1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. ISO 9001 Kayıtları ERP'de Nasıl Tutulur
Üretim Rehberi · Kalite

ISO 9001 Kayıtları ERP'de Nasıl Tutulur, Denetimde Nasıl Gösterilir?

PakERP One Ekibi 7 dk okuma
Kısa cevap

ISO 9001 kayıtlarının üretimle ilgili olanları ERP'de tutulur: sipariş gözden geçirme, satınalma ve tedarikçi kayıtları, mal kabul muayenesi, iş emri ve üretim bildirimi, lot izlenebilirliği, uygun olmayan ürün ve müşteri iadesi. Prosedür ve talimat revizyonları, kalibrasyon planı, iç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi çoğu firmada ayrı doküman sisteminde kalır. Denetimde kayıt, bir iadeden başlayıp lot üzerinden hammaddeye kadar iz sürülerek gösterilir.

Denetçi masaya oturur ve bir sevk irsaliyesinin fotokopisini uzatır: "Bu partinin hammaddesinin giriş kontrol kaydını görebilir miyim?" Kalite sorumlusu dolaba gider, mal kabul klasörünü açar, o ayın formlarını tek tek çevirir. On beş dakika sonra form bulunur ama üzerindeki lot numarası irsaliyedekiyle eşleşmez; çünkü arada bir kesim operasyonu ve yeni bir lot numarası vardır. Bağlantıyı kuran kağıt, üretim bürosundaki başka bir klasördedir.

ISO 9001 bir yazılım şartı koymaz; kaydın kağıtta da tutulabileceğini herkes bilir. Sorun, kayıtların birbirine bağlı olmamasıdır. Üretim yapan firmada kalite kayıtlarının büyük kısmı zaten satınalma, stok ve üretim hareketlerinin yanında oluşur. Bu kayıtlar ERP'de tutulduğunda hem daha az form doldurulur hem de iz sürmek dakikalar yerine saniyeler alır. Aşağıda madde madde hangi kaydın nerede durması gerektiği ve denetimde nasıl gösterileceği var.

Lot izleme soy ağacı (313): Mamul lotundan hammadde lotuna geri iz: nitelik, karşı lot, tedarikçi ve kaynak belge.Tam boyut
Lot izleme soy ağacı (313) · Mamul lotundan hammadde lotuna geri iz: nitelik, karşı lot, tedarikçi ve kaynak belge.

ISO 9001 hangi kayıtları ister?

ISO 9001, "dokümante edilmiş bilgi" adı altında iki şey ister: sürdürülen bilgi (prosedür, talimat, plan) ve muhafaza edilen bilgi, yani yapılan işin kanıtı olan kayıtlar. Üretim firmasında denetimde en çok sorulan kayıtlar aşağıdakilerdir. Madde numaraları ISO 9001:2015'e göredir; standardın yeni baskısında numaralar ve ifadeler değişebilir, kendi baskınızı esas alın.

Konu (madde)İstenen kayıtTutulacak yer
Müşteri gereksinimlerinin gözden geçirilmesi (8.2.3)Teklif ve siparişin kabulü, teslim tarihi, özel şartlarERP: teklif ve sipariş
Dış kaynaklı süreçler (8.4)Tedarikçi değerlendirmesi, satınalma kaydı, fason takibiERP: satınalma, fason; değerlendirme formu ayrı olabilir
Tanımlama ve izlenebilirlik (8.5.2)Lot, karşı lot, iş emri bağlantısıERP: stok ve üretim
Dış taraf mülkiyeti (8.5.3)Müşteriden gelen malzeme, kalıp, ambalajERP: ayrı depo ya da stok kartı
Serbest bırakma (8.6)Muayene sonucu, kabul eden kişiERP: kalite kontrol
Uygun olmayan çıktılar (8.7)Red, karantina, hurda, şartlı kabul kararıERP: lot durumu, kalite kontrol, hurda
İzleme ve ölçme kaynakları (7.1.5)Kalibrasyon kaydıGenellikle ayrı kalibrasyon listesi
Yetkinlik (7.2)Eğitim ve yetkinlik kanıtıİK dosyası
İç tetkik, yönetimin gözden geçirmesi (9.2, 9.3)Tetkik raporu, toplantı tutanağıDoküman sistemi

Hangi kayıtlar ERP'de, hangileri ayrı tutulmalı?

Kural basit: bir kayıt bir stok, sipariş ya da üretim hareketiyle birlikte oluşuyorsa ERP'de tutulmalıdır. Hareketten bağımsız, dönemsel olarak hazırlanan belgeler ise doküman sisteminde kalabilir.

Mal kabul muayenesi bu ayrımın iyi bir örneğidir. Muayene ayrı bir forma yazılırsa alış irsaliyesiyle bağı yalnız irsaliye numarası üzerinden kurulur ve lot numarası çoğu zaman elle tekrar yazılır. Aynı muayene ERP'de lota bağlı kaydedildiğinde reddedilen lot sistemde karantinaya alınır ve yanlışlıkla üretime çıkması engellenir. Kayıt, kontrolün kendisine dönüşür.

Tersine, prosedürlerin revizyon geçmişi, iç tetkik soru listeleri ve toplantı tutanakları üretim hareketiyle doğmaz. Bunları ERP'ye taşımaya çalışmak çoğu zaman bir işe yaramaz. Burada gereken, belgenin hangi revizyonunun geçerli olduğunun tek bir yerde görünmesidir.

Müşteri malı ve fasondaki malzeme

Dış taraf mülkiyeti maddesi, müşterinin size bıraktığı malzemeyi, kalıbı ya da ambalajı kapsar. Müşteriden bedelsiz gelen sac ya da boya kendi stoğunuzla aynı kartta tutulursa hangisinin kime ait olduğu ayrılamaz. Ayrı bir depo ya da ayrı stok kartı açıp giriş ve çıkışı irsaliyeyle yapmak, hem denetimde hem mutabakatta işi kolaylaştırır. Fasoncuya gönderdiğiniz malzeme de benzer şekilde fasoncu deposunda izlenmelidir.

Arada kalan kayıtlar

Tedarikçi sertifikası, malzeme analiz raporu ve ölçüm raporu gibi dış belgeler en iyi, ilgili alış irsaliyesine ya da lota dosya eki olarak bağlanır. Böylece belge ayrı klasörde aranmaz; lot açıldığında yanında gelir.

Sahadan not

Denetimlerde en çok zaman kaybettiren konu genellikle eksik kayıt değil, kayıtların farklı yerlerde durup birbirine bağlanamamasıdır. Kaydın varlığı kadar, bir lottan başlayıp tedarikçiye kadar kaç adımda ulaşıldığı da denetçinin dikkatini çeker.

Denetçi kaydı nasıl ister, iz nasıl sürülür?

Denetçi genellikle bir uçtan başlar ve zinciri ister; iyi hazırlanmış bir firma zinciri tek ekrandan gösterir. En sık kullanılan senaryo bir müşteri iadesinden geriye gitmektir:

  1. Müşteri iadesi ya da şikayetinin kaydı açılır; iade edilen parçanın lot numarası okunur.
  2. Lot numarasından o lotu üreten iş emrine gidilir: hangi tarih, hangi tezgah, hangi operatör, hangi vardiya.
  3. İş emrinde tüketilen hammadde ya da yarı mamul lotları görülür.
  4. Hammadde lotundan alış irsaliyesine, tedarikçiye ve tedarikçinin karşı lot ya da döküm numarasına ulaşılır.
  5. Alış irsaliyesindeki mal kabul muayenesi ve ekli malzeme sertifikası açılır.
  6. Aynı hammadde lotundan başka hangi iş emirlerinin ve müşteri sevkiyatlarının çıktığı ileriye doğru gösterilir.

Zincirin her halkasında tarih ve kişi de görünmelidir: muayeneyi kim yaptı, lotu kim serbest bıraktı, bildirimi hangi operatör girdi. Denetçi bir halkada kişi göremezse o noktada yetki ve sorumluluk sorusuna geçer.

Altıncı adım, denetçinin çoğu zaman ayrıca sorduğu "Başka müşteriye gitti mi?" sorusunun cevabıdır. Lotların birbirine nasıl bağlandığını lot izlenebilirlik rehberinde, denetim sırasında bu zincirin nasıl sunulacağını müşteri denetiminde izlenebilirlik yazısında bulabilirsiniz.

ISO 9001 kayıtları ne kadar süre saklanır?

ISO 9001 sabit bir süre vermez; saklama süresini firma belirler ve bunu yazılı hale getirir. Süre belirlenirken üç kaynağa bakılır: müşterinin kalite şartları, ürünün kullanım ömrü ve yasal yükümlülükler.

Otomotiv gibi sektörlerde müşteri, parça üretimden kalktıktan sonra da kayıtların belirli bir süre saklanmasını isteyebilir; bu süre sözleşmede ya da tedarikçi el kitabında yazar. Fatura, irsaliye ve defter gibi belgelerin saklama süresi ise vergi ve ticaret mevzuatından gelir ve kalite sisteminden bağımsızdır; güncel süre için e-defter rehberine ve resmi mevzuata bakın.

ERP'de tutulan kayıtlarda asıl soru süre değil, erişimdir. Beş yıl önceki bir lotun kaydı sistemde duruyor ama arşiv dosyasına taşınmış ve açılamıyorsa saklanmış sayılmaz. Veritabanı yedeğinin alındığını ve geri yüklenebildiğini yılda en az bir kez denemek, saklama prosedürünün parçası olmalıdır.

Bir kaydın denetimde geçerli sayılması için ne gerekir?

Kaydın kim tarafından, ne zaman yapıldığı görünmeli ve sonradan iz bırakmadan değiştirilememelidir. Kağıt formda bunu imza ve tarih sağlar. ERP'de ise kullanıcı adı, kayıt zamanı ve yetki sağlar.

  • Kişiye özel kullanıcı: ortak kullanıcı adıyla girilen muayene kaydı kimin kontrol ettiğini göstermez. Her kalite personelinin kendi kullanıcısı olmalıdır.
  • Yetki ayrımı: muayene sonucunu girebilen ile lotu karantinadan serbest bırakabilen aynı kişi olmayabilir; bu rol yetkileriyle ayrılır.
  • Onaylı kaydın korunması: onaylanmış bir belgenin sessizce değiştirilememesi, değişiklik gerekiyorsa iptal ve yeni kayıtla yapılması gerekir.
  • Tutarlı birim ve kodlar: red nedenleri serbest metin yerine tanımlı listeden seçilmelidir; aksi halde "çapak", "çapaklı" ve "çapak var" üç ayrı hata gibi görünür.

Denetim öncesi kontrol listesi

Denetimden bir hafta önce aşağıdaki kontrolleri yapmak, denetim günü sürpriz yaşama ihtimalini azaltır:

  1. Rastgele seçilen üç sevk irsaliyesinden hammadde lotuna kadar iz sürün; kaç dakika sürdüğünü not edin.
  2. Karantinada ya da blokede bekleyen lotları listeleyin; her birinin kararı ve sorumlusu belli mi?
  3. Son üç ayın müşteri iadelerini açın; her birinin lotu ve kök neden kaydı var mı?
  4. Mal kabulde "şartlı kabul" verilen lotların sapma onayı dosyada mı?
  5. Tedarikçi sertifikalarının ilgili alış irsaliyesine ya da lota ekli olup olmadığına bakın.
  6. Kullanıcı listesini gözden geçirin: ayrılan personelin kullanıcısı pasif mi, ortak kullanıcı var mı?
  7. Fire ve red nedenleri listesinde mükerrer ya da belirsiz tanım kalmış mı?

Muayene planının kendisini nasıl hazırlayacağınızı kalite kontrol planı rehberi anlatıyor.

PakERP One'da ISO 9001 kayıtları hangi ekranlarda?

PakERP One üretimle birlikte oluşan kalite kayıtlarını hareketin yanında tutar; doküman revizyonu, kalibrasyon ve iç tetkik için ayrı bir modül yoktur, bunlar mevcut doküman sisteminizde kalır. Aşağıdaki ekranlar ücretsiz programın standart parçasıdır:

  1. 202 Alış İrsaliyesi: Çoklu Lot Girişi ile her lota ayrı karşı lot numarası; 100×120 mm mal kabul etiketinde lot barkodu ve UYGUN, ŞARTLI KABUL, RED kutuları.
  2. 8128 Kalite Kontrol: giriş, proses ve final muayene; kontrol edilen, kabul ve red adedi, sonuç ve karar (serbest bırak, karantina, iade, hurda). 8165 Kalite Kriterleri ile ölçülen değerler kriter bazında girilir.
  3. 317 Lot Durum Değiştirme: lot serbest, karantina ya da bloke; bloke lot çıkış belgelerinde kullanılamaz.
  4. 8121 Üretim Bildirimleri: iyi ve fire adet, fire nedeni, operatör, vardiya, başla ve bitir saati; tüketilen lotlar seçilir ve soy ağacına işlenir.
  5. 8135 İzlenebilirlik: lot no, iş emri no ya da üretim siparişi no yazılır; hammadde alışından fasona ve müşteri sevkiyatına kadar şema açılır, çift tık kaynak belgeyi getirir.
  6. Evrak ekleri: malzeme sertifikası ve ölçüm raporu ilgili belgeye dosya olarak eklenir.
  7. 13 Kullanıcılar ve 14 Roller: kişiye özel kullanıcı, ekran ve işlem bazında yetki.

Ekranların kullanımı stok kılavuzunda ve üretim kılavuzunda anlatılıyor.

Konuyla ilgili: Kalibrasyon Takibi Nasıl Yapılır? Plan, Kayıt ve Etiket, Müşteri Şikayeti Nasıl Yönetilir? Kayıt ve Lot Kapsamı.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

ISO 9001 için ERP programı zorunlu mu?
Hayır. ISO 9001 kaydın biçimini belirlemez; kağıt, tablo ya da yazılım kabul edilir. Zorunlu olan, kaydın erişilebilir, okunaklı ve değiştirilmeye karşı korunmuş olmasıdır. Üretim hareketiyle doğan kayıtlarda ERP bu şartları daha az çabayla sağlar.
ISO 9001 dokümante edilmiş bilgi ne demek?
Standardın hem dokümanları hem kayıtları kapsayan terimidir. Sürdürülen bilgi prosedür, talimat ve planlardır; muhafaza edilen bilgi ise yapılan işin kanıtı olan kayıtlardır. Denetimde kayıtlar, dokümanda yazılanın uygulandığını gösterir.
ISO 9001 kayıtları kaç yıl saklanmalı?
Standart sabit süre vermez, firma belirler. Müşteri şartları, ürün ömrü ve yasal yükümlülükler dikkate alınır. Fatura ve defter gibi belgelerin süresi vergi ve ticaret mevzuatından gelir; güncel süre için resmi mevzuata bakılmalıdır.
Mal kabul muayene kaydında neler olmalı?
Tedarikçi, alış irsaliyesi, lot ve karşı lot numarası, kontrol edilen ve reddedilen miktar, ölçülen değerler, sonuç ve kararı veren kişi. Malzeme sertifikası kayda ekli olmalıdır. Reddedilen lot sistemde karantinaya ya da blokeye alınmalıdır.
Denetimde izlenebilirlik nasıl gösterilir?
Genellikle bir sevkiyattan ya da müşteri iadesinden başlanır, lot numarası üzerinden iş emrine, tüketilen hammadde lotuna ve tedarikçiye gidilir. Ardından aynı hammadde lotundan çıkan diğer sevkiyatlar gösterilir. Zincir tek ekrandan kurulabiliyorsa denetim kısa sürer.
PE
PakERP One EkibiÜretim ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Bu yöntemi PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.