1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. KDV Oranı Değişince Fatura Nasıl Kesilir
e-Belge Rehberi · KDV ve Tevkifat

KDV Oranı Değişince Fatura Nasıl Kesilir? Teslim Tarihi, Açık İrsaliyeler ve Geçiş Günü Kontrolleri

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

KDV oranı değiştiğinde faturada, vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği tarihteki oran uygulanır. Mal eski oran döneminde teslim edildiyse fatura yeni dönemde kesilse de eski oran kullanılır. Fatura teslimden önce kesilirse, faturada gösterilen tutarla sınırlı olarak vergiyi doğuran olay fatura tarihinde gerçekleşir. Geçiş günlerinde faturalanmamış irsaliyeler ve açık siparişler satır satır kontrol edilmelidir.

KDV oranı bir kararla değişir, yürürlük tarihi gece yarısıdır ve ertesi sabah satış, sevkiyat ve muhasebe aynı soruyu sorar: "Dün sevk ettiğimiz malın faturasını bugün kesiyoruz, hangi oranı yazacağız?" Üretim yapan firmalarda sorun daha büyüktür, çünkü irsaliye ile fatura arasında çoğu zaman günler vardır ve ay sonuna doğru onlarca irsaliye faturalanmayı bekler.

Bu yazıda oran değişikliğinde hangi tarihin esas alındığını, istisnai durumları ve geçiş günü yapılacak kontrolleri anlatıyoruz. Fatura kesme süresiyle ilgili temel kuralı fatura düzenleme süresi: 7 gün kuralı yazısında, irsaliyenin faturaya nasıl bağlandığını irsaliyeyi faturaya bağlama yazısında ayrıca anlattık. Oran değişikliği kararlarının geçiş hükümleri olabilir; kendi durumunuzu kararın metninden ve mali müşavirinizden teyit edin.

Satış irsaliyesi (102): Siparişten aktarılan satırlar, lot seçimi, araç ve şoför bilgisiyle e-İrsaliye'ye hazır sevk belgesi.Tam boyut
Satış irsaliyesi (102) · Siparişten aktarılan satırlar, lot seçimi, araç ve şoför bilgisiyle e-İrsaliye'ye hazır sevk belgesi.

KDV oranı değişince hangi oran uygulanır?

KDV'de belirleyici olan fatura tarihi değil, vergiyi doğuran olayın tarihidir. KDV Kanunu'nun 10. maddesine göre mal tesliminde vergiyi doğuran olay malın teslimi, hizmette hizmetin yapılmasıdır. Oran da bu tarihte geçerli olan orandır. KDV oranlarını değiştirme yetkisi kanunla Cumhurbaşkanına verilmiştir; yeni oranın hangi tarihten itibaren geçerli olduğu kararın yürürlük maddesinde yazar.

Aynı maddede önemli bir istisna vardır: teslimden ya da hizmetten önce fatura düzenlenirse, faturada gösterilen tutarla sınırlı olarak vergiyi doğuran olay fatura tarihinde gerçekleşmiş sayılır. Yani fatura önce kesildiyse fatura tarihindeki oran, teslim önce yapıldıysa teslim tarihindeki oran uygulanır. Hangisi önce olduysa o tarih esastır.

Siparişin, teklifin ya da sözleşmenin tarihi bu hesaba girmez. Eski oran döneminde alınmış bir sipariş yeni dönemde teslim edilirse yeni oranla faturalanır. Teklifte "KDV hariç" yazmanın değeri burada ortaya çıkar: fiyat değişmez, yalnız KDV tutarı değişir.

Eski dönemde sevk edilen mal yeni dönemde faturalanırsa ne olur?

Mal eski oran döneminde teslim edildiyse vergiyi doğuran olay o tarihte gerçekleşmiştir. Fatura yeni dönemde kesilse bile eski oran uygulanır. İrsaliye tarihi burada teslimin en güçlü kanıtıdır; bu yüzden irsaliyenin gerçek sevk tarihiyle düzenlenmiş olması önemlidir.

Fatura, teslimden itibaren 7 gün içinde düzenlenir (VUK 231/5). Oran değişikliğinin olduğu hafta, 7 günlük süre içinde iki farklı oranın uygulanabildiği tek dönemdir. Faturalanmayı bekleyen irsaliyelerin bir kısmı eski, bir kısmı yeni oranla faturalanacaktır.

Birden fazla irsaliyeyi tek faturada birleştiriyorsanız ve irsaliyelerin bir kısmı yürürlükten önce, bir kısmı sonra tarihliyse, aynı faturada iki farklı oran yer alır. Bu teknik olarak mümkündür; e-fatura satır bazında oran taşır. Ama alıcının muhasebesi için geçiş haftasında eski ve yeni dönem irsaliyelerini ayrı faturalarda toplamak çoğu zaman daha okunaklıdır.

Sahadan not

Oran değişikliği haftasında sorun çıkaran belge çoğu zaman fatura değil, ay sonuna kadar bekletilen irsaliyedir. Yürürlükten önceki akşam alınan faturalanmamış irsaliye listesi, sonraki iki haftanın bütün oran sorularını tek sayfada cevaplar.

Geçiş haftasında hangi belgeye hangi oran? Örnek tablo

Temsili bir oran değişikliği düşünelim: eski oran %18, yeni oran %20, yeni oranın yürürlük günü ayın 10'u. Aşağıdaki tablo aynı firmanın o haftaki belgelerini gösteriyor:

İşlemTeslim tarihiFatura tarihiUygulanacak oran
Normal sevkiyat8'i12'si%18 (teslim eski dönemde)
Normal sevkiyat11'i11'i%20
Peşin kesilen fatura, sonradan teslim15'i7'si%18, faturadaki tutarla sınırlı
Siparişi eski dönemde alınan mal13'ü13'ü%20 (sipariş tarihi önemsiz)
Kısmi teslim: ilk parti9'u14'ü%18
Kısmi teslim: ikinci parti12'si14'ü%20

Son iki satır aynı siparişin iki teslimidir ve tek faturada birleşirse fatura iki oran taşır. Avans tahsilatı tek başına vergiyi doğurmaz; avans için fatura kesilmediyse oran teslim tarihine göre belirlenir. Avans için fatura kesildiyse yukarıdaki "peşin kesilen fatura" satırı uygulanır.

Fason, hizmet ve aylara yayılan işlerde tarih nasıl belirlenir?

Hizmette vergiyi doğuran olay hizmetin yapıldığı, yani tamamlandığı tarihtir. Fason işçilikte bu, fasoncunun işi bitirip malı geri teslim ettiği tarihtir; malın fasoncuya gönderildiği gün değil. Oran değişikliğinden önce fasona giden ama sonra dönen bir partinin işçilik faturası, dönüş tarihine göre yeni oranla kesilir.

Kalıp, özel makine ya da tesis imalatı gibi aylara yayılan işlerde durum daha karmaşıktır. İş kısımlara bölünerek teslim ediliyor ve her kısım ayrıca kabul ediliyorsa her kısmın teslim tarihi ayrı değerlendirilebilir. Tek seferde teslim edilen bir işte ise teslim tarihi esastır; ara ödemeler için fatura kesilmediyse oranı etkilemez. Ara ödeme için fatura kesildiyse o fatura, kendi tutarıyla sınırlı olarak kesildiği tarihin oranını taşır.

Bu tür işlerde sözleşmede KDV'nin hariç yazılması ve kısmi kabul tutanaklarının tarihli tutulması, oran değişikliği geldiğinde hangi bölümün hangi oranla faturalanacağını tartışmasız hale getirir. Uzun süreli bir işiniz geçiş dönemine denk geliyorsa faturalamadan önce mali müşavirinizle tarih tablosu üzerinden konuşun.

İade, fiyat farkı ve kur farkı faturasında hangi oran kullanılır?

İade faturası. İade, ilk satışın geri alınmasıdır; iade faturasında ilk satışta uygulanan oran kullanılır. Eski dönemde %18 ile satılmış bir mal yeni dönemde iade edilirse iade faturası da %18 taşır. Aksi halde satıcı %18 hesapladığı vergiyi %20 ile düzeltmiş olur ve iki taraf da yanlış beyan verir. İadenin genel kuralları iade faturası nasıl kesilir, tevkifatlı işlemdeki hali tevkifatlı faturanın iadesi yazısında.

Fiyat farkı ve kur farkı. Bu faturalar ana işleme bağlı ek bedellerdir ve uygulamada ana işlemin tabi olduğu orana bağlanır. Oran değişikliğinin sınırına denk gelen fiyat ve kur farklarında hangi oranın kullanılacağı ise tartışmaya açık olabilir; kararla birlikte yayımlanan açıklamalara bakın ve faturayı kesmeden önce mali müşavirinizle teyit edin.

Tevkifatlı işlemler. Oran değişikliği tevkifat oranını değiştirmez ama tevkif edilecek KDV tutarını değiştirir; tevkifat kodu aynı kalır, tutar yeni KDV üzerinden hesaplanır.

Oran değişikliğinden önce ve sonra programda neler kontrol edilir?

Oran değişikliği bir gece yürürlüğe girer ama programdaki hazırlık birkaç gün sürer. Sahada işe yarayan sıra şudur:

  1. Faturalanmamış irsaliye listesi. Yürürlükten önceki gün alınan liste, eski oranla faturalanacak belgelerin tam listesidir. Bu listeyi saklayın.
  2. Stok kartlarında oran güncellemesi. Yeni oran yürürlük günü stok ve hizmet kartlarına yazılır. Önce değiştirirseniz eski dönem faturaları yanlış orana düşer, geç değiştirirseniz yeni dönem faturaları.
  3. Taslak faturalar. Önceden hazırlanıp onaylanmamış faturaların satır oranları, teslim tarihine göre tek tek kontrol edilir.
  4. Açık siparişler ve teklifler. Bu belgelerdeki oran teslimde yeniden belirlenir; müşteriye giden tekliflerde KDV hariç fiyat ve yeni oran notu yer almalıdır.
  5. KDV dahil fiyatla satış. Fiyat listeniz KDV dahilse oran değişince ya fiyat ya da matrah değişir. Hangisini istediğinize önceden karar verin.
  6. Beyanname. Geçiş ayının beyannamesinde iki oran ayrı satırlarda yer alır; toplamların fatura listesiyle tuttuğunu ay sonunda kontrol edin.

Yanlış oranla kesilen fatura nasıl düzeltilir?

Düzeltme yolu, faturanın senaryosuna ve alıcıya ulaşıp ulaşmadığına bağlıdır. Ticari fatura senaryosunda alıcı 8 günlük süre içinde faturayı reddedebilir; red gelirse fatura yeniden doğru oranla düzenlenir. Süre ve adımları ticari faturada kabul ve red süresi yazısında anlattık.

Temel fatura senaryosunda red adımı yoktur. Bu durumda faturanın iptali ve yerine yenisinin düzenlenmesi ya da fark kadar ek belge düzenlenmesi seçenekleri vardır; iptalin hangi kanaldan ve hangi sürede yapılabileceği e-Fatura iptali nasıl yapılır yazısındadır. Hangi yolun seçileceği, beyannamenin verilip verilmediğine de bağlı olduğundan mali müşavirinizle birlikte karar verin.

Her durumda belgenin iz bırakması gerekir: yanlış faturanın üzerine sessizce yeni fatura kesmek, iki faturanın birden beyana girmesine yol açar.

PakERP One'da oran değişikliği günü

PakERP One'da KDV oranı satır bazında taşınır; irsaliyeden faturaya dönüşte satırın oranı irsaliye satırından gelir. Program ve bulut sunucu ücretsizdir; e-fatura gönderimi Digital Planet ya da Sovos ile yapılan özel entegratör sözleşmesiyle yürür ve o hizmetin bedeli entegratöre aittir.

  1. 325 KDV Oranları ve Tevkifat: yeni oran tanımı buraya eklenir.
  2. 301 Stok Kartları: kartın Fiyat / KDV bölümündeki oran yürürlük günü değiştirilir. Çok sayıda kart için liste ekranındaki "İçeri Aktar" ile Excel şablonu indirilir, oran sütunu doldurulur ve geri yüklenir; kod eşleşen kartlar güncellenir.
  3. 102 Satış İrsaliyeleri: listede faturalanmamış irsaliyeler süzülür, yürürlükten önceki gün kaydı alınır. Sağ tıkla "Faturalaştır" faturayı önizlemeyle açar; satırdaki oran irsaliyeden gelir, Kaydet'e basmadan önce kontrol edilip gerekirse değiştirilir.
  4. 103 Satış Siparişleri: satır bazlı açık sipariş listesi, yeni oranla teslim edilecek kalemleri gösterir.
  5. 101 Satış Faturaları: bir faturada farklı oranlı satırlar bulunabilir; toplamlar oran bazında ayrılır.
  6. 940 KDV Beyannamesi (KDV1): geçiş ayında matrah ve vergi oran bazında ayrı toplanır.

Modül tanıtımları satış modülü ve e-Belge modülü sayfalarında; beyanname tarafı KDV beyannamesi rehberinde.

Konuyla ilgili: KDV Hesaplama: KDV Dahil ve Hariç Tutar Hesabı.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

KDV oranı değişince fatura tarihi mi teslim tarihi mi esas alınır?
Vergiyi doğuran olayın tarihi esas alınır. Mal tesliminde bu teslim tarihidir; fatura teslimden önce kesildiyse faturadaki tutarla sınırlı olarak fatura tarihidir. Hangisi önce olduysa o tarihteki oran uygulanır.
Eski oran döneminde sevk edilen malın faturası yeni oranla mı kesilir?
Hayır. Teslim eski dönemde yapıldıysa fatura yeni dönemde kesilse de eski oran uygulanır. Fatura teslimden itibaren 7 gün içinde düzenlenmelidir.
İade faturasında eski oran mı yeni oran mı kullanılır?
İade faturasında ilk satışta uygulanan oran kullanılır. Eski oranla satılan mal yeni dönemde iade edilse de iade faturası eski oranı taşır.
Sipariş eski dönemde alındıysa hangi oran uygulanır?
Sipariş tarihi oranı belirlemez. Teslim yeni dönemde yapılıyorsa yeni oran uygulanır; teklif ve siparişlerde KDV hariç fiyat yazmak bu yüzden sonradan fiyat tartışmasını önler.
Bir faturada iki farklı KDV oranı olabilir mi?
Evet. e-Fatura satır bazında oran taşır; eski ve yeni dönem teslimleri aynı faturada birleşirse iki oran birlikte yer alabilir. Okunurluk için geçiş haftasında ayrı faturalar tercih edilebilir.
PE
PakERP One Ekibie-Fatura ve e-Belge rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

e-Faturayı PakERP One ile ücretsiz kesin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.