1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Müşteri Denetiminde İzlenebilirlik Nasıl Gösterilir
Üretim Rehberi · Lot ve İzlenebilirlik

Müşteri Denetiminde İzlenebilirlik Nasıl Gösterilir? Tatbikat ve Miktar Dengesi

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

Müşteri denetiminde izlenebilirlik, denetçinin seçtiği bir ürün etiketinden yola çıkıp canlı bir tatbikatla gösterilir: geriye doğru üretim kaydına, tüketilen hammadde lotuna, tedarikçi lotuna ve sertifikaya; ileriye doğru aynı hammaddeden çıkan diğer sevkiyatlara gidilir. Tatbikat süresi ölçülür ve miktar dengesi kurulur: giren hammadde, iyi ürün, fire, hurda ve kalan bakiyenin toplamına eşit olmalıdır. Hazırlık, denetimden önce aynı tatbikatı kendi içinde yapmaktır.

Müşterinin denetim planı e-postayla geldi. Yarım günlük gündemin ortasında tek satır duruyor: "İzlenebilirlik tatbikatı." Kalite müdürü planı okuyunca ilk olarak son sevkiyatların dosyalarını açıyor. Bu doğru bir başlangıç değil; denetçi hangi sevkiyatı seçeceğini söylemeyecek.

İzlenebilirlik denetimde anlatılmaz, gösterilir. Prosedür ne kadar iyi yazılmış olursa olsun, denetçi masaya bir etiket koyar ve zincirin başına gitmenizi ister. Hazırlık, hangi etiket gelirse gelsin aynı yolu aynı hızda yürüyebilmektir.

Lot izleme soy ağacı (313): Mamul lotundan hammadde lotuna geri iz: nitelik, karşı lot, tedarikçi ve kaynak belge.Tam boyut
Lot izleme soy ağacı (313) · Mamul lotundan hammadde lotuna geri iz: nitelik, karşı lot, tedarikçi ve kaynak belge.

Denetçi izlenebilirlikte neyi görmek ister?

Denetçi dört şeyi görmek ister: geriye doğru hammaddeye inebilmeyi, ileriye doğru etkilenen sevkiyatları bulabilmeyi, bunu makul sürede yapabilmeyi ve miktarların birbirini tutmasını. Dördüncüsü en çok atlananıdır.

  • Geriye izleme: sevk edilen parti hangi iş emrinde, hangi tezgahta, hangi vardiyada üretildi; hangi hammadde lotu tüketildi; o lot hangi tedarikçiden, hangi karşı lotla ve sertifikayla geldi?
  • İleriye izleme: aynı hammadde lotundan başka hangi mamul lotları çıktı ve bunlar hangi müşterilere gitti?
  • Süre: bu sorulara cevap ne kadar sürede verildi?
  • Tutarlılık: hammadde lotundan giren miktar, çıkan ürün, fire ve kalanla açıklanabiliyor mu?

İki yönün mantığı ve farkı geriye ve ileriye izlenebilirlik yazısında ayrıntılı. Otomotiv müşterisinde denetçi ayrıca yazılı bir izlenebilirlik planı ister; içeriği için IATF 16949 izlenebilirlik şartı yazısına bakabilirsiniz.

İzlenebilirlik tatbikatı adım adım nasıl yapılır?

Tatbikat, denetçinin seçtiği bir etiketle başlar ve kayıtlar üzerinden iki yöne yürür. Saat tatbikat başlarken tutulur ve her adım denetçinin önünde açılır.

  1. Etiket: kasa ya da palet etiketindeki mamul lot numarası okunur.
  2. Sevk kaydı: bu lotun çıktığı irsaliyeler bulunur; hangi müşteriye, hangi tarihte, kaç adet gittiği gösterilir.
  3. Üretim kaydı: lotun geldiği iş emri açılır; operasyonlar, tezgahlar, operatörler, vardiyalar ve üretim bildirimleri görünür.
  4. Tüketim: bildirimlerde tüketilen hammadde ve yarı mamul lotları listelenir.
  5. Fason: ısıl işlem ya da kaplama gibi dış operasyon varsa gidiş ve dönüş irsaliyeleri, fasoncu ve lot bağı gösterilir.
  6. Mal kabul: hammadde lotunun alış irsaliyesi, tedarikçinin karşı lotu, döküm no ve sertifikası açılır.
  7. İleriye dönüş: aynı hammadde lotundan çıkan diğer mamul lotları ve sevkiyatları listelenir.
  8. Kapanış: miktar dengesi gösterilir, bitiş saati yazılır.

Zincirin tek ekranda okunabildiği bir şema bu adımları hızlandırır; okuma yöntemi izlenebilirlik şeması yazısında.

Sahadan not

Denetimde tatbikatı uzatan şey çoğunlukla bilgisizlik değil, bilgilerin farklı yerlerde durmasıdır: irsaliye muhasebede, iş emri üretimde, sertifika kalitenin klasöründe. Zinciri tek kayıttan açabilen firmada tatbikat, denetçinin sorusu kadar sürer.

Miktar dengesi nasıl hesaplanır?

Miktar dengesi, bir hammadde lotundan giren miktarın nereye gittiğini eksiksiz açıklamaktır. Formül: giren hammadde = iyi ürüne giden + fire parçalara giden + proses hurdası + depoda kalan.

Örnek (rakamlar örnektir): 2.000 kg'lık bir sac rulosundan parça başı 0,8 kg ağırlığında braket basılıyor.

KalemHesapMiktar
İyi parça2.300 adet x 0,8 kg1.840 kg
Fire parça40 adet x 0,8 kg32 kg
Proses hurdası (çapak, iskelet)Hurda kaydından110 kg
Depoda kalanLot bakiyesinden18 kg
Toplam1.840 + 32 + 110 + 182.000 kg

Toplam giren miktarı tutuyorsa zincir tamdır. Tutmuyorsa bir hareket kayda düşmemiştir: girilmemiş bir bildirim, yazılmamış bir fire ya da başka işe kullanılmış bir parça. Fire oranının nasıl izleneceği fire oranı hesaplama yazısında.

Hangi kayıt hangi soruya cevap verir?

Denetçinin her sorusunun karşılığı olan bir kayıt vardır. Bu eşleşmeyi denetimden önce çıkarmak, masada belge aramayı bitirir.

Denetçinin sorusuCevap veren kayıt
Bu kasa ne zaman, kime gitti?Satış irsaliyesi ve satırdaki lot
Bu parça nerede üretildi?İş emri, üretim bildirimi, tezgah
Hangi rulodan kesildi?Bildirimdeki tüketilen lot
Rulonun menşei ne?Alış irsaliyesi, karşı lot, döküm no, sertifika
Giriş kontrolü yapıldı mı?Giriş muayene kaydı, mal kabul etiketi kararı
Final kontrol sonucu ne?Final muayene kaydı
Uygunsuz parti ne oldu?Bloke lot kaydı, iade ya da hurda belgesi

Denetimden önce ne hazırlanmalı?

En iyi hazırlık, denetçiden önce aynı tatbikatı kendi içinde en az iki kez yapmaktır: bir kez yakın tarihli, bir kez birkaç ay önceki bir sevkiyatla. Eski sevkiyat, arşivin ve saklama düzeninin gerçekten çalışıp çalışmadığını gösterir.

  • Rastgele iki etiketle iç tatbikat yapın, süreyi ve takıldığınız yeri yazın.
  • Tedarikçi sertifikalarının alış kayıtlarına bağlı olup olmadığını kontrol edin.
  • Bloke ve karantinadaki lotların kayıtla rafta aynı olduğunu doğrulayın.
  • Tatbikatı kimin yürüteceğini ve ekranda kimin gezineceğini belirleyin.
  • İzlenebilirlik planının güncel sürümünü masaya koyun.

Tatbikatı yürüten kişi ile ekranda gezinen kişi aynı olmayabilir. Kalite müdürü denetçiyle konuşurken planlama ya da depo sorumlusu kayıtları açar; ikisinin önceden birlikte prova yapması, denetçinin önünde "bu nerede duruyordu" sorusunu ortadan kaldırır. Denetim günü ekranın büyük bir monitöre ya da projeksiyona yansıtılması, denetçinin her adımı kendi gözüyle izlemesini sağlar ve güven verir.

Bir de şunu hesaba katın: denetçi çoğu zaman en kolay yolu değil, en uzun yolu seçer. Fasondan geçmiş, iki hammadde lotu tüketmiş, birden çok müşteriye bölünmüş bir partiyi sorar. İç tatbikatta da bu tür bir parti seçilmelidir.

Kayıt düzeninin genel çerçevesi için ISO 9001 kayıtları yazısına bakabilirsiniz.

Tatbikat sonucu nasıl kayda alınır?

Tatbikat kısa bir formla kayda alınır ve imzalanır; hem iç tatbikatta hem denetimdeki tatbikatta aynı form kullanılır. Böylece zaman içinde sürenin kısalıp kısalmadığı da görülür.

AlanÖrnek içerik
Tarih ve yürütenİç tatbikat, kalite ve planlama
Başlangıç noktasıKasa etiketi, mamul lot no
Geriye ulaşılanİş emri, tezgah, hammadde lotu, karşı lot, sertifika
İleriye bulunanAynı hammaddeden çıkan diğer lotlar ve sevkiyatlar
SüreBaşlangıç ve bitiş saati
Miktar dengesiTuttu ya da fark miktarı
Takılınan noktaEksik kayıt, bulunamayan belge
Düzeltici faaliyetSorumlu ve termin

Form doldurulurken rakamlar yuvarlanmaz. "Yaklaşık tuttu" diye yazılan denge, bir sonraki tatbikatta aynı açığın yeniden bulunmasına yol açar.

Denetçi bir açık bulursa ne yapılmalı?

Açık, denetim sırasında savunulmaz; kabul edilir, kaydedilir ve kök nedeni aranır. Denetçinin bulduğu tek bir kopuk halka, çoğu zaman aynı noktadaki sistematik bir alışkanlığı gösterir.

Önce açığın kapsamı ölçülür: yalnız seçilen partide mi, yoksa aynı dönemdeki tüm bildirimlerde mi? Örneğin bir iş emrinde tüketim lotu boşsa, aynı hafta aynı tezgahta girilen bildirimlere de bakılır. Sonra geçici önlem alınır (etkilenen lotların eksik bağı eldeki kayıtlardan tamamlanır), ardından kalıcı düzeltme yapılır: bildirimde lot seçimini zorunlu hâle getirmek, operatör eğitimi, etiket düzeninin değiştirilmesi. Düzeltmenin işe yaradığı, bir sonraki iç tatbikatta aynı noktadan geçilerek gösterilir.

Denetimde en sık görülen izlenebilirlik hataları

  • Bildirimde tüketim lotu boş: üretim adedi var, hangi rulonun kullanıldığı yok. Zincir tam ortadan kopar.
  • Sertifika klasörde, kayıtta değil: sertifika bulunur ama hangi lota ait olduğu tahminle söylenir.
  • Fason dönüşü bağsız: fasoncudan gelen partinin hangi sevkiyata karşılık geldiği irsaliye numarasından tahmin edilir.
  • Miktar dengesi kurulamıyor: fire ya da hurda kaydı olmadığı için giren ve çıkan tutmaz.
  • Tek kişiye bağlı bilgi: zinciri yalnız bir kişi biliyor; o kişi izindeyse tatbikat durur.
  • Etiketle kayıt uyuşmuyor: kasa etiketindeki lot, kayıtta o kasanın çıktığı lot değil.

PakERP One ile denetimde izlenebilirlik tatbikatı

PakERP One'da tatbikatın sekiz adımı tek ekrandan yürür. Program ücretsizdir ve aşağıdaki ekranlar standart kurulumda gelir.

  1. 8135 İzlenebilirlik (Üretim Yönetimi menüsü): etiketteki lot no, iş emri no ya da üretim siparişi no yazılır, barkod okuyucuyla da okutulabilir. Hammadde alışından üretim ve fason aşamalarına, müşteri sevkiyatına kadar soldan sağa canlı şema açılır.
  2. Kartlar: tür rengi (hammadde, üretim, fason, sevkiyat), iş emri no, operasyon, tezgah, fasoncu ve karşı lot kartın üzerindedir. Karta tıklayınca lotun hareketleri, çift tıklayınca kaynak belge açılır.
  3. Sağ tık kısayolu: irsaliye, fatura ya da stok ekstresindeki her satırda sağ tık "İzlenebilirlik (Soy Ağacı)" aynı şemayı açar.
  4. 313 Lot İzleme ve raporlar: soy ağacı liste olarak da görülür; "Raporlar" menüsünden PDF ya da Excel alınıp denetçiye verilir.
  5. Belgeler: sertifika ve sapma onayı alış belgesine ek olarak durur; 8128 Kalite Kontrol giriş, proses ve final muayene kayıtlarını, 8121 bildirimleri operatör, vardiya ve saatleriyle gösterir.

Denetim gününe hazırlığın tamamı için müşteri denetimine hazırlık rehberine bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İzlenebilirlik tatbikatı nedir?
Rastgele seçilen bir ürün etiketinden başlayıp kayıtlar üzerinden hammadde lotuna ve tedarikçiye, ardından aynı hammaddeden çıkan diğer sevkiyatlara ulaşma denemesidir. Süre ölçülür ve miktar dengesi kontrol edilir.
Denetimde izlenebilirlik ne kadar sürede gösterilmeli?
Tek bir resmi süre yoktur; müşteri şartı ve firmanın izlenebilirlik planı belirler. Pratikte denetçi, cevabın denetim süresi içinde ve belge aramadan verilebilmesini bekler. İç tatbikatta süreyi ölçmek hedefi netleştirir.
Miktar dengesi nasıl hesaplanır?
Giren hammadde miktarı; iyi ürüne giden, fire parçalara giden, proses hurdası ve depoda kalan miktarların toplamıyla karşılaştırılır. Örneğin 2.000 kg rulodan 1.840 kg iyi parça, 32 kg fire, 110 kg hurda ve 18 kg kalan varsa denge tutar.
Tedarikçi sertifikası izlenebilirlik için yeterli mi?
Tek başına yeterli değildir. Sertifikanın hangi lota ait olduğu alış kaydında karşı lot ve döküm no ile bağlanmalıdır; aksi hâlde sertifika klasörde durur ama zincire bağlanamaz.
Denetimden önce kaç iç tatbikat yapılmalı?
En az iki tatbikat önerilir: biri yakın tarihli, biri birkaç ay önceki bir sevkiyatla. Eski sevkiyat arşiv ve saklama düzenini de sınar; takılınan yerler denetimden önce düzeltilir.
PE
PakERP One EkibiÜretim ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Bu yöntemi PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.