1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. İzlenebilirlik Şeması Nasıl Okunur
Üretim Rehberi · Lot ve İzlenebilirlik

İzlenebilirlik Şeması Nasıl Okunur? Hammaddeden Sevkiyata Lot Soy Ağacı

PakERP One Ekibi 7 dk okuma
Kısa cevap

İzlenebilirlik şeması soldan sağa okunur: en solda hammadde alış lotları, ortada üretim ve fason operasyonlarının lotları, en sağda müşteri sevkiyatları durur. Her kart bir lottur; kartlar arasındaki bağ, bir lottan ötekine ne miktarda malzeme geçtiğini gösterir. Şüpheli bir hammadde lotundan sağa doğru gidilerek etkilenen sevkiyatlar, bir sevkiyattan sola doğru gidilerek kullanılan hammadde ve tedarikçi lotu bulunur.

Soldan sağa okunur. Bu tek cümle, izlenebilirlik şemasının yarısını anlatır; diğer yarısı kartların ve bağların ne söylediğidir. İlk kez bakan biri şemayı bir organizasyon şemasına ya da akış diyagramına benzetir ve yukarıdan aşağı okumaya çalışır. Oysa şemada zaman ve malzeme akışı yataydır.

Şemanın yararı, dağınık kayıtları tek resimde birleştirmesidir. Alış irsaliyesi, üretim bildirimi, fason irsaliyesi ve satış irsaliyesi ayrı ekranlarda durur; şema bunların lot üzerinden nasıl bağlandığını gösterir. Doğru okununca bir müşteri şikâyetine verilecek cevabın büyük kısmı tek bakışta çıkar.

Lot izleme soy ağacı (313): Mamul lotundan hammadde lotuna geri iz: nitelik, karşı lot, tedarikçi ve kaynak belge.Tam boyut
Lot izleme soy ağacı (313) · Mamul lotundan hammadde lotuna geri iz: nitelik, karşı lot, tedarikçi ve kaynak belge.

İzlenebilirlik şeması nedir?

İzlenebilirlik şeması, bir lotun hangi lotlardan oluştuğunu ve hangi lotlara dönüştüğünü kutular ve oklarla gösteren akış çizimidir; lot soy ağacı da denir. Kutular lotları, oklar malzemenin geçişini gösterir.

Liste biçimindeki lot raporundan farkı, dallanmayı göstermesidir. Bir hammadde lotu üç iş emrine dağılıyor, bu iş emirlerinden biri fasona gidiyor, dönüşte iki müşteriye sevk ediliyorsa, bunu satır satır okumak zordur; şemada tek bakışta görünür. Kavramın temeli için lot izlenebilirlik rehberine bakabilirsiniz.

Şema hangi yönde okunur?

Şema soldan sağa okunur: sol tarafta kaynak, sağ tarafta sonuç vardır. Aynı şema iki soruya iki yönden cevap verir.

  • Sağdan sola (geriye izleme): "Bu sevkiyatta hangi hammadde kullanıldı?" Sevkiyat kartından başlanır, oklar geriye takip edilerek üretim lotlarına, oradan hammadde lotuna ve tedarikçinin karşı lotuna varılır.
  • Soldan sağa (ileriye izleme): "Bu şüpheli rulo nereye gitti?" Hammadde kartından başlanır, oklar ileriye takip edilerek etkilenen tüm üretim lotları ve sevkiyatlar bulunur.

İki yönün ne zaman gerektiği geriye ve ileriye izlenebilirlik yazısında anlatılıyor. Şemayı okurken hangi soruyu sorduğunuzu baştan bilmek, gereksiz dallarda kaybolmayı önler.

Sahadan not

Şema yeni açıldığında en sık sorulan soru, bazı hammadde kartlarının solunun neden boş olduğudur. Çoğu zaman cevap, o malzemenin programa açılış stoğu olarak girmesidir. Programa geçtikten sonra alınan her yeni partide zincir tam başlar; birkaç ay içinde şemanın sol tarafı kendiliğinden dolar.

Kartlar ve renkler neyi anlatır?

Her kart bir lottur ve türü rengiyle ayrılır. Kartın üstündeki bilgiler, lotun nereden geldiğini ve hangi işlemden çıktığını söyler.

Kart türüÜzerinde ne yazar?Hangi soruya cevap verir?
HammaddeLot no, stok, tedarikçi, karşı lot, alış belgesiMalzeme kimden, hangi partiden geldi?
ÜretimLot no, iş emri no, operasyon, tezgahHangi işlemde, hangi makinede üretildi?
FasonLot no, fasoncu, operasyonDış işlem nerede yapıldı?
SevkiyatMüşteri, irsaliye, miktarKime, ne kadar gitti?

Bir kartın tek başına anlamı sınırlıdır; asıl bilgi komşularıyla olan bağındadır. Üretim kartında tezgah yazması, sorun o tezgaha özgüyse aynı gün o tezgahta işlenen diğer lotlara bakmayı hatırlatır.

Operasyon bazlı çalışan atölyelerde aynı parça zincirde birden çok üretim kartıyla görünür: kesme, ısıl işlem, taşlama, nihai kontrol. Her operasyonun çıktısı ayrı bir lot olduğu için şema uzar ama sorunun hangi aşamada doğduğu da daha net ayrılır. Yarı mamul kartları kısa aralıklarla dizildiğinde bu bir hata değil, operasyonların kayda tek tek girdiğinin işaretidir.

Bağlardaki miktar nasıl okunur?

Bağ üzerindeki miktar, soldaki lottan sağdaki lota geçen malzeme miktarıdır. Bir lottan çıkan bağların toplamı o lotun tüketilen kısmını, bir lota giren bağların toplamı o lotun kaynağını verir.

Örnek (rakamlar örnektir): mamul lotu M-0917, 3.000 adet braket. Sola doğru iki bağ var: hammadde lotu H-41'den 1.500 kg, H-42'den 900 kg.

  1. M-0917'nin toplam hammadde girişi 1.500 + 900 = 2.400 kg'dır.
  2. Parça başı brüt tüketim 2.400 / 3.000 = 0,8 kg'dır; reçetedeki değerle karşılaştırılır.
  3. H-42'nin payı 900 / 2.400 = yüzde 37,5'tir. H-42 şüpheliyse, parça başına ayrım yapılamadığı için M-0917'nin tamamı şüpheli sayılır.
  4. H-42'den sağa giden başka bağlar varsa, onlar da ayrıca izlenir.

Bağ miktarları reçeteyle çok farklıysa bu bir kayıt sorunudur: yanlış lot seçilmiş, fire yazılmamış ya da bildirim eksik girilmiş olabilir. Birden çok lotun tek lota toplanmasının etkisi lot birleştirme ve bölme yazısında.

Bir müşteri şikâyeti şemada nasıl izlenir?

Şikâyet izlemesi sevkiyat kartında başlar, geriye kök nedene, oradan ileriye etkilenen diğer sevkiyatlara gider. Aşağıdaki sıra metal parça üreten bir atölyede tipik akıştır:

  1. Müşteri kasa etiketindeki lot numarasını bildirir; şemada o lot aranır.
  2. Sevkiyat kartından sola gidilir: son operasyonun üretim kartı, iş emri no ve tezgah okunur.
  3. Önceki operasyonlara doğru devam edilir; aradaki fason kartı varsa fasoncu ve dönüş tarihi not edilir.
  4. En soldaki hammadde kartında tedarikçi, karşı lot ve döküm no okunur.
  5. Kök neden hammadde ise, aynı hammadde kartından sağa giden diğer bağlar izlenir; etkilenen tüm sevkiyatlar listelenir.
  6. Kök neden bir operasyon ya da tezgah ise, aynı dönemde o tezgahta üretilen diğer lotlara bakılır.
  7. Depoda kalan şüpheli lotlar bloke edilir, müşteriye etkilenen irsaliyeler bildirilir.

Fason kartının doğru çıkması, fasona giden ve dönen irsaliyenin lotla bağlı kesilmesine bağlıdır; bunun için fason irsaliyesi nasıl kesilir yazısına bakın.

Büyük bir şemada nereden başlanır?

Büyük şemada aradığınız lottan başlanır ve yalnız sorunuzun yönündeki dallar izlenir. Sık kullanılan bir hammadde lotunun şeması onlarca iş emrine ve sevkiyata dallanabilir; hepsine aynı anda bakmak gereksizdir.

  • Önce soruyu daraltın: belirli bir müşteri mi, belirli bir tarih aralığı mı, belirli bir tezgah mı?
  • Odak lotu işaretleyin: şikâyet edilen lot ya da şüpheli rulo şemanın merkezi olur, diğer kartlar ona göre okunur.
  • Katman katman ilerleyin: önce komşu kartlar, sonra onların komşuları. Her katmanda bulguyu not edin.
  • Miktarı kontrol ederek ilerleyin: bağ miktarları sağa doğru azalıyorsa lotun bir kısmı hâlâ depodadır; o bakiye de şüpheli miktara dahildir.

Şemayı ekranda okumak kadar, bulguyu bir listeye dökmek de önemlidir. Etkilenen lotlar, miktarları ve sevkiyatları tablo olarak çıkarılır; müşteriye ve üretime bu tablo verilir.

Şemanın doğru çıkması için sahada ne kaydedilmeli?

Şema, sahadaki kayıtlardan daha iyi olamaz. Doğru bir şema için dört kayıt eksiksiz olmalıdır:

  1. Mal kabulde lot ve karşı lot: her rulo ya da palet ayrı lot, tedarikçinin numarası ayrı alanda. Tedarikçi lotunun nasıl tutulacağı karşı lot ve döküm no yazısında.
  2. Üretim bildiriminde tüketilen lot: reçeteye göre tahmin değil, gerçekten takılan rulo ya da kullanılan parti.
  3. Fason gidiş ve dönüşünde lot: fasoncuya giden lot ile dönen lot aynı kayıt zincirinde.
  4. Sevkte çıkan lot: irsaliye satırında hangi lottan kaç adet çıktığı.

Bu dört noktadan biri boş kalırsa şemada o yerde kart yalnız kalır ya da bağ eksik çizilir. Şemaya bakıp boşluğu görmek, sahadaki alışkanlığı düzeltmenin de en kısa yoludur.

Şemayı okurken sık yapılan hatalar

  • Açılış stoğunu zincirin sonu sanmak: programa geçmeden önceki stoklar açılış (devir) lotu olarak girer; şema onlarda başlar. Bu kartın solunda bir şey yoksa kayıt eksik değildir, geçmiş programın dışındadır.
  • Sevkiyat kartını lotun tamamı sanmak: bir lot birden çok sevkiyata bölünmüş olabilir; tüm sağ bağlara bakılmadan "hepsi o müşteriye gitti" denmez.
  • Birleşik lotta payı ayrım sanmak: yüzde 37,5 pay, parçaların yüzde 37,5'inin o hammaddeden geldiğini göstermez; tek tek parçalar ayrılamaz.
  • Stok kodunu lot sanmak: aynı stok kodunun farklı lotları farklı kartlardır; şüpheli olan kod değil lottur.
  • Tek yönde durmak: geriye izleyip kök nedeni bulduktan sonra ileriye dönülmezse etkilenen diğer sevkiyatlar gözden kaçar.

PakERP One'da 8135 İzlenebilirlik şeması

PakERP One'da izlenebilirlik şeması Üretim Yönetimi menüsündeki 8135 İzlenebilirlik ekranındadır. Program ücretsizdir; şema için ek modül açmak gerekmez.

  1. Arama: lot no, iş emri no ya da üretim siparişi no yazılır; barkod okuyucuyla da okutulabilir. Tek eşleşmede şema hemen açılır, birden çok eşleşmede aday listesi gelir.
  2. Akış: hammadde alışından üretim ve fason aşamalarına, müşteri sevkiyatına kadar soldan sağa canlı şema çizilir.
  3. Kartlar: tür rengi (hammadde, üretim, fason, sevkiyat), iş emri no, operasyon, tezgah, fasoncu ve karşı lot kartın üzerindedir. Karta tıklayınca lotun hareketleri görünür, çift tıklayınca kaynak belge açılır.
  4. Lot No rozeti: seçili lotun numarası üstte büyük yazılır ve tek tıkla kopyalanır.
  5. Her yerden erişim: irsaliye, fatura, stok ekstresi gibi listelerde satıra sağ tıklayıp "İzlenebilirlik (Soy Ağacı)" seçilince aynı şema açılır.

Şemanın dolu çıkması için üretim bildiriminde tüketilen lotun seçilmesi gerekir: PC'de ve Android tablette en eski lot önerilir, "Lot Seç" ile değiştirilir, tablette mal kabul etiketindeki barkod "Lot Okut" ile okutulur. Şemanın denetimde kullanımı için denetimde izlenebilirlik yazısına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Lot soy ağacı nedir?
Bir lotun hangi lotlardan oluştuğunu ve hangi lotlara dönüştüğünü gösteren bağlar bütünüdür. Hammadde lotundan üretim ve fason lotlarına, oradan sevkiyatlara uzanır; şema olarak çizildiğinde izlenebilirlik şeması adını alır.
İzlenebilirlik şeması hangi yönde okunur?
Soldan sağa okunur: solda hammadde, ortada üretim ve fason, sağda sevkiyat bulunur. Geriye izlemede sağdan sola, ileriye izlemede soldan sağa gidilir.
Şemada bağların üzerindeki miktar ne anlama gelir?
Soldaki lottan sağdaki lota geçen malzeme miktarıdır. Bir lota giren bağların toplamı o lotun kaynağını verir ve reçetedeki tüketimle karşılaştırılarak kayıt hataları bulunabilir.
Şemada bazı hammadde kartlarının solu neden boş?
O malzeme programa geçerken açılış (devir) stoğu olarak girmiş olabilir; öncesi programın dışındadır. Programa geçtikten sonra alınan partilerde zincir alış belgesiyle tam başlar.
Tek bir hammadde lotunun hangi müşterilere gittiği nasıl bulunur?
Şemada hammadde kartından başlanıp sağa doğru tüm bağlar takip edilir. Üretim ve fason kartlarından geçilerek en sağdaki sevkiyat kartlarına varılır; her sevkiyat kartı müşteriyi, irsaliyeyi ve miktarı gösterir.
PE
PakERP One EkibiÜretim ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Bu yöntemi PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.