1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Lot Takibi Nedir, Üretimde Nasıl Yapılır
Üretim Rehberi · Lot ve İzlenebilirlik

Lot Takibi Nedir, Üretimde Adım Adım Nasıl Yapılır?

PakERP One Ekibi 7 dk okuma
Kısa cevap

Lot takibi, aynı koşullarda alınan ya da üretilen bir malzeme partisine tek bir numara verip bu numaranın mal kabulden üretime, fasondan sevkiyata kadar her harekette kaydedilmesidir. Üretimde lot takibi için mal kabulde lot açılır, etiket basılır, üretimde hangi hammadde lotunun hangi iş emrinde tüketildiği yazılır, çıkan ürüne yeni lot verilir ve sevk irsaliyesine lot no işlenir. Böylece bir şikâyette hangi partinin nereye gittiği dakikalar içinde bulunur.

Lot, aynı gün aynı tedarikçiden gelen ya da aynı iş emrinde, aynı hammaddeyle üretilen ve bu yüzden aynı özellikleri taşıdığı kabul edilen malzeme grubudur. Lot takibi ise bu gruba verilen numaranın her stok hareketinde yanında taşınmasıdır. Tanım basit; zor olan, numaranın zincirin hiçbir halkasında düşmemesi.

Bir pres atölyesini düşünün: sabah üç rulo sac gelir, ikisi aynı dökümden, biri farklı. Öğleden sonra bu rulolardan kesilen parçalar ısıl işleme gider, iki hafta sonra müşteriye sevk edilir. Müşteri bir kasada çatlak parça bulduğunda "hangi rulo?" sorusunun cevabı ya kayıtta vardır ya da hiçbir yerde yoktur. Bu yazı o cevabı kayda geçirmenin yolunu anlatıyor; kavramın daha geniş çerçevesi lot izlenebilirlik rehberinde.

Lot izleme soy ağacı (313): Mamul lotundan hammadde lotuna geri iz: nitelik, karşı lot, tedarikçi ve kaynak belge.Tam boyut
Lot izleme soy ağacı (313) · Mamul lotundan hammadde lotuna geri iz: nitelik, karşı lot, tedarikçi ve kaynak belge.

Lot takibi nedir, parti takibinden farkı var mı?

Lot takibi ile parti takibi aynı işi anlatır; sahada iki kelime de kullanılır. İkisinde de amaç, bir malzeme grubunu tek tek parçalara inmeden bir kimlikle izlemektir. Gıda ve kimyada "parti", metal ve otomotivde "lot" daha yaygındır.

Lot takibinin üç temel sorusu vardır:

  • Bu lot nereden geldi? Tedarikçi, irsaliye, tarih, tedarikçinin kendi lot numarası.
  • Bu lot neye dönüştü? Hangi iş emrinde, hangi operasyonda, hangi yarı mamule ya da mamule girdi.
  • Bu lot nereye gitti? Hangi müşteriye, hangi irsaliyeyle, ne kadar.

Üç soruya da kayıttan cevap verebiliyorsanız lot takibi çalışıyor demektir. Birine "sanırım" diye başlayan bir cevap veriyorsanız zincirde kopuk bir halka vardır.

Lot takibi neden gerekir?

Lot takibi, bir sorun çıktığında etkilenen miktarı küçültmek için gerekir. Lot yoksa bir hatalı hammaddenin etkisi "o ay üretilen her şey" olur; lot varsa "şu iki iş emri, şu üç sevkiyat" olur.

Sahada lot takibini zorunlu hâle getiren durumlar genelde şunlardır:

  • Otomotiv ve beyaz eşya müşterilerinin tedarikçi şartnameleri, parça üzerinde ya da kasada lot bilgisi ister.
  • Malzeme sertifikası (döküm raporu) ile üretilen parça arasında bağ kurulması istenir.
  • Isıl işlem, kaplama gibi fason operasyonlarda hangi partinin hangi fırın ya da banyodan geçtiği sorulur.
  • Raf ömrü olan malzemelerde (yapıştırıcı, boya, kauçuk hamuru) eski partinin önce kullanılması gerekir.
  • İç kalite: fire bir lotta yoğunlaşıyorsa sorun büyük olasılıkla hammaddededir, makinede değil.
Sahadan not

Lot takibine yeni geçen atölyelerde ilk haftalarda en çok aksayan yer üretim bildirimidir: operatör adet yazmaya alışkındır, lot yazmaya değil. Lotun elle yazılması yerine en eski lotun önerilmesi ve etiketteki barkodun okutulması, bu alışkanlığı kurmanın en hızlı yoludur.

Üretimde lot takibi nasıl yapılır? 7 adım

Üretimde lot takibi, lotun doğduğu yerden (mal kabul) öldüğü yere (sevkiyat ya da tüketim) kadar her harekette aynı numaranın yazılmasıyla yapılır. Pratikte yedi adım yeterlidir:

  1. Kural belirleyin. Hangi stok kartları lotlu olacak, lot numarası nasıl verilecek, bir lot kaç birim olabilir? Numara biçimleri için lot numarası verme yöntemleri yazısına bakın.
  2. Mal kabulde lot açın. Alış irsaliyesi girilirken her rulo, her palet, her big-bag için ayrı lot açılır. Tedarikçinin kendi lot numarası ve varsa döküm no aynı satıra yazılır.
  3. Etiketleyin. Lot numarası ve barkodu olan etiket malzemenin üstüne yapıştırılır. Etiketsiz malzeme depoya girmez.
  4. Kalite kararını lota bağlayın. Uygun, şartlı kabul ya da red kararı lotun durumuna işlenir. Karantinadaki lot üretime çıkmaz.
  5. Üretimde tüketilen lotu yazın. Üretim bildirimi girilirken hangi hammadde lotundan ne kadar harcandığı kaydedilir. En sık kopan halka budur.
  6. Çıkan ürüne lot verin. Her iş emri ya da her vardiya çıktısı yeni bir lot alır; bu yeni lot, tüketilen lotlara bağlanır. Böylece soy ağacı oluşur.
  7. Sevkiyatta lotu irsaliyeye işleyin. Hangi mamul lotunun hangi müşteriye gittiği irsaliye satırında durur.

Fason operasyon varsa lot, fasoncuya giderken ve dönerken de yazılır. Fasonda lot korunmazsa zincir tam ortadan kırılır; bu konu fason üretim takibi yazısında ayrıca ele alınıyor.

Hangi malzemeler lot takibine alınmalı?

Her şeyi lota almak gerekmez; müşterinin sorduğu, kaliteyi etkileyen ve partiden partiye farklılık gösteren malzemeler lota alınır. Kaba bir ayrım:

MalzemeLot gerekir mi?Neden
Rulo sac, profil, çubukEvetDöküm no ve sertifika parçaya bağlanır
Plastik granül, boya, kimyasalEvetParti farkı renk ve mukavemeti etkiler, raf ömrü var
Yarı mamul (kesilmiş, preslenmiş parça)EvetFason ve sonraki operasyonda iz sürmek için
MamulEvetMüşteri şikâyetinde kapsamı daraltmak için
Standart vida, somun, pulDuruma göreMüşteri istiyorsa ya da kritik montajdaysa
Sarf (eldiven, zımpara, kesme yağı)HayırÜrün kalitesine doğrudan bağı yok
Ambalaj (kasa, palet, streç)Genelde hayırMüşteri özel ambalaj istemiyorsa

Karar verirken şu soruyu sorun: bu malzemede bir sorun çıksa, etkilenen ürünü bulmam gerekir mi? Cevap evetse lotlu olmalıdır.

Lot kaydında hangi bilgiler tutulur?

Bir lot kaydında kimlik, köken, durum ve miktar bilgisi tutulur. Asgari liste:

  • Lot numarası ve stok kodu
  • Giriş tarihi, kaynak belge (alış irsaliyesi ya da iş emri)
  • Tedarikçi ve tedarikçinin lot numarası (karşı lot), metalde döküm no
  • Miktar; sac ve telde ikinci birim olarak kg
  • Depo ve raf yeri
  • Kalite durumu: serbest, karantina, bloke
  • Varsa son kullanma tarihi
  • Üretim lotlarında iş emri, operasyon, makine ve operatör

Tedarikçi lotunun neden ayrı tutulduğu karşı lot ve döküm no yazısında anlatılıyor.

Lot büyüklüğü nasıl belirlenir?

Lot büyüklüğü, bir sorun çıktığında geri toplamayı göze alabileceğiniz miktara göre belirlenir. Lot ne kadar büyükse kayıt o kadar kolay, sorun anında etkilenen miktar o kadar fazladır. Lot küçüldükçe tersi olur.

Bir örnek hesapla bakalım (şirket verisi değil, örnek): bir pres hattı günde iki vardiyada 12.000 parça basıyor ve her gün ortalama iki rulo sac tüketiyor.

  • Lot = bir gün: günde 1 lot, ayda yaklaşık 22 lot. Bir rulo hatalı çıkarsa etkilenen 12.000 parça.
  • Lot = bir vardiya: günde 2 lot, ayda 44 lot. Etkilenen en fazla 6.000 parça.
  • Lot = bir rulo: günde 2 lot ama rulo vardiya ortasında değişiyorsa etiket de o anda değişir. Etkilenen yalnız o rulodan çıkan parçalar.

Metal parçada çoğu firma için doğru sınır "hammadde lotu değişince yeni lot" kuralıdır. Bu kural hem hammaddeyle bağı korur hem de etiket sayısını makul tutar. Hammadde lotu değiştiğinde operatörün yeni kasaya geçmesi yeterlidir.

Lot takibinde sık yapılan hatalar

Lot takibi çoğu zaman tasarımda değil, günlük alışkanlıkta bozulur. Sahada en sık görülenler:

  • Üretimde lot yazılmaması. Mal kabulde lot açılır, sevkiyatta lot yazılır ama aradaki üretim bildiriminde "hangi rulodan" sorusu boş geçilir. Zincirin ortası kopar.
  • Karışık kasa. Vardiya sonunda iki lotun parçaları aynı kasaya konur, etikette tek lot yazar.
  • Etiketin sonradan basılması. Malzeme depoya girer, etiket "akşam basarız" diye bekler; iki palet yer değiştirir.
  • Sayım farkının lotsuz düzeltilmesi. Sayımda çıkan fark stok kartına yazılır ama hangi lottan olduğu belirtilmez.
  • Fasonda lotun kaybolması. Fasoncuya giden irsaliyede lot var, dönen irsaliyede yok.
  • Tatbikat yapılmaması. Sistem kurulur ama hiç denenmez. Yılda iki kez rastgele bir mamul lotu seçip geriye doğru izlemek, kopuk halkayı gerçek şikâyetten önce gösterir.

İki yönlü izlemenin nasıl sınandığı geriye ve ileriye izlenebilirlik yazısında adım adım var.

PakERP One'da lot takibi

PakERP One, lotu mal kabulde açar ve sevkiyata kadar taşır. Program ücretsizdir; lot takibi için ayrı bir modül ya da kullanıcı sınırı yoktur.

  1. 202 Alış İrsaliyesi: satırda lot no, karşı lot ve döküm no girilir. "Çoklu Lot Girişi" ile bir satırda birden çok lot açılır, her lota ayrı karşı lot yazılır. Her lot için 100×120 mm mal kabul etiketi basılır; etikette lot barkodu ve UYGUN / ŞARTLI KABUL / RED kutuları vardır.
  2. Lot durumu: lot serbest, karantina ya da bloke olarak işaretlenir (317).
  3. 8121 Üretim Bildirimleri: adet yazılınca her hammadde ve yarı mamul için en eski lot önerilir; "Lot Seç" ile değiştirilir. Android tablette mal kabul etiketindeki barkod "Lot Okut" ile okutulur.
  4. Üretim lotu: operasyon bazlı stokta her operasyonun çıktısı ayrı lot alır ve lot no iş emri numarasıdır (GGAAYY-NN).
  5. 313 Lot İzleme ve 8135 İzlenebilirlik: lot no ya da iş emri no yazılınca hammadde alışından müşteri sevkiyatına kadar soy ağacı şeması açılır.

Ekranların ayrıntısı Stok, Lot ve Nitelik modülü sayfasında.

Konuyla ilgili: Ayakkabı Üretiminde Stok ve Seri Takibi Nasıl Yapılır?.

Videolu anlatım · YouTube

Lot takibi ve izlenebilirlik: hammaddeden müşteriye her lot tek şemada

Lot ve döküm numaralı stok hareketleri, nitelik ve depo kırılımı, sevkiyatta lot seçimi ve FIFO, lot numaralı irsaliye, lot soy ağacı ve izlenebilirlik şeması.

Lot takibi ve izlenebilirlik: hammaddeden müşteriye her lot tek şemada

Diğer videolar: PakERP One YouTube kanalı

Sık Sorulan Sorular

Lot takibi ile seri numarası takibi aynı şey mi?
Hayır. Lot bir grup ürüne tek numara verir, seri numarası her bir ürüne ayrı numara verir. Vida, sac parça, granül gibi çok adetli ürünlerde lot, makine ve cihaz gibi tek tek izlenen ürünlerde seri numarası kullanılır.
Lot takibi hangi sektörlerde zorunlu?
Otomotiv, gıda, ilaç, medikal ve havacılıkta müşteri şartnameleri ve sektör standartları lot bazlı izlenebilirlik ister. Diğer sektörlerde zorunluluk çoğu zaman müşteriden gelir; kendi sözleşmelerinizi ve müşteri şartnamelerini kontrol edin.
Bir lot kaç adet olmalı?
Sabit bir sayı yoktur. Lot, aynı hammaddeyle ve aynı koşullarda üretilen miktar kadar büyük olmalıdır. Sık kullanılan sınırlar bir iş emri, bir vardiya ya da bir hammadde lotudur; sorun çıktığında geri toplanabilecek büyüklüğü aşmamalıdır.
Lot takibi Excel ile yapılır mı?
Az kalemli ve az hareketli bir atölyede başlangıç olarak yapılabilir. Zorluk, üretimde tüketilen lotun ve fasondan dönen lotun her seferinde elle bağlanmasıdır; hareket sayısı arttıkça kayıt gecikir ve zincir kopar.
Lot numarası etikete nasıl yazılır?
Okunaklı büyük karakterle ve barkodla birlikte yazılır. Barkod, üretimde ve sevkiyatta elle yazım hatasını önler. Etikette stok kodu, miktar, tarih ve varsa tedarikçi lot numarası da bulunmalıdır.
PE
PakERP One EkibiÜretim ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Bu yöntemi PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.