180 Gelecek Aylara Ait Giderler, peşin ödenen ama sonraki aylara ait olan giderlerin geçici olarak tutulduğu aktif hesaptır. Yıllık sigorta ya da peşin kira ödendiğinde tutar 180'e borç yazılır, her ay o aya düşen kısım gider hesabına aktarılır. Ters durumda, döneme ait olup faturası henüz gelmemiş gider 381 Gider Tahakkukları ile kayda alınır. İkisinin amacı, gideri ait olduğu aya yazmaktır.
Gider, parasının ödendiği gün değil, faydasının alındığı ay yazılır. Muhasebede dönemsellik denen bu kural kâğıt üzerinde basit, fabrikada ise her ay sınanır: sigorta yılda bir ödenir, kira altı ayda bir, bakım sözleşmesi yılbaşında; elektrik ise ay bittikten sonra faturalanır.
Ekim başında 240.000 TL'lik yıllık fabrika sigortası peşin ödendi diyelim. Tamamı ekime gider yazılırsa ekim gelir tablosu 220.000 TL fazla gider gösterir, sonraki on bir ay fabrika sigortasız çalışıyormuş gibi görünür; ekim zararlı, kasım olduğundan kârlı çıkar. Bu kaymayı önleyen hesap 180 Gelecek Aylara Ait Giderler'dir. Ters yön de vardır: aralıkta kullanılan elektriğin faturası ocakta gelir ama gider aralığa aittir; o tutar 381 Gider Tahakkukları ile aralığa yazılır.
Tam boyutİçindekiler
- Gelecek aylara ait giderler (180) nedir?
- Hangi giderler 180 hesabına alınır?
- 180 kaydı nasıl yapılır? Örnek
- Gider tahakkuku (381) ne zaman yapılır?
- 180, 280, 380 ve 381 arasındaki fark nedir?
- Dağıtım aylık mı, yıl sonunda mı yapılmalı?
- Sık yapılan hatalar
- PakERP One'da 180 ve 381 kayıtları
- Sık sorulan sorular
Gelecek aylara ait giderler (180) nedir?
180, peşin ödenmiş ama henüz gidere dönüşmemiş tutarların tutulduğu aktif hesaptır. Bilançoda dönen varlıklar arasında durur, çünkü firmanın elinde paranın karşılığı olan bir hak vardır: on bir aylık sigorta teminatı, beş aylık kira, kalan bakım hizmeti.
Hesap her ay azalır. Ödeme günü borç yazılan tutardan o aya düşen pay çıkarılıp ilgili gider hesabına aktarılır; süre bitince bakiye sıfırlanır. Bilanço gününden itibaren 12 aydan uzun döneme ait kısım 180'de değil 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabında izlenir; üç yıllık peşin ödenen bir kiranın ilk 12 ayı 180'de, kalanı 280'dedir.
Hangi giderler 180 hesabına alınır?
Ödendiği ay ile tükendiği ay farklı olan, süresi belli her gider 180'e alınabilir. Üretim firmasında en sık görülenler şunlardır (7/A kullanan firma için dağıtılacağı hesaplarla):
| Gider | Örnek | Aylık payın gittiği hesap |
|---|---|---|
| Bina ve makine sigortası | Yıllık poliçe, 12 ay | 730 fabrika payı, 770 ofis payı |
| Peşin ödenen kira | Mamul deposu, 6 aylık peşin | 730 ya da 760 |
| Bakım sözleşmesi | Kompresör, vinç, yıllık peşin | 730 |
| Yıllık abonelik ve lisans | Tasarım yazılımı, 12 ay | 770 ya da 730 |
| Fuar katılım bedeli | İki ay sonraki fuar, peşin | 760, fuar ayında |
| Araç kaskosu | Sevkiyat kamyoneti, 12 ay | 760 |
Küçük tutarlı peşin ödemelerde aylara bölmek ile doğrudan gider yazmak arasındaki fark ihmal edilebilir. Hangi tutarın altında dağıtım yapılmayacağı firmanın muhasebe politikasıdır; bu eşiği mali müşavirinizle belirleyin. Buradaki tüm rakamlar örnektir.
180 her peşin ödemenin hesabı değildir. Yeni bir pres kalıbının bedeli peşin ödense de bir hizmet süresi değil, yıllarca kullanılacak bir varlık satın alınmıştır; kalıp maddi duran varlık olarak kaydedilir ve amortismanla gidere dönüşür. Depoya giren yedek parça ve sarf malzemesi de stoktur, kullanıldıkça gider olur. 180'e yalnız süreye bağlı olarak tükenen hizmet ve haklar girer.
Peşin ödenen giderlerin takibi genellikle muhasebecinin kişisel Excel dosyasında yaşar ve o kişi izne çıktığında ay sonu dağıtımı atlanır. Peşin ödemelerin listesini muhasebe programında ayrı bir alt hesapla tutmak, kalan tutarı herkesin muavinden görmesini sağlar.
180 kaydı nasıl yapılır? Örnek
Ödeme günü tutarın tamamı 180'e borç yazılır, her ay sonunda o ayın payı gidere aktarılır. Örnekteki poliçe 1 Ekim'de başlıyor, 240.000 TL bankadan ödendi; bina ve makinelerin dörtte üçü fabrikada, dörtte biri ofiste.
1 Ekim, ödeme
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 180 Gelecek Aylara Ait Giderler | 240.000 | |
| 102 Bankalar | 240.000 |
Her ay sonu, aylık pay
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 730 Genel Üretim Giderleri | 15.000 | |
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 5.000 | |
| 180 Gelecek Aylara Ait Giderler | 20.000 |
Ekim, kasım ve aralıkta toplam 60.000 TL gidere aktarılır; 31 Aralık'ta 180'de 180.000 TL kalır ve bu tutar açılış fişiyle yeni yıla geçer; ocaktan eylüle kadar her ay aynı 20.000 TL'lik kayıt devam eder. 730'a yazılan fabrika payı genel üretim gideri olarak ürün maliyetine dağıtılır; dağıtımın mantığı genel üretim giderleri dağıtımı yazısında.
Gider tahakkuku (381) ne zaman yapılır?
Gider döneme ait olduğu hâlde faturası dönem kapanmadan gelmediğinde yapılır. Aralık elektrik ve doğalgazı, aralıkta yapılmış ama faturası ocakta gelen fason kaplama işi, aralığa ait danışmanlık bedeli tipik örneklerdir. Vergi açısından gider yazılabilmesi için harcamanın kesinleşmiş olması gerekir; tutarı belirsiz tahminleri mali müşavirle konuşun.
Örnek: aralık elektrik tüketimi sayaç okumasına göre 85.000 TL (KDV hariç), fatura 10 Ocak'ta geliyor.
31 Aralık, tahakkuk
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 730 Genel Üretim Giderleri | 85.000 | |
| 381 Gider Tahakkukları | 85.000 |
10 Ocak, fatura geldiğinde (KDV örnek oran %20)
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 381 Gider Tahakkukları | 85.000 | |
| 191 İndirilecek KDV | 17.000 | |
| 320 Satıcılar | 102.000 |
İkinci bir yol daha vardır: tahakkuk yeni yılın ilk günü ters kayıtla iptal edilir, fatura geldiğinde her zamanki gibi gider olarak işlenir. Ocakta iptalden doğan eksi gider ile faturanın gideri birbirini götürür. Faturaların programdan otomatik muhasebeleştirildiği firmalarda bu yol daha az karışıklık çıkarır, çünkü fatura kaydına elle müdahale gerekmez.
Kredi faizinin tahakkuku
Aynı mantık banka kredisinde de geçerlidir. Kredinin faizi her ay değil vade sonunda ödeniyorsa, aralık ayına düşen faiz ödeme ocakta olsa da aralığın finansman gideridir. Aralığa düşen faiz 30.000 TL ise kayıt şöyledir; bazı firmalar karşı tarafta 381 yerine doğrudan kredi hesabını kullanır. Kredi kayıtlarının bütünü banka kredisi ve faiz kaydı yazısında.
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 780 Finansman Giderleri | 30.000 | |
| 381 Gider Tahakkukları | 30.000 |
180, 280, 380 ve 381 arasındaki fark nedir?
Dördü de dönem ayırıcı hesaplardır; fark, paranın önce mi sonra mı hareket ettiğinde ve kaydın gider mi gelir mi olduğundadır.
| Hesap | Ne zaman kullanılır | Fabrika örneği |
|---|---|---|
| 180 Gelecek Aylara Ait Giderler | Gider peşin ödendi, sonraki 12 aya ait | Yıllık sigorta poliçesi |
| 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler | Gider peşin ödendi, 12 aydan sonrasına ait | Üç yıllık peşin depo kirası |
| 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler | Gelir peşin tahsil edildi, sonraki aylara ait | Kiraya verilen boş holün 6 aylık peşin kirası |
| 381 Gider Tahakkukları | Gider bu döneme ait, ödeme ve fatura sonra | Aralık elektriği, ocakta gelen fason faturası |
Tablodaki dört hesabın gelir tarafındaki eşi de vardır: 181 Gelir Tahakkukları. Vadeli mevduatın aralığa düşen ama vade sonunda ödenecek faizi gibi, döneme ait olup henüz tahsil edilmemiş gelirler bu hesapta tutulur.
Müşteriden alınan sipariş avansı bu gruba girmez; avans bir gelir değil, ileride teslim edilecek malın karşılığıdır. Takibi sipariş avansı yazısında.
Dağıtım aylık mı, yıl sonunda mı yapılmalı?
Aylık. Yıl sonunda yapılan toplu dağıtım bilançoyu düzeltir ama ara ayları düzeltmez. Ekim ayının maliyet raporu, geçici vergi dönemi sonucu ve aylık bütçe karşılaştırması o ayın gerçek giderine bakar. Sigortanın tamamı ekime yazılmışsa ekimde üretilen her parça olduğundan pahalı, sonraki aylarda üretilenler olduğundan ucuz görünür.
Pratik bir düzen: her peşin ödeme için başlangıç ayı, süre ve aylık tutarı gösteren tek sayfalık bir liste tutulur; ay sonu kapanışında bu listedeki satırlar tek bir mahsup fişiyle gidere aktarılır. Listenin kalan toplamı her ay 180 bakiyesine eşit olmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Peşin ödemenin tamamını ödeme ayına gider yazmak. Ödeme ayı zararlı, sonraki aylar kârlı görünür.
- Dağıtımı unutmak. 180 bakiyesi poliçe süresi bittiği hâlde mizanda kalır; varlık olmayan bir tutar bilançoda durur.
- Tahakkuku iki kez gider yazmak. 381 ile tahakkuk edilen gider, fatura gelince yeniden gidere işlenirse aynı elektrik iki kez maliyete girer.
- Tahakkuku yanlış aya almak. Aralığa ait fason işçiliği ocak gideri olursa aralık maliyeti düşük, ocak maliyeti yüksek çıkar.
- Sipariş avansını 380'e yazmak. Müşteri avansı gelir değildir, ayrı izlenir.
- Fabrika ve ofis payını ayırmamak. Tamamı 770'e yazılan sigorta ürün maliyetine hiç girmez.
PakERP One'da 180 ve 381 kayıtları
PakERP One'da peşin ödemenin ilk kaydı faturadan, aylık dağıtım ve tahakkuk ise muhasebe fişiyle yapılır. Programda aylık dağıtımı kendiliğinden yapan bir otomatik yoktur; fiş her ay elle girilir.
- 201 Alış Faturası "İşlem" sütununda satır Gider seçilir; gider satırı 840 gider tanımından seçilir ve o tanımın hesabına yazılır, stok hareketi yapmaz. Peşin ödenen poliçe için hesabı 180'in bir alt hesabı olarak tanımlanmış bir gider tanımı kullanılırsa fatura satırı doğrudan 180'e gider. Gider faturalarının genel düzeni gider faturası yazısında.
- Aylık pay 901 Muhasebe Fiş İşlemleri ekranında mahsup fişiyle 180'den 730 ve 770 alt hesaplarına aktarılır. Fabrika ve ofis payı 903 Masraf Merkezleri ile ayrılır.
- Gider tahakkuku (381) 901'de girilir. Ocakta gelen fatura 201 ile kaydedildiğinde otomatik muhasebeleştirme onu gider hesabına yazar; bu yüzden tahakkuk yeni yılın ilk günü 901'deki ters fiş ile geri alınır ve gider iki kez yazılmaz.
- 905 Muavin Defteri 180 alt hesabının her ay ne kadar azaldığını ve kalan tutarı gösterir; 904 Defterler ve Raporlar mizanında 180 ve 381 bakiyeleri kapanış öncesi kontrol edilir.
- 8152 Dönem Kapanışı genel üretim gideri payını dağıtır; 730'a aktarılan sigorta payı böylece ürün maliyetine girer.