinizi yapıştırırken tedarikçinin etiketi çıkarılır; rulo açıldıktan sonra numarayı doğrulamanın yolu kalmaz.
- Döküm no ile bobin no'nun karıştırılması. İkisi de etikette sayı olarak durur; hangisinin hangisi olduğu kuralı yazılı değilse alanlar yer değiştirir.
- Sertifikanın lota bağlanmaması. Belge var ama hangi lota ait olduğu belli değil.
- Dilimlemede bağın kopması. Rulo dilimlere ayrılır, dilim lotları ana rulonun döküm no'sunu taşımaz. Bölünen lot ana lotun bilgisini miras almalıdır.
PakERP One'da karşı lot ve döküm no
PakERP One'da tedarikçi numaraları alış irsaliyesinin satırında, kendi lotunuzla birlikte tutulur.
- 202 Alış İrsaliyesi: satırda Lot No, Karşı Lot ve Döküm No sütunları vardır; lot takipli olmayan kartta bu hücreler kilitlidir.
- Çoklu Lot Girişi: satır sağ tık menüsünden açılır; lot sayısı girilir, lot numaraları sayaçtan gelir, her lota ayrı karşı lot yazılır ve miktar lotlara bölünür. Her lot ayrı stok kaydı olur.
- Mal kabul etiketi: 100×120 mm, her lot ayrı sayfa; lot no ve karşı lot büyük yazılır, lot barkodu ve UYGUN / ŞARTLI KABUL / RED kutuları vardır.
- Evrak eki: sertifika PDF'i irsaliyenin "Ekler" sekmesine eklenir.
- 8135 İzlenebilirlik: soy ağacındaki kartlarda karşı lot görünür; mamul lotundan tedarikçi lotuna ve alış irsaliyesine inilir.
Program ücretsizdir. Ayrıntılar Stok, Lot ve Nitelik sayfasında.
Konuyla ilgili: EN 10204 Malzeme Sertifikası: 2.2, 3.1 ve 3.2 Farkı.