Müşteri şikayeti önce tek bir kayıt numarasıyla kayda alınır: müşteri, parça, hata tanımı, adet, irsaliye ve lot numarası, fotoğraf. Sonra şikayet edilen lottan geriye hammaddeye, ileriye sevkiyatlara gidilerek şüpheli miktar bulunur: müşteride, yolda, depoda, fasonda ve üretimde. Şüpheli stok bloke edilir ve ayıklanır; kök neden ve kalıcı önlem gerekiyorsa şikayet bir 8D raporuna bağlanır. Şikayet, müşteri kapanışı onaylayınca kapanır.
Cuma öğleden sonra müşterinin giriş kontrolünden bir e-posta: "Bugünkü sevkiyatta 3 adet çatlak braket bulduk, fotoğraflar ekte, hattımız pazartesi bu parçayla çalışacak, ne yapacaksınız?" Bu soruya verilecek ilk cevabın kök nedenle ilgisi yoktur. Müşterinin bilmek istediği, pazartesi hattına giren parçaların sağlam olup olmadığıdır. Bunu söyleyebilmek için de şüpheli parçaların nerede olduğunu bilmek gerekir.
Şikayet yönetimi bu yüzden iki ayrı işten oluşur. Biri hızlı ve dar: kaydı açmak, kapsamı bulmak, şüpheli stoğu durdurmak. Diğeri yavaş ve derin: kök nedeni bulmak ve kalıcı önlemi almak. İkincisi 8D raporunun konusudur; bu yazı birinciye odaklanıyor.
Tam boyutİçindekiler
- Müşteri şikayeti türleri nelerdir?
- Şikayet kaydında hangi bilgiler zorunlu?
- Şüpheli miktar lot takibiyle nasıl bulunur?
- Şüpheli ürün nasıl ayıklanır?
- Şikayet ne zaman 8D raporuna bağlanır?
- Şikayetin maliyeti nasıl izlenir?
- Şikayet ne zaman kapatılır, hangi göstergeyle izlenir?
- Şikayet yönetiminde sık yapılan hatalar nelerdir?
- PakERP One'da şikayet kapsamı nasıl bulunur?
- Sık sorulan sorular
Müşteri şikayeti türleri nelerdir?
Şikayetlerin çoğu dört gruptan birine girer ve gruba göre ilk sorumlu ile ilk adım değişir. Her şikayeti kalite bölümüne yığmak, teslimat ve belge kaynaklı şikayetlerin geç çözülmesine yol açar.
| Tür | Örnek | İlk sorumlu | İlk adım |
|---|---|---|---|
| Ürün kalitesi | Çatlak, ölçü dışı, çapak, eksik kaynak, kaplama kalınlığı | Kalite | Lotla kapsam ve ayıklama |
| Miktar ve teslimat | Eksik adet, yanlış parça, geç teslim | Sevkiyat ve planlama | Sayım, irsaliye karşılaştırması |
| Belge ve etiket | Etikette yanlış revizyon, eksik sertifika, irsaliye ile etiket uyuşmazlığı | Sevkiyat ve kalite | Doğru belgeyi aynı gün gönderme |
| Ambalaj ve hasar | Ezik kasa, paslanmış parça, yanlış ambalaj | Sevkiyat | Fotoğraf, nakliyeci tutanağı |
Grup yanlış seçilirse kayıt yanlış masada bekler. Etikette yanlış revizyon basılmış bir kutu kalite sorunu gibi görünür ama kaynağı sevkiyattaki etiket şablonudur.
Şikayet kaydında hangi bilgiler zorunlu?
Kapsamı bulmaya yetecek bilgiler zorunludur; geri kalanı sonradan tamamlanabilir. İlk e-postada eksik olan bilgi aynı gün müşteriden istenir.
- Şikayet no: sizin numaranız ve müşterinin referans numarası birlikte.
- Parça no ve revizyon
- Hata tanımı ve adet: "kalitesiz" değil, "flanş kenarında 5-8 mm çatlak, 3 adet".
- Bulunduğu yer: müşterinin giriş kontrolü mü, montaj hattı mı, araç sahada mı? Sahada bulunan hata, giriş kontrolünde bulunandan çok daha ağır sonuç doğurur.
- Kanıt: etiket fotoğrafı, hatanın fotoğrafı; mümkünse parçanın kendisi.
- İrsaliye no ve lot no: kapsam hesabının başladığı yer. Müşteri lot numarasını vermiyorsa etiket fotoğrafı istenir.
- Müşterinin talebi: ayıklama, değişim, 8D, maliyet talebi ve cevap süresi. Cevap süreleri müşterinin tedarikçi el kitabında yazar, müşteriden müşteriye değişir.
Şikayet numarası, bu şikayetle ilgili her belgeye yazılır: iade irsaliyesi, ayıklama tutanağı, 8D raporu, maliyet yazışması. Aylar sonra aynı müşteriden benzer bir hata geldiğinde eski kaydı bulmanın tek yolu budur.
Şikayet anında en çok zaman kaybettiren iş, şikayet edilen lotun hangi hammaddeden üretildiğini ve başka nereye gittiğini bulmaktır. Lot bağı üretim bildiriminde kurulmuşsa bu iş dakikalar alır; kurulmamışsa kapsam ister istemez geniş tutulur ve gereğinden çok parça ayıklanır.
Şüpheli miktar lot takibiyle nasıl bulunur?
Şikayet edilen lottan geriye, hatanın kaynağı olabilecek ortak noktaya (hammadde lotu, kalıp, tezgah, vardiya, fason partisi) gidilir; sonra o ortak noktadan ileriye, aynı kaynaktan çıkan tüm lotlara ve sevkiyatlara ilerlenir. Hata kaynağı bilinmiyorsa kapsam geniş tutulur, bilgi geldikçe daraltılır.
- Şikayet edilen lotu bul: etiketteki lot numarası ve irsaliye numarası eşleştirilir.
- Ortak noktayı seç: çatlak hammaddeden mi, presteki kalıptan mı geliyor? İlk saatte bilinmiyorsa ikisi de kapsama alınır.
- Aynı kaynaktan çıkan lotları listele: aynı hammadde lotunu tüketen tüm üretim lotları, aynı kalıpla aynı gün basılan lotlar.
- Her lotun nerede olduğunu yaz: müşteride, yolda, mamul deposunda, fasoncuda, üretimde.
- Şüpheli stoğu durdur: depodaki ve üretimdeki lotlar bloke edilir; yoldaki sevkiyat için müşteriye haber verilir.
- Kapsamı müşteriye yaz: hangi lotların, hangi irsaliyelerle, hangi tarihlerde gittiği tek tabloda.
Temsili örnek: şikayet edilen braket lotu 290926-04. Bu lot rulo sac lotu R-3318'den üretilmiş. Aynı rulodan üç üretim lotu daha çıkmış:
| Lot | Üretilen | Nerede? | Durum |
|---|---|---|---|
| 290926-04 | 4.200 | Müşteride (2 irsaliye) | Müşteride ayıklama |
| 290926-05 | 3.800 | 2.400 müşteride, 1.400 mamul deposunda | Depodaki bloke |
| 300926-02 | 4.000 | Fasonda kaplamada | Fasoncuya bildirildi, dönüşte ayrı tutulacak |
| 300926-03 | 2.100 | Üretimde, çapak almada | Operasyon durduruldu |
Toplam şüpheli miktar 14.100 adettir: 6.600'ü müşteride, 7.500'ü sizin kontrolünüzde. Müşteriye ilk cevap bu tablo ve "kendi elimizdeki 7.500 adedi yüzde yüz kontrolden geçirip ayrı etiketle göndereceğiz" taahhüdüdür. Soy ağacının nasıl okunacağı geriye ve ileriye izlenebilirlik yazısında; şikayet bir geri çağırmaya dönüşürse izlenecek yol ürün geri çağırma yazısında anlatılıyor.
Şüpheli ürün nasıl ayıklanır?
Ayıklama, kapsam tablosundaki her yerde ayrı yapılır ve her ayıklamanın sonucu adet olarak kayda girer: kontrol edilen, iyi, hatalı. "Ayıklandı" demek yetmez.
- Kendi deponuzda: bloke lotlar yüzde yüz kontrolden geçer; iyi parçalar ayrı bir etiketle (örneğin yeşil nokta ve "kontrol edildi" damgası) yeniden paketlenir.
- Müşteride: müşteri ayıklamayı kendisi yapar ya da tedarikçiden ekip ister. Uzak müşterilerde bu iş üçüncü taraf ayıklama firmalarına verilir; bedeli genelde tedarikçiye yansıtılır.
- Yolda: sevkiyat müşteriye ulaşınca ayrı tutulması istenir ya da araç geri çağrılır.
- İlk temiz sevkiyat: kök neden giderildikten sonraki ilk sevkiyat müşterinin kolayca ayırt edebileceği biçimde işaretlenir. Müşteri bu işaretli partiden sonrasını güvenli kabul eder.
Ayıklama sonuçları kapsamı daraltır. Temsili örnekte depodaki 1.400 adetten 6'sı, müşterideki 6.600 adetten 11'i çatlak çıkarsa ve tamamı aynı rulo bölgesinden geliyorsa hammadde kaynaklı olduğu güçlenir; tedarikçiye de aynı gün bildirim gider.
Şikayet ne zaman 8D raporuna bağlanır?
Müşteri 8D istediğinde, hata tekrarlıyorsa ya da güvenlik veya mevzuatla ilgili bir özelliği etkiliyorsa şikayet bir 8D raporuna bağlanır. Etiket hatası gibi tek seferlik, nedeni açık sorunlarda kısa bir düzeltici faaliyet kaydı çoğu müşteriye yeterlidir; bu kararı müşteri verir.
Bağlantının pratik kuralı: şikayet kaydı ile 8D raporu aynı numarayı taşır ya da birbirine atıf yapar. 8D'nin geçici önlem adımı, yukarıda yapılan kapsam ve ayıklama çalışmasının ta kendisidir; aynı tablo 8D'ye eklenir, yeniden yazılmaz. Kök neden ve kalıcı önlem adımlarında ise şikayet kaydına yalnız sonuç ve tarih yazılır, ayrıntı 8D'de durur.
Şikayetin kapanışı ile 8D'nin kapanışı aynı gün olmak zorunda değildir. Müşteri ayıklamayı ve kapsamı kabul edip ilk temiz sevkiyatı aldıysa şikayetin acil kısmı biter; 8D ise kalıcı önlemin etkinliği doğrulanana kadar açık kalabilir.
Şikayetin maliyeti nasıl izlenir?
Her şikayet için doğan maliyet kalem kalem şikayet kaydına yazılır: hurdaya ayrılan parça, ayıklama işçiliği, üçüncü taraf ayıklama faturası, ekspres nakliye, müşterinin yansıttığı bedel. Müşteri maliyet talebini genelde bir borç dekontu ya da faturayla gönderir; talep, şikayet numarasıyla eşleşmeden kabul edilmez.
Temsili hesap: depoda ayıklanan 1.400 adet için 2 kişi × 6 saat × 450 TL = 5.400 TL işçilik; müşterideki üçüncü taraf ayıklama 18.000 TL; 17 hatalı parça hurda 17 × 42 TL = 714 TL; ekspres yedek sevkiyat 6.500 TL. Toplam 30.614 TL. Hammadde kaynaklı olduğu doğrulanırsa bu tutarın hangi kısmının sac tedarikçisine yansıtılacağı, tedarikçiyle yapılan anlaşmaya bağlıdır.
Bu rakamlar yıl boyunca toplanınca hangi müşterinin, hangi parçanın, hangi hata türünün en çok maliyet doğurduğu görünür. Müşteri kalite performansının adet tarafı ise PPM ile ölçülür.
Şikayet ne zaman kapatılır, hangi göstergeyle izlenir?
Şikayet, müşteri kapsamı ve geçici önlemi kabul ettiğinde, ilk temiz sevkiyat teslim alındığında ve maliyet konusu sonuçlandığında kapatılır; kapanış tarihi müşterinin yazılı onayından alınır. Kendi tarafınızda "bitti" saymak yeterli değildir.
Şikayet kayıtları birikince üç gösterge aylık izlenir:
- İlk cevap süresi: şikayetin geldiği an ile kapsam tablosunun müşteriye gittiği an arasındaki süre.
- Kapanış süresi: şikayet açılışından müşteri onayıyla kapanışa kadar geçen gün.
- Tekrar eden şikayet: aynı parça ve aynı hata türü için son 12 ayda ikinci kez açılan kayıt. Tekrar, kalıcı önlemin işe yaramadığının en açık işaretidir.
Şikayet yönetiminde sık yapılan hatalar nelerdir?
- Kapsamı yalnız şikayet edilen lotla sınırlamak: aynı hammaddeden çıkan diğer lotlar sevk edilmeye devam eder.
- Kök nedeni bulmadan cevap vermemek: müşteri önce kapsamı ve ayıklama planını bekler; kök neden sonraki adımdır.
- Bloke etmeyi sözle yapmak: "o paletlere dokunmayın" denir, gece vardiyası sevkiyata çıkarır. Bloke kayıtta ve etikette olmalıdır.
- Ayıklama sonucunu adet olarak yazmamak: kapsam daraltılamaz, maliyet hesaplanamaz.
- Müşterinin maliyet talebini şikayetle eşleştirmemek: aynı hata için iki kez bedel ödenebilir.
- Şikayeti müşteri onayı olmadan kapatmak: müşteri tarafında açık kalan kayıt bir sonraki denetimde karşınıza çıkar.
PakERP One'da şikayet kapsamı nasıl bulunur?
PakERP One'da ayrı bir şikayet ya da 8D formu yoktur; şikayet kaydı ve 8D raporu firmanın kendi formunda tutulur. Kapsam hesabının dayandığı lot, iş emri ve sevkiyat verisi ise programdadır. Program ücretsizdir.
- 8135 İzlenebilirlik: şikayet edilen lot no ya da iş emri no yazılır; hammadde alışından üretim ve fason aşamalarına, müşteri sevkiyatına kadar soy ağacı soldan sağa görünür. Kartlarda iş emri no, operasyon, tezgah, fasoncu ve karşı lot bulunur; çift tık kaynak belgeyi açar.
- 313 Lot İzleme: aynı hammadde lotunu tüketen diğer lotlar ve hareketleri listelenir; "Raporlar ▾" ile Excel'e alınıp kapsam tablosu hazırlanır.
- 317 lot durumu: şüpheli lot karantina ya da bloke yapılır; bloke lot sevkiyatta seçilemez.
- 120 Satış İade İrsaliyeleri ve 8128 Kalite Kontrol: müşteriden dönen parçaların girişi ve ayıklama muayenesinin kabul / red miktarları.
- Evrak ekleri: müşterinin fotoğrafları ve 8D raporu ilgili iade irsaliyesine ek olarak eklenebilir.
Ayrıntı: Stok, Lot ve Nitelik modülü.
Konuyla ilgili: Kalite Maliyetleri Nasıl Hesaplanır? Önleme, Ölçme, Hata.