Lot numarası, firmanın tek bir kuralla ve her lota benzersiz olacak şekilde verdiği koddur. En yaygın altı yöntem sıralı sayaç, tarih ve sıra kodu, iş emri numarası, Jülyen tarih kodu, tedarikçi lotunu kullanmak ve hat, makine, vardiya bilgisi taşıyan anlamlı koddur. Üretimde en güvenli seçim, benzersizliği sistemin sağladığı sıralı ya da iş emrine bağlı numaradır; anlamlı bilgi kodun içine değil lot kaydına yazılır.
Sevkiyat alanında iki palet yan yana duruyor. İkisinin etiketinde de "2609-1" yazıyor. Biri eylülün ilk haftası kesme hattında, öbürü aynı hafta fasondan dönen partiden. Hangisinin hangisi olduğunu artık ancak paleti hazırlayan kişi hatırlıyorsa bilebilirsiniz; hatırlamıyorsa iki lot tek lot olmuştur.
Lot numarası verme kuralı küçük bir karar gibi görünür, ama bütün izlenebilirlik bu kodun benzersiz ve okunaklı olmasına dayanır. Aşağıda sahada kullanılan altı yöntem, her birinin iyi ve zayıf yanı, bir karşılaştırma tablosu ve kural koyarken bakılacak kontrol listesi var. Lot takibinin genel akışı için lot takibi nedir yazısına bakabilirsiniz.
Tam boyutİçindekiler
- İyi bir lot numarası hangi şartları taşımalı?
- Lot numarası verme yöntemleri nelerdir?
- Hangi yöntem hangi durumda seçilmeli?
- Lot numarası kaç haneli olmalı?
- Bölünen ya da birleşen lot nasıl numaralanır?
- Lot numarası verirken sık yapılan hatalar nelerdir?
- Kontrol listesi: lot numarası kuralı koyarken
- PakERP One'da lot numarası nasıl verilir?
- Sık sorulan sorular
İyi bir lot numarası hangi şartları taşımalı?
İyi bir lot numarası benzersizdir, kısadır, elle yazıldığında karışmaz ve barkoda hatasız basılır. Anlam taşıması şart değildir. Dört şart sıralanırsa:
- Benzersiz: Aynı numara iki ayrı lota hiçbir zaman verilmez; yıl dönümünde de, sayaç sıfırlandığında da.
- Kısa: Operatörün okuyup forma yazabileceği uzunlukta; pratikte 6 ile 12 karakter arası.
- Karışmaz: O ile 0, I ile 1, S ile 5 gibi karışan harfler kullanılmaz ya da hiç harf kullanılmaz.
- Tek kaynaktan: Numarayı bir kişi ya da bir sistem verir. İki vardiya şefinin ayrı defterden numara vermesi, çakışmanın en sık nedenidir.
Lot numarası verme yöntemleri nelerdir?
Sahada kullanılan yöntemler altı başlıkta toplanır. Her birinde örnek numara, 30 Eylül 2026 tarihli bir üretim için verilmiştir.
1. Sıralı sayaç
Her yeni lot bir önceki numaranın bir fazlasını alır: L000481, L000482. Benzersizlik kendiliğinden gelir, çakışma olmaz. Zayıf yanı, numaranın kendi başına hiçbir şey söylememesidir; tarihi görmek için kayda bakmak gerekir. Mal kabul lotlarında en yaygın yöntem budur.
2. Tarih ve sıra kodu
Tarih ile günün sıra numarası birleştirilir: 260930-01, 260930-02. Etikete bakan herkes lotun hangi gün açıldığını görür. Sıra kısmı her gün sıfırlanır, bu yüzden aynı gün içindeki sıralamayı tek bir kişinin ya da sistemin vermesi gerekir.
3. İş emri numarası
Üretim lotunun numarası iş emri numarasının kendisidir. Bir iş emrinden çıkan her şey aynı lottadır ve lot numarasıyla iş emri arasında ayrı bir eşleştirme tablosu tutmak gerekmez. Aynı iş emri iki vardiyaya yayılıyorsa vardiya bilgisi lot kaydında durur. Üretim lotları için en pratik yöntemdir.
4. Jülyen tarih kodu
Yılın son rakamları ile yılın kaçıncı günü olduğu yazılır. 30 Eylül 2026, yılın 273. günüdür; kod 26273 ya da tek haneli yılla 6273 olur. Gıda ve ambalajda yaygındır, kısa ve sıralanabilirdir. Zayıf yanı, gün sayısının herkes tarafından hemen çözülememesidir.
5. Tedarikçi lotunu kullanmak
Mal kabulde yeni numara verilmez, tedarikçinin lot numarası aynen kullanılır. Kısa vadede iş azalır ama iki tedarikçinin aynı numarayı kullanma ihtimali vardır ve numaranın biçimi sizin elinizde değildir. Tedarikçi numarası kendi lotunuzun yanında ayrı bir alan olarak tutulmalıdır; ayrıntısı karşı lot ve döküm no yazısında.
6. Anlamlı (akıllı) kod
Hat, makine, vardiya ve tarih kodun içine gömülür: P3-B-260930. Etikete bakan hangi preste, hangi vardiyada üretildiğini anlar. Sorun, bilgi değiştikçe kuralın da değişmesidir: yeni pres geldiğinde, vardiya düzeni değiştiğinde kod bozulur. Anlam taşıyan bilgi kodun içinde değil, lot kaydının alanlarında durmalıdır.
Elle numara verilen atölyelerde en sık görülen çakışma, iki vardiyanın aynı günün "01" numarasını ayrı ayrı vermesidir. Numarayı sistemin vermesi ve etiketi o anda basması bu sorunu tamamen kaldırır.
Hangi yöntem hangi durumda seçilmeli?
Mal kabul lotlarında sıralı sayaç, üretim lotlarında iş emri numarası çoğu atölye için en az hata üreten ikilidir. Tablo diğer seçenekleri de karşılaştırıyor:
| Yöntem | Örnek | Benzersizlik | Etiketten okunan | Uygun yer |
|---|---|---|---|---|
| Sıralı sayaç | L000482 | Sistem sağlar | Hiçbir şey | Mal kabul |
| Tarih + sıra | 260930-02 | Günlük sıra doğru verilirse | Gün | Küçük atölye, elle etiket |
| İş emri no | 300926-04 | İş emri sayacı sağlar | Gün ve iş emri | Üretim ve yarı mamul |
| Jülyen tarih | 26273 | Günde tek lotsa | Gün (çözülerek) | Gıda, ambalaj, kimya |
| Tedarikçi lotu | C4417-B | Garanti yok | Tedarikçi partisi | Yalnız ek bilgi olarak |
| Anlamlı kod | P3-B-260930 | Kural bozulmazsa | Hat, vardiya, gün | Tek hatlı, sabit düzen |
Yöntemleri karıştırmak da mümkündür, yeter ki her lot türünün kuralı ayrı ve açık olsun. Sık görülen düzen şöyle: mal kabulde L önekli sıralı sayaç, üretimde iş emri numarası, bölünen lotta ana numara ile tire ve sıra. Etikete bakan kişi önekten lotun türünü anlar, numaranın geri kalanını kayıttan okur. Karıştırmanın tek şartı, iki farklı kuralın hiçbir zaman aynı numarayı üretmemesidir; bunun en kolay yolu türlere farklı önek ya da farklı uzunluk vermektir.
Lot numarası kaç haneli olmalı?
Lot numarası, bir yılda açılacak en yüksek lot sayısını rahatça karşılayacak kadar uzun, elle yazılabilecek kadar kısa olmalıdır. Hesap basittir. Örnek: bir firma günde ortalama 40 mal kabul lotu açıyor ve yılda 250 iş günü çalışıyor.
- Yıllık lot sayısı: 40 × 250 = 10.000.
- Güvenlik payı olarak iki katı alınır: 20.000.
- Beş haneli sayaç 99.999'a kadar gider; bu firma için beş hane yeterlidir.
- Başa bir harf öneki (L) ve yıl (26) eklenirse numara L26-00482 gibi sekiz karakter olur.
Tarih tabanlı kodlarda hesap gün başına yapılır: günde en fazla 99 lot açılıyorsa iki haneli sıra yeter. Barkodda uzunluk sorun değildir; sınırı operatörün elle yazması ve etiketin okunaklılığı belirler. Numara bir forma, bir kasa kartına ya da irsaliye satırına sığmıyorsa uzundur; kısaltmanın yolu, anlam taşıyan parçaları koddan çıkarıp lot kaydının alanlarına taşımaktır.
Bölünen ya da birleşen lot nasıl numaralanır?
Bölünen lotun parçaları ana numaranın sonuna ek alır; birleşen lotlar ise yeni bir numara alır ve eski numaralara bağlanır. Bir rulo iki dilim hattına ayrıldığında 260930-02 numaralı lot 260930-02-1 ve 260930-02-2 olur; ikisi de ana lotun soyunu taşır.
Birleştirmede ters yol izlenmez: iki lotu tek numaraya toplamak, sorun çıktığında hangisinin sorumlu olduğunu gizler. Yeni numara verilir, kayıtta "şu iki lottan oluştu" bilgisi durur. Konu lot birleştirme ve bölme yazısında ayrıca anlatılıyor.
Lot numarası verirken sık yapılan hatalar nelerdir?
Hataların çoğu numaranın biçiminden değil, numarayı verme alışkanlığından gelir. Sahada tekrar tekrar görülenler:
- Aynı numaranın iki kez verilmesi. Defterden numara veren iki kişi, ya da yıl başında sıfırlanan ama yıl taşımayan sayaç.
- Numaranın sonradan yazılması. Malzeme depoya girer, etiket akşam yazılır; bu arada paletler yer değiştirir.
- Elle yazımda karışan karakterler. 260930-01 ile 260930-07 el yazısında birbirine benzer. Barkod okutulmayan yerde bu fark kasa karışıklığına döner.
- Kodun içine fazla anlam gömmek. Müşteri kodu, renk, hat, vardiya aynı numarada olunca kod 20 karaktere çıkar, kimse doğru yazamaz.
- Tedarikçi numarasının kendi lot yerine geçmesi. İki tedarikçinin aynı numarayı kullandığı gün iki lot tek lot olur.
- Kuralın yalnız bir kişinin kafasında olması. O kişi izne çıktığında numaralar başka biçimde verilmeye başlar.
Bu hataların ortak çözümü, numarayı bir sistemin vermesi ve etiketin numara verildiği anda basılmasıdır.
Kontrol listesi: lot numarası kuralı koyarken
Kuralı yazıya dökmeden önce şu soruların cevabı net olmalı:
- Numarayı kim ya da ne veriyor? Tek kaynak mı?
- Yıl değişince sayaç ne olacak? Önceki yılın numarası tekrar verilebilir mi?
- Mal kabul lotu ile üretim lotu aynı biçimde mi, ayrı önekle mi?
- Tedarikçinin lot numarası nerede tutuluyor?
- Bölünen lot nasıl ek alıyor?
- Etiketteki barkod, numaranın tamamını içeriyor mu?
- Karışan harfler (O, I, S) kullanılmıyor mu?
- Kural bir sayfalık talimat olarak depoda ve üretimde asılı mı?
Kural yazıldıktan sonra değiştirmek zordur; eski ve yeni biçim bir süre birlikte yaşar. Bu yüzden ilk gün doğru kurmak, sonradan düzeltmekten çok daha ucuzdur.
PakERP One'da lot numarası nasıl verilir?
PakERP One lot numarasını sistemden verir; elle numara yazmak da mümkündür.
- Mal kabul lotu: 202 Alış İrsaliyesi satırında lot no boş bırakılırsa sayaçtan yeni numara gelir. "Çoklu Lot Girişi" bir satırda birden çok lot açar; her lota ayrı karşı lot (tedarikçi lotu) yazılır. Lot etiketi 100×120 mm, lot barkodlu basılır.
- Üretim lotu: operasyon bazlı stokta her operasyonun çıktısı ayrı lot alır ve lot no, iş emri numarasıdır (GGAAYY-NN). Aynı iş emrinin bildirimleri aynı lota toplanır.
- Fason: fasoncuya giden ve dönen malda lot korunur, fasondan dönüşte çıktı yeni nitelik ve lotla kaydedilir.
- Arama: 8135 İzlenebilirlik ekranına lot no ya da iş emri no yazılır, soy ağacı açılır.
Program ücretsizdir; lot sayısı ya da kullanıcı için sınır yoktur. Ekranlar Stok, Lot ve Nitelik sayfasında.